Laïcité

[Mx. Alba]

offtopic:
Hier volgt een column die ik zojuist ingestuurd heb voor publicatie op de site ColumnX. Hij is daar dus nog niet gepubliceerd, maar vooruitlopend op publicatie wil ik hem alvast hier als startposting voor een mooie discussiethread neerzetten.

Het is hét toverwoord in de hedendaagse Franse politiek: laïcité. Als je het laat vallen, spitst het publiek direkt hun oren en komt overal het Zij-tegen-Wij-gevoel boven. Laïcité, daarom gaat het in de op handen staande regionale verkiezingsstrijd helemaal om draaien. Maar wat is dat nou eigenlijk, laïcité?

Het is een afgeleide van het woord laïque, wat in principe het zelfde woord is als het Nederlandse leek. Niet het werkwoord, maar het zelfstandig naamwoord: een leek. Iemand die niets met de Kerk te maken heeft. Kijk, ten tijde van de monarchie was Frankrijk een Katholiek land; Koning en Kerk waren twee handen op één Bourgondische buik. Toen Koning en adel hun hoofden verloren, werden de Kerkelijke hoofden gespaard, op één voorwaarde: dat Staat en Kerk voortaan strict gescheiden zouden blijven. En zo werd de Franse Republiek geboren. Een republiek die niets met de Kerk te maken had: une république laïque.

Maar heel lang was Frankrijk natuurlijk wel overwegend Christelijk, en ondanks dat de staat officieel aan laïcité ("leekheid"/"kerkeloosheid") gebonden was, waren Christelijke symbolen wel her en der te vinden. Vaak was de lokale beschermheilige afgebeeld in, op of bij het stadhuis, bijvoorbeeld. En zoals elk huisje zijn kruisje had, hadden vele scholen dat ook. Langzaamaan kwam daar echter verandering in, door druk van het groeiend aantal atheïsten, moslims en andersoortige andersgelovigen. Heiligenbeelden in de gevels van stadhuizen worden beschermd als zijnde kunst, maar waar mogelijk zijn, vooral in stedelijke gebieden, zulke Kerkelijke uitingen van openbare gebouwen verdwenen. Ook in scholen ziet men over het algemeen alleen nog een lege plek, witter dan de rest van de muur, in de vorm van een kruis. Als daar tenminste onderhand al niet een keer overheengesaust is.

Het debat over de laïcité is het afgelopen jaar weer in volle kracht losgebarsten. De huidige regeringspartij van president Chirac, premier Raffarin en minister van Binnenlandse Zaken Sarkozy wil namelijk de wetten omtrend de scheiding van Kerk en Staat verscherpen, en dan met name met met betrekking tot publieke scholen: het nieuwe wetsplan zou leerlingen verbieden om religieuze symbolen tentoon te spreiden. Dus op het schoolterrein geen kruisjes, geen tulbanden, geen keppeltjes en ... geen hoofddoekjes. Dat laatste woord had nog niet half de mond van minister Sarkozy verlaten, of duizenden hoofddoekdragende vrouwen trekken met spandoeken over straat om te demonstreren (zie ook mijn allereerste ColumnX-column: Vrijheid, Gelijkheid, Broederschap).

Het begon er allemaal mee dat het dragen van een hoofddoekje een obstructie is voor bepaalde delen van het onderwijs, bijvoorbeeld de sport. Immers, de meeste warmte verliest men via het hoofd, en een bedekt hoofd bij het sporten kan dus vooral in de zomer voor gevaarlijke situaties zorgen. Goed, dan verbied je toch het dragen van hoofddeksels, zoals in Nederland ook (zij het met enige tegenzin) het dragen van gezichtsbedekkende kleding nu zo ongeveer overal verboden is? Maarja, dat zou discriminatie zijn jegens Moslims en zo'n wet kan niet stroken met de Franse grondwet. Dus dan maar alle religieuze uitingen verbannen, want dat strookt wél met de grondwet, en het heeft, en gros, het zelfde effekt, zeggen de voorstanders van het wetsvoorstel.

De voorstanders geven ook als extra voordeel aan dat deze nieuwe wet op de laïcité de integratie (van Moslimmeisjes) ten goede zal komen, omdat ze zich zo niet meer afscheiden van hun klasgenootjes, en omdat zo die arme Moslimmeisjes onder het juk van het verplichte dragen van het hoofddoekje uitgehaald worden. Een nobel streven, maar betere integratie bereiken is echt niet iets waarnaar de scheiding van Kerk en Staat dient te streven. Daarvoor zijn andere instanties in het leven geroepen. Daarbij denk ik dat het de integratie juist zal gaan tegenwerken. Meisjes uit strenge Moslimgezinnen zullen dan immers bijvoorbeeld naar een Islamitische school gestuurd worden, waar hoofddoekjes verplicht zijn, in plaats van naar een publieke school waar ze geen hoofddoekje mag dragen.

Ook groeven de voorstanders van de nieuwe wet hun eigen graf door te zeggen dat "een klein kruisje aan een kettingkje" wel zou mogen, zolang het maar niet "te groot" was. Hoe groot is "te groot"? Vijf centimeter? Twee centimeter? En wat als een onder de kleding verstopt kruisje perongeluk (of minder perongeluk) uit de kleding tevoorschijn komt? Of wat dacht je bijvoorbeeld van orthodox-joodse jongens, die twee van die deegkneder-krullen laten groeien? Moeten ze die ook afknippen? En worden dreadlocks ook verboden, omdat dat een signe ostentoire (in het oog lopend teken) van het Rastafari-geloof is?

In Frankrijk wordt tussen de middag op school gegeten. Moeten Joden en Moslims nu verplicht varkensvlees gaan eten, omdat dat een signe ostentoire réligieux is? Moeten Hindoeïstische en Boeddhistische leerlingen verplicht vlees eten? En moeten Moslimleerlingen tijdens de Rammadan verplicht wel meeëten? En als je dan met zijn allen gaat sporten, en daarna douchen; sjah, zo'n besneden stuk gereedschap valt wel op natuurlijk. Signe ostentoire réligieux ???

[KroontjesPen]

Als ze dan hun slogan "Vrijheid, Gelijkheid, Broederschap" ook officieel door de goot spoelen dan weet iedereen precies waar Frankrijk staat vandaag de dag.
Via andere kanalen is mij al bekend geworden dat het branden van kaarsen en wierook thuis al op problemen kan stuiten.
Als je geloof erkent wordt is het ok maar anders kan je worden opgepakt.
Maar hoe kan Frankrijk een geloof erkenen als ze er zich niet mee zou mogen bemoeien.

Hun drang om alle buitenlandse invloeden tot 'n minimum te beperken komt mij ook als 'n geloof/kerk over.

Dan komt er bij mij nog 'n vraag opduiken.
Moeten de kerken belasting betalen aan de republiek?
Imho niet dus.

[Mx. Alba]

Kaarsen en wierook thuis is geen enkel probleem hoor. En opgepakt worden als je geloof niet erkend is is ook pure onzin. Want zoals je al zegt, de staat heeft niets met geloof te maken, en mag dus ook niet bepaalde geloven wel en andere niet erkennen ofzo...

Kerken betalen geen belasting. Ze staan te boek als charitatieve instellingen, en charitatieve instellingen betalen geen belasting.

[advokaat type= ]

Het dragen van een hoofddoekje op school vormt een probleem. Immers, met een hoofddoekje kan je niet sporten - dat kan zelfs gevaarlijk voor de gezondheid zijn. Ook mogen Moslimvrouwen hun lichaam niet aan mannen tonen, dus gaan ze van top tot teen gekleed, en is zwemmen bijvoorbeeld onmogelijk. Als je toelaat dat Moslimmeisjes op grond van hun geloof niet aan de sportaktiviteiten meedoen is het hek van de dam, want dan kan iedereen één of ander vreemd geloof claimen dat bepaalde verplichte onderdelen van de schoolloopbaan verbied. Stel je voor dat Christenen hun biologie-, en hun schei- en natuurkundelessen zouden kunnen overslaan als ze vonden dat dat tegen hun geloof was?

Ook kan men bijvoorbeeld bij examens een mobiele telefoon onder een hoofddoek verbergen (dat is al meerdere keren voorgekomen!), en het is bij wet verboden om in of onder de kleding van examenkandidaten te fouilleren omdat dat een atteinte à la personnalité is. Het is dus onmogelijk te controleren of er iets onder een hoofddoekje verborgen zit.

Alleen al om die laatste reden zou het dragen van hoofddoekjes op scholen verboden moeten worden. Maar helaas is het grondwettelijk niet toegestaan om alleen hoofddoekjes te verbieden, omdat dat discriminerend zou zijn. De enige manier om dan dus toch hoofddoekjes te verbieden, is om alle tekens van religieuze overtuiging te verbieden. Dan wordt er immers niet gediscrimineerd tegen één geloof.

En daarnaast heeft het ook nog een ander positief effekt: namelijk het schoonvegen van de school van elke religieuze referentie. Immers, een school is een staatsinstelling. En in een laïsche staat hoort een school dus ook vrij te zijn van religieuze symboliek.

[/advokaat]

[Not Pingu]

Mx. Alba schreef op 22 januari 2004 @ 08:59:
Ook kan men bijvoorbeeld bij examens een mobiele telefoon onder een hoofddoek verbergen (dat is al meerdere keren voorgekomen!), en het is bij wet verboden om in of onder de kleding van examenkandidaten te fouilleren omdat dat een atteinte à la personnalité is. Het is dus onmogelijk te controleren of er iets onder een hoofddoekje verborgen zit.

Alleen al om die laatste reden zou het dragen van hoofddoekjes op scholen verboden moeten worden.

Maar niet-moslimmeisjes verbergen vaak spiekbriefjes in hun beha, of dat soort dingen. Dat is tot nu toe ook geen reden geweest om kleding in het geheel te verbieden, wel? (hoewel het wel interessant zou zijn).

Ik vind argumenten als: 'hoofddoekjes belemmeren sportieve activiteiten en maken spieken makkelijk' een beetje lijken op het vastgrijpen aan de kleinste strohalmen, en het is in het geval van de Franse staat waarschijnlijk ook bedoeld om de achterliggende gedachte te verdoezelen.

Er wordt vaak gezegd dat het verbieden van religieuze symbolen een liberaal standpunt is, maar dat komt nogal vreemd op mij over.
Liberale regeringen zijn weliswaar altijd godsdienstloos, maar dat is alleen omdat de staat vanuit een liberale filosofie zijn burgers geen religie mag opleggen. Oftewel: de staat moet niet bepalen hoe de burger zich gedraagt. Met een verbod op het uitdragen van religie bepaalt de staat juist hoe de burger zich gedraagt.

In principe zie ik geen grote problemen met het dragen van hoofddoekjes, mits moslimmeisjes zelf redelijk genoeg zijn om toch mee te doen met schoolsport (en dan al dan niet hun hoofddoekje af te doen).

Sluiers zijn een ander verhaal, bij wet is het simpelweg verboden in het openbaar je gezicht te bedekken (je mag ook niet in een bivakmuts rondlopen).

[Varienaja]

Ik ben het wel een pietsie klein beetje met de Franse regering eens. In Frankrijk zijn kerk en staat gescheiden. De scholen zijn eigendom van de staat. Naar school gaan is verplicht. Als de regels van je geloof toevallig botsen met de eisen van de staat, dan kan je twee dingen doen: niet in die staat gaan wonen, of niet naar school gaan.

Feitelijk is de tweede optie gelijk aan de eerste, want als je niet naar school gaat, zonder je je af van het land. Je zult daardoor nooit daadwerkelijk inwoner worden van een bepaald land.

Ik kan me erg goed voorstellen dat men in een democratisch land besluit dat iedere inwoner een zekere hoeveelheid 'cultuur' van dat land moet binnen krijgen. Daardoor kweek je openheid, eenheid, en dat leidt tot een stabielere omgeving, waarin iedereen elkaar beter begrijpt. _{(Eigenlijk had NL de dienstplicht ook niet moeten afschaffen, want dat is ook zo'n team-builder).}

[Spheroid]

Ik geloof dat het in turkije ook verboden is om hoofddoekjes naar school te dragen, omdat kerk en staat gescheiden zijn, dan moet het in Frankrijk juridisch ook kunnen.

Ik heb zlef altijd op neutrale scholen gezeten. Op de basisschool mochten we zelfs alleen maar o dennenboom zingen omdat de rest een religieuze lading zou hebben. Nu vind ik dat zelf wat ver gaan, ik ken nog steeds geen andere kerstliedjes en mis ze ook niet. Als alle verwijzing naar religie uitgebannen wordt op school wordt er misschien eindelijk wat nuttigs geleerd. Religie leer je van je ouders en op zondagschool van de dominee/pastoor/imam, school zou daar inderdaad van los moeten staan.

[Mx. Alba]

Ik begin het eigenlijk ook wel steeds meer eens te worden met een verbod op hoofddoekjes. Maar waarom verwoorden zie die wet dan zo belabberd? Hoe definiëer je een signe ostentoire réligieux? Mag een oorbel met een kruisje? Of met een visje? Of de Hand van Fatja? Een pentagrammetje? Is een bepaalde haardracht, zoals bijvoorbeeld een weelderige haardos in combinatie met niet scheren, een signe ostentoire réligieux? Op zo'n manier doe je een doos wormen open die je nooit van zijn leven meer dicht kunt krijgen...

[Xymox]

Dan is het systeem van verplichte kleding zoals op sommige engelse scholen zo gek nog niet. Iedereen draagt hetzelfde, dus geen verschil meer tussen rijk/arm/Christelijk/Moslim/kak/alto/punk en dudes

wel saai

[Karel V]

Mx. Alba schreef op 21 januari 2004 @ 17:25:

Het is een afgeleide van het woord laïque, wat in principe het zelfde woord is als het Nederlandse leek. Niet het werkwoord, maar het zelfstandig naamwoord: een leek. Iemand die niets met de Kerk te maken heeft. Kijk, ten tijde van de monarchie was Frankrijk een Katholiek land; Koning en Kerk waren twee handen op één Bourgondische buik. Toen Koning en adel hun hoofden verloren, werden de Kerkelijke hoofden gespaard, op één voorwaarde: dat Staat en Kerk voortaan strict gescheiden zouden blijven. En zo werd de Franse Republiek geboren. Een republiek die niets met de Kerk te maken had: une république laïque.

Bourgondische buik alla Reyn Eaglestorm ,

Verder vind ik het alles behalve vrijheid van meningsuiting. Omdat staat en godsdienst gescheiden moeten zijn volgens sommige regeringen zou je je geloofsovertuiging niet mogen uiten met Hoofdoekjes, pijpekrullen, rokjes etc.
Zowiezo is staat en godsdienst niet te scheiden. Kijk maar naar de SGP, CU, Arabisch Liga (voor heilige oorlog tegen Joden meen ik) etc.
Wat ik vind is dat welke partij er ook regeert: er vrijheid moet zijn voor anders denkende mensen, ook vrijheid op uiting daarvan. Want hanekammen worden toch ook niet verboden?
Kijk vroeger waren het de christelijke partijen die in Nederland regeerden. Maar die zeiden toch ook niet dat je je niet mocht uiten als onchristelijk, (broeken verbieden enzo)?
Ik heb op dat gebied dezelfde mening als Willem van Oranje, die vond dat zowel protestantse, katholieke alswel mensen die niets geloven vrijheid van meningsuiting moesten krijgen. (Dat is er destijds niet doorgekomen, men had toen ook al een knullige mening dat destijds het katholieke geloof niet open beleden mocht worden.)
Ik vind het verbieden van uiting van geloofsuiting doormiddel van klederdacht en het ontnemen van vrijheid op meningsuiting discriminatie. Want dat gebeurt in feite wel. Verder vind ik dat ouders hun kinderen wel mogen op voeden volgens hun eigen geloof. Als deze kinderen maar op hun 18de hun vrijheid krijgen om zelf te kiezen (moment waarop men volwassen wordt geacht).

[Mx. Alba]

Karel V schreef op 23 januari 2004 @ 15:46:
[...]

Bourgondische buik alla Reyn Eaglestorm ,

Verder vind ik het alles behalve vrijheid van meningsuiting. Omdat staat en godsdienst gescheiden moeten zijn volgens sommige regeringen zou je je geloofsovertuiging niet mogen uiten met Hoofdoekjes, pijpekrullen, rokjes etc.
Zowiezo is staat en godsdienst niet te scheiden. Kijk maar naar de SGP, CU, Arabisch Liga (voor heilige oorlog tegen Joden meen ik) etc.
Wat ik vind is dat welke partij er ook regeert: er vrijheid moet zijn voor anders denkende mensen, ook vrijheid op uiting daarvan. Want hanekammen worden toch ook niet verboden?
Kijk vroeger waren het de christelijke partijen die in Nederland regeerden. Maar die zeiden toch ook niet dat je je niet mocht uiten als onchristelijk, (broeken verbieden enzo)?
Ik heb op dat gebied dezelfde mening als Willem van Oranje, die vond dat zowel protestantse, katholieke alswel mensen die niets geloven vrijheid van meningsuiting moesten krijgen. (Dat is er destijds niet doorgekomen, men had toen ook al een knullige mening dat destijds het katholieke geloof niet open beleden mocht worden.)
Ik vind het verbieden van uiting van geloofsuiting doormiddel van klederdacht en het ontnemen van vrijheid op meningsuiting discriminatie. Want dat gebeurt in feite wel. Verder vind ik dat ouders hun kinderen wel mogen op voeden volgens hun eigen geloof. Als deze kinderen maar op hun 18de hun vrijheid krijgen om zelf te kiezen (moment waarop men volwassen wordt geacht).

Maar hoe wil jij dan de problemen oplossen die veroorzaakt worden door het dragen van hoofddoekjes op school? Hoe kan je het rijmen met het principe dat in een staatsorgaan zoals een openbare school geen uitingen van geloof thuis zouden moeten horen?

[ / ]