Emoties en intuitie- (meta) fysisch?

[Q]

Q schreef op 15 januari 2004 @ 01:22:

Confusion vroeg aan Christiaan: waarom zoeken wij achter die speciale ervaring (de godservaring) iets metafysisch en achter een ervaring als angst, woede, verdried of ontroering niet? Voor die zaken zoeken wij de oorzaak in ons zelf en zien wij die zaken ook als iets wat alleen binnen de mens geldt.

Christiaan schreef:

Dat kan ik best aannamen, maar dat maakt het nog niet waar. Ik ben niet heel erg overtuigd van het feit dat emoties werkelijk in het brein zitten (misschien iets voor een nieuw topic, want ik heb er heel wat nieuwe informatie over). Een gelovige gelooft tenslotte ook in een ziel, en wellicht is het ook meteen die ziel die God voelt (hebben we dit 'zintuig' meteen wat concretere naam gegeven.

De wetenschapper Antonio Damasio (of hij een authoriteit is weet ik niet) stelde al dat wij mensen niet zonder onze emoties kunnen. Emoties zijn essentieel voor menzen, zonder functioneren wij, op zijn minst, niet optimaal, zoniet slecht.

http://www.harcourtbooks....bookinterview_damasio.asp

Het bekende voorbeeld is de anekdote van de man die een staaf door zijn hoofd kreeg en dit overleefde. De hersenbeschadiging zorgde er voor dat hij geen emoties meer ervaarde, waardoor hij onverantwoord gedrag ging vertonen.

Bovenstaande converstatie draait om de vraag: huizen emoties in ons hoofd, maken ze deel uit van de werking van onze hersenen, of moeten wij toch de visie omhelsen en aannemen dat onze hersenen een soort orgaan zijn die contact heeft met het metafysische?

Mijn stelling: Emoties huizen (alleen) in ons brein.

Een eerste motivatie: Ik wil aangeven dat de aanwezigheid van emoties geen bovennatuurlijke verklaring behoeft. Ik heb me niet zo heel goed ingelezen, daarvoor mag ik bestraft worden, maar ik heb zelf het idee dat emoties niet zo speciaal of onverklaarbaar zijn dat ze buiten de mens in het bovennatuurlijke zouden moeten worden geplaatst.

Ik zie emoties zelf als de signalen van onderbewuste mentale processen die data of informatie filteren uit de input die wij krijgen van zintuigen en ons eigen lichaam. Emoties

Wat wij emoties noemen zijn bepaalde ervaringen. Die ervaringen zetten ons al dan niet aan tot handelen. Het is niet zo dat wij iets middels ons bewustzijn evalueren en daar dan een emotie bij voelen, het is meestal andersom.

Emoties komen niet na bewustzijn, maar zitten tussen het traject van input van data of wat dan ook, tot het bewustzijn. Dat is prettig, want als we overal ons bewustzijn voor zouden moeten gebruiken dan zou ons leven erg moeilijk worden.

Mijn vraag aan Christiaan: zou jij je materiaal willen delen met ons (linkjes?).
Aan de anderen vraag ik: welke argumenten heb jij voor of tegen dit punt.

Zulllen wij eerst echter onderscheid maken tussen emotie en intuitie?

Zelf zie ik intuitie als het proces waarbij je keuze A en B hebt en waarbij je je beter voelt bij het ideem voor A dan voor B te kiezen, al weet je niet waarom.

Emoties zijn: Blijheid, woede, verdriet, angst, maar ook de subtielere versies: ontroering, dankbaarheid, opluchting, etc.

[genosis]

Ik denk dat het komt door onze emoties, men denkt dat God boven alles staat en dat als je hem voelt het niet een emotie van jezelf is maar van God..

Terwijl het in feite een emotie van je zelf is...

[Opi]

Q schreef op 16 januari 2004 @ 01:07:
Emoties zijn essentieel voor menzen, zonder functioneren wij, op zijn minst, niet optimaal, zoniet slecht.

http://www.harcourtbooks....bookinterview_damasio.asp

Het bekende voorbeeld is de anekdote van de man die een staaf door zijn hoofd kreeg en dit overleefde. De hersenbeschadiging zorgde er voor dat hij geen emoties meer ervaarde, waardoor hij onverantwoord gedrag ging vertonen.

Niet conform de regels van de maatschappij, heeft niet direct tot gevolg dat iemand niet optimaal functioneerd. Ik ben met bovengenoemd voorval bekend, maar weet niet op waarom hij niet in staat was 'normaal' te handelen.

Wat wij emoties noemen zijn bepaalde ervaringen. Die ervaringen zetten ons al dan niet aan tot handelen. Het is niet zo dat wij iets middels ons bewustzijn evalueren en daar dan een emotie bij voelen, het is meestal andersom.

Emoties zijn geen ervaringen. Ze zijn gerelateerd aan gedachten die op hun beurt weer aan ervaringen gerelateerd zijn.

Aan de anderen vraag ik: welke argumenten heb jij voor of tegen dit punt.

Ik zie niet in waarom je het direct met het bovennatuurlijke (metafysisch is volgens mij niet het juiste woord hier) in relatie zou willen brengen.

Zulllen wij eerst echter onderscheid maken tussen emotie en intuitie?

Zelf zie ik intuitie als het proces waarbij je keuze A en B hebt en waarbij je je beter voelt bij het ideem voor A dan voor B te kiezen, al weet je niet waarom.

Emoties zijn: Blijheid, woede, verdriet, angst, maar ook de subtielere versies: ontroering, dankbaarheid, opluchting, etc.

Zowel emotie als intuïtie lijken voor de mens niet eenduidig. Waar het preciese verschil in zit kan ik op dit moment niet verwoorden. Ik zal er over nadenken, maar wellicht kan een ander het eerder onder woorden brengen.

[Christiaan]

Ik ben het er mee eens. Emoties zitten in elk geval in het brein, maar ik kan geen uitspraken doen over buiten-fysische realiteiten. Dus is de conclusie dat ik tot op heden aanwijzingen heb dat emoties in het brein zetelen (is ooit wat anders beweerd?). Het punt is dat ik geloof dat het brein of a) leidt tot een emergent bewustzijn of b) doorgeeflijk van een bewustzijn is. Omdat beide uitspraken niet empirisch verifieerbaar zijn (ik neem aan dat dat het criterium is in deze discussie) is de discussie over dat punt niet zinvol.

Helaas weet nog niemand waar emoties voor zijn, waar ze vandaan komen (dus wat ze opwekt) of waarom ze er uberhaupt zijn. Er zijn wel theorieen over, maar die zal ik wel een keer vandaag opzoeken - nu moet ik zelf even aan de slag met psychologie.

[ Voor 20% gewijzigd door Christiaan op 17-01-2004 11:55 ]

[Verwijderd]

Q schreef op 16 januari 2004 @ 01:07:

De wetenschapper Antonio Damasio (of hij een authoriteit is weet ik niet) stelde al dat wij mensen niet zonder onze emoties kunnen. Emoties zijn essentieel voor menzen, zonder functioneren wij, op zijn minst, niet optimaal, zoniet slecht.

http://www.harcourtbooks....bookinterview_damasio.asp

Het bekende voorbeeld is de anekdote van de man die een staaf door zijn hoofd kreeg en dit overleefde. De hersenbeschadiging zorgde er voor dat hij geen emoties meer ervaarde, waardoor hij onverantwoord gedrag ging vertonen.

Bovenstaande converstatie draait om de vraag: huizen emoties in ons hoofd, maken ze deel uit van de werking van onze hersenen, of moeten wij toch de visie omhelsen en aannemen dat onze hersenen een soort orgaan zijn die contact heeft met het metafysische?

wat is optimaal functioneren dan? Is dat een functioneren waarin je geen onverantwoord gedrag vertoont?

Met deze paar zinnen heb je een hele andere discussie voor ogen. Ik heb persoonlijk het idee dat emoties niet een essentieel gedeelte van het 'mens zijn' zijn.
Het vertonen van onverantwoord gedrag vind ik al helemaal geen criterium bij de beoordeling van de noodzaak van emoties. Dit omdat onverantwoordelijkheid een nogal subjectief begrip is. Een debat dat zich eerder in de sfeer van de ethiek afspeelt lijkt me.
Aangezien de ethiek nog niet bepaald een wetenschappelijk ontwikkeld gebied is, waar we iets mee kunnen zeggen in andere discussies, denk ik dat dit gedeelte van je startpost weggehaald dient te worden.

Over de vraag of emoties in ons stoffelijk lichaam gerealiseerd worden valt verder weinig nuttigs te zeggen tegen iemand die een niet-materialistische visie heeft.
Onderzoek op het gebied van psychologie en neurowetenschappen wijzen steeds meer in de richting van een materialistische geest.
Deze vraag toont nauwe verwantschap met het qualia-debat binnen de filosofie. Ook daar is men over de subjectieve ervaringen aan het debateren.
Het lijkt mij nogal evident dat de woorden die we gebruiken voor emoties, zoals de al aangegeven voorbeelden, alsmede het woord emotie zelf en het woord 'ziel', deel uitmaken van een hopeloos verouderd vocabulaire. Het zijn woorden die we halen uit de stokoude volkspsychologie. Het is wonderbaarlijk als dit eeuwenoude woordgebruik ook maar enige betrekking op de werkelijke gang van zaken heeft.

Net zoals we ons woordgebruik mbt. de aarde en het heelal hebben moeten aanpassen met de komst van nieuwe kennis over de natuurwetten en de positie van de aarde binnen het universum (en er zijn meerdere voorbeelden aan te dragen van taalebruik dat ge-elimineerd diende te worden met de komst van nieuwe kennis) zo ook moet ons taalgebruik mbt. de hersenstaten worden aangepast.

[ Voor 57% gewijzigd door Verwijderd op 17-01-2004 12:30 ]

[Q]

Verwijderd schreef op 17 januari 2004 @ 12:17:
[...]

wat is optimaal functioneren dan? Is dat een functioneren waarin je geen onverantwoord gedrag vertoont?

Met deze paar zinnen heb je een hele andere discussie voor ogen. Ik heb persoonlijk het idee dat emoties niet een essentieel gedeelte van het 'mens zijn' zijn.
Het vertonen van onverantwoord gedrag vind ik al helemaal geen criterium bij de beoordeling van de noodzaak van emoties. Dit omdat onverantwoordelijkheid een nogal subjectief begrip is. Een debat dat zich eerder in de sfeer van de ethiek afspeelt lijkt me.
Aangezien de ethiek nog niet bepaald een wetenschappelijk ontwikkeld gebied is, waar we iets mee kunnen zeggen in andere discussies, denk ik dat dit gedeelte van je startpost weggehaald dient te worden.

Damasio heeft onderzoek gedaan naar mensen die geen emoties hebben, vanwege een hersenbeschadiging. Het bleek dat deze mensen zonder emoties problemen hadden met het maken van keuzen. Zolang ergens argumenten voor waren, konden ze kiezen. Zodra alle keuzen even goed of slecht waren, konden ze geen beslissing meer nemen. Zo vertelt Damasio van de man die er een uur over deed om een datum te kiezen voor de volgende afspraak.

Over die man met de staaf door zijn hoofd: ik vond de originele tekst niet meer maar wel een post op een ander forum:

I'm reading Descartes' Error now (van Antonio Damasio). The basic premise is that we at least need access to subconscious emotions - which we Fives are able to access, but people with certain kinds of brain damage aren't - for real-time, sensible social and personal decisions. People with brain damage like that of Phineas Gage after the accident effectively don't know what's good for them, because their impressions of what's good and bad in their emotional memory are cut off from their intact decision-making circuits. They still may know intellectually what's good for them, but not functionally in real-life situations. And if people acquire such brain damage early in life before they've learned the ropes, they'll probably never know what's good for them because they can't form the crucial affective memories.

Emoties zijn opzich niet essentieel, maar het idee is dat emoties van belang zijn bij het maken van beslissingen. Dat kan een evolutionair voordeel hebben gehad. Tevens zijn emoties van belang voor de sociale levenssfeer.

Verder voel ik sympathie voor de visie die je in de rest van de post schrijft.

[ Voor 9% gewijzigd door Q op 17-01-2004 12:41 ]

[Verwijderd]

Q schreef op 17 januari 2004 @ 12:35:
[...]

wat ik eruit opmaak is dat het niet kunnen kiezen niet direct in het gebrek aan emoties ligt, maar in een gebrek aan een geheugen aan een werkend systeem, maarja, ik zal wel eens op zoek gaan naar het onderzoek, want het klinkt wel interessant.
(dat laatste gedeelte over kinderen is een aanname. Eentje die me in conflict lijkt met het idee dat dieren geen emoties ervaren)

[ Voor 31% gewijzigd door Verwijderd op 17-01-2004 12:44 ]

[Christiaan]

Q schreef op 17 januari 2004 @ 12:35:
Damasio heeft onderzoek gedaan naar mensen die geen emoties hebben, vanwege een hersenbeschadiging. Het bleek dat deze mensen zonder emoties problemen hadden met het maken van keuzen. Zolang ergens argumenten voor waren, konden ze kiezen. Zodra alle keuzen even goed of slecht waren, konden ze geen beslissing meer nemen. Zo vertelt Damasio van de man die er een uur over deed om een datum te kiezen voor de volgende afspraak.

Ik ben er nog niet helemaal achter wat overigens het doel is van de verwijzing naar het werk van Damasio. Dat wordt doorgaans gebruikt als argument in discussies waarbij men stelt dat emoties geen nut hebben of een soort evolutionair bijproduct is van andere cognitieve processen. Het heeft verder vrij weinig te maken met de vraag of emoties ook alleen in het brein zetelen. Occam zegt dat we die theorie op dit moment het beste kunnen hanteren, maar zodra nieuwe feiten boven tafel komen die vragen opwerken kan het handig zijn de aanname dat emoties strikt tot het brein beperkt zijn te verlaten. Deze feiten zijn er nog niet (iig niet empirisch) dus waarom zouden we het hebben over de optie dat emoties buiten-fysisch zijn? Het kan zeer goed, maar op dit moment is daar weinig over te zeggen.

[ Voor 9% gewijzigd door Christiaan op 17-01-2004 12:56 ]

[Verwijderd]

_{overigens vind ik het kwalijk dat Christiaan even het emergentisme noemt en zeker dat hij dit per definitie onverifieerbaar noemt. Feit is dat emergentisme niet uitsluit dat het verifieerbaar is en dat het uitblijven van een ondersteuning ervoor een argument tegen het emergentisme is.}

grr, stomme knopjes. Dit hoort onder mijn vorige bericht.

[ Voor 49% gewijzigd door Verwijderd op 17-01-2004 13:42 ]

[Christiaan]

Verwijderd schreef op 17 januari 2004 @ 13:41:
_{overigens vind ik het kwalijk dat Christiaan even het emergentisme noemt en zeker dat hij dit per definitie onverifieerbaar noemt. Feit is dat emergentisme niet uitsluit dat het verifieerbaar is en dat het uitblijven van een ondersteuning ervoor een argument tegen het emergentisme is.}

Hoezo is dat een argument tegen het emergentisme? En hoezo is het wel te verifieren? Bedoel je emergentie in het algemeen of emergentie van het bewustzijn?

[ Voor 7% gewijzigd door Christiaan op 17-01-2004 13:53 ]

[Verwijderd]

je stelt de vragen verkeerd om. Hoezo is het wel te verifiëren? > Hoezo niet is de vraag die je eerst moet beantwoorden. Bij beantwoording geef je al een bepaalde invulling aan de emergente eigenschappen die voortkomen en heb je het dus niet meer over emergente eigenschappen in het algemeen. Bij invulling van de eigenschappen wordt het verhaal al een stuk zwakker.
Daarna volgt de vraag waarom het een argument tegen emergentisme is.
Op het moment dat het emergentisme toelaat dat er verificatie kan plaatsvinden en dit vindt niet plaats, dan is dat een argument tegen het emergentisme...

dus, daarom vind ik het kwalijk dat je het emergentisme noemt, zonder daar een invulling aan te geven, omdat we er op dat moment niets mee kunnen, terwijl het niet per sé een onhanteerbare of onverifieerbare theorie is.

[Christiaan]

Verwijderd schreef op 17 januari 2004 @ 13:55:
dus, daarom vind ik het kwalijk dat je het emergentisme noemt, zonder daar een invulling aan te geven, omdat we er op dat moment niets mee kunnen, terwijl het niet per sé een onhanteerbare of onverifieerbare theorie is.

Maar ik zeg toch helemaal niet dat het bewustzijn emergent is? Ik zeg dat het een mogelijkheid is maar er nog geen redenen zijn om dat momenteel aan te nemen. Daarom beginnen we maar met de meer eenvoudige theorie dat emergentie niet bestaat en het bewustzijn niet emergent is.

Met emergentie bedoel ik overigens dat het bewustzijn meer is dan door deductie onderzocht kan worden, omdat bij ieder niveau van de deductie informatie verloren gaat (that is; als het bewustzijn emergent is). Je zou emergentie dan moeten kunnen verifieren door te bewijzen dat bij deductie informatie verloren gaat die wel in het geheel wel aanwezig is. Dit vereist een holistische benadering en ik zou niet weten hoe dat moet....

[ Voor 27% gewijzigd door Christiaan op 17-01-2004 14:16 ]

[Verwijderd]

Christiaan schreef op 17 januari 2004 @ 14:03:
[...]


Maar ik zeg toch helemaal niet dat het bewustzijn emergent is? Ik zeg dat het een mogelijkheid is maar er nog geen redenen zijn om dat momenteel aan te nemen. Daarom beginnen we maar met de meer eenvoudige theorie dat emergentie niet bestaat en het bewustzijn niet emergent is.

Met emergentie bedoel ik overigens dat het bewustzijn meer is dan door deductie onderzocht kan worden, omdat bij ieder niveau van de deductie informatie verloren gaat (that is; als het bewustzijn emergent is). Je zou emergentie dan moeten kunnen verifieren door te bewijzen dat bij deductie informatie verloren gaat die wel in het geheel wel aanwezig is. Dit vereist een holistische benadering en ik zou niet weten hoe dat moet....

Ik realiseer me dat je niet beweert dat het bewustzijn emergent is, vandaar dat ik het in sub onder mijn bericht wilde zetten, dit mislukte alleen. Ik wilde alleen aangeven dat ik het noemen van emergentie alszijnde een optie voor de verklaring van het bewustzijn (en eentje die daarbovenop nog eens niet verifieerbaar is) niet echt de juiste methode was in mijn ogen. No harm done verder.

En het is logisch dat als je emergentie definieert als; "dat het bewustzijn meer is dan door deductie onderzocht kan worden" dan is het logisch dat je het als niet verifieerbaar beschouwt.

Dus, voorzover de discussie over emergentisme.
Het lijkt me constructiever te kijken naar de discussie die in dit topic centraal staat. Eentje die wordt aangegaan omdat de topicstarter in de veronderstelling was dat jij meer informatie zou hebben over een meta-fysische verklaring van emoties en een verklaring van de ziel (evt. mbt. God?) en dat je deze visie ook kans van slagen toedicht.
(metafysisch is misschien een verkeerd gekozen woord, de quote van je geeft aan dat je denkt dat emoties niet uit het brein voortkomen, als je dan de ziel noemt dan denkt men direct aan een metafysische verklaring terwijl dit niet strict noodzakelijk is.)

[ Voor 7% gewijzigd door Verwijderd op 17-01-2004 15:12 ]

[Christiaan]

Verwijderd schreef op 17 januari 2004 @ 15:10:
Het lijkt me constructiever te kijken naar de discussie die in dit topic centraal staat. Eentje die wordt aangegaan omdat de topicstarter in de veronderstelling was dat jij meer informatie zou hebben over een meta-fysische verklaring van emoties en een verklaring van de ziel (evt. mbt. God?) en dat je deze visie ook kans van slagen toedicht.

Dat zou onherroepelijk leiden tot een qualia-debat. Daarvoor moet ik zelf eerst weer die materie induiken en daar heb ik momenteel toch wat tijd te kort voor. Ik geloof overigens dat Q vooral doelt op simpeler psychologisch bewijs voor de stelling dat emoties niet buiten-fysisch zijn. Ik vind de term 'meta-fysisch' verkeerd gekozen, want het wordt hier gebruikt als synoniem aan 'bovennatuurlijk'. Volgens doe ik ook een metafysische uitspraak als ik zeg dat bewustzijn een emergente eigenschap is van complexe structuren, en dan hebben we het zeker niet over bovennatuurlijke zaken. Maar laat Q eerst zelf duidelijk maken wat hij verwacht.

[ Voor 20% gewijzigd door Christiaan op 17-01-2004 15:24 ]

[Confusion]

Christiaan schreef op 17 januari 2004 @ 14:03:
Maar ik zeg toch helemaal niet dat het bewustzijn emergent is? Ik zeg dat het een mogelijkheid is maar er nog geen redenen zijn om dat momenteel aan te nemen. Daarom beginnen we maar met de meer eenvoudige theorie dat emergentie niet bestaat en het bewustzijn niet emergent is.

We hebben met behulp van computersimulaties al heel veel verschijnselen op zien duiken die we niet hadden verwacht. Ik las net in de Wetenschapsbijlage van de Volkskrant over een onderzoekster die een model van apengedrag en vissengedrag heeft gemaakt, waarbij bepaalde verdelingen van vissen in een school emergente eigenschappen van enkele eenvoudige gedragsregels blijken, zonder dat dit vantevoren verwacht was.

Met emergentie bedoel ik overigens dat het bewustzijn meer is dan door deductie onderzocht kan worden, omdat bij ieder niveau van de deductie informatie verloren gaat (that is; als het bewustzijn emergent is).

Uit dat krantenartikel dat ik net las maak ik op dat dat niet is wat doorgaans met emergentie bedoeld wordt. Doorgaans wordt enkel bedoeld dat de emergente eigenschap onverwacht was en dat de reductie naar een lager niveau niet triviaal is. Bewustzijn kan prima een emergente eigenschap van de fysieke hersenen zijn zonder dat er enige 'mind stuff' bij hoeft komen te kijken. Sterker nog: dat zou betekenen dat een echte AI zomaar op zou kunnen duiken in een systeem waar we die niet verwachten.

Het programma dat de school vissen simuleert heeft een emergente eigenschap, die nauwelijks te reduceren is naar het lagere niveau, omdat het een iteratief proces is dat tot de emergente eigenschap leidt. In een daadwerkelijke school vissen is de dichtheidsverdeling ook een emergente eigenschap van eenvoudig vissengedrag.

[Q]

Christiaan schreef op 17 januari 2004 @ 15:23:
[...]


Dat zou onherroepelijk leiden tot een qualia-debat. Daarvoor moet ik zelf eerst weer die materie induiken en daar heb ik momenteel toch wat tijd te kort voor. Ik geloof overigens dat Q vooral doelt op simpeler psychologisch bewijs voor de stelling dat emoties niet buiten-fysisch zijn. Ik vind de term 'meta-fysisch' verkeerd gekozen, want het wordt hier gebruikt als synoniem aan 'bovennatuurlijk'. Volgens doe ik ook een metafysische uitspraak als ik zeg dat bewustzijn een emergente eigenschap is van complexe structuren, en dan hebben we het zeker niet over bovennatuurlijke zaken. Maar laat Q eerst zelf duidelijk maken wat hij verwacht.

Mijn topicstart is onjuist. Het ging mij om de mogelijke oorzaak van emoties eens te doorlopen en daar over na te denken, maar ik poste mijn stelling als dat emoties in ons hoofd zit, (duh).

We kunnen stellen dat Q een slechte en warrige topicstart heeft gemaakt.

Daarom vraag ik mij nu af of dit topic nog tot een gedegen discussie kan leiden. Echter, dat emergentievraagstuk waar jij op doelde en waar confusion op reageerde , is misschien wel interessant.

Misschien dat dit topic dicht kan (excuus voor de mensen die er op gereageerd hebben) en dat dit emergentieverhaal appart doorgenomen kan worden, om mensen niet te verwarren.

[Christiaan]

Confusion schreef op 17 januari 2004 @ 15:23:
We hebben met behulp van computersimulaties al heel veel verschijnselen op zien duiken die we niet hadden verwacht. Ik las net in de Wetenschapsbijlage van de Volkskrant over een onderzoekster die een model van apengedrag en vissengedrag heeft gemaakt, waarbij bepaalde verdelingen van vissen in een school emergente eigenschappen van enkele eenvoudige gedragsregels blijken, zonder dat dit vantevoren verwacht was.

Dat was niet heel nieuw hoor. Al eerder is heel accuraat het gedrag van mieren en vogels in zwermen gesimuleerd. Op basis van redelijk eenvoudige wiskundige formules blijken zij zich gedragen zoals ze in werkelijkheid ook doen. Bij diersoorten met kleine breinen (geen frontale cortex) vind ik dit ook niet zo vreemd - voor zover we weten zijn dat niet meer dan automatons. Waar het natuurlijk om gaat is dat de wiskundige formules uiteindelijk tot eigenschappen leiden die niet verwacht werden. Dat zijn niet automatisch emergente eigenschappen.

Zou, namelijk, werkelijke emergentie optreden dan is hier deductie als methode gefalsificeerd. In elk geval als belangrijkste methodiek binnen de wetenschap. Je moet daarom een onderscheid maken tussen sterke en zwakke emergentie. Dit is ook de variant waar het meest over gesproken wordt, en het behelst de notie dat op hoger niveau iets gebeurt wat op basis van het lagere niveau niet verwacht werd (Bedau, 1997). Sterke emergentie is veel radicaler omdat, in tegenstelling tot zwakke emergentie, kwalitatief nieuwe eigenschappen aan het systeem worden toegevoegd.

Om je eigen voorbeeld te nemen. De vogels vertonen geen sterk emergent gedrag, want het is nog steeds (zij het heel moeilijk) te herleiden tot het laagste niveau. Bij sterke emergentie is dat volstrekt onmogelijk. Je vogels zouden duidelijk sterk emergent gedrag vertonen indien ze ineens een dialoog zouden starten over de relativiteitstheorie. Dit betreft dus fenomenen die niet deduceerbaar zijn, op geen enkele wijze, tot lager niveaus.

Indien men zo'n vorm van emergentie zou aantonen dan betekent dat dat de natuur niet alleen met deductie bestudeerd kan worden omdat men dan veel informatie over de natuur misloopt. Omdat we momenteel eigenlijk alleen die methode gebruiken is het ook (geloof ik) onmogelijk om aan te tonen dat emergentie optreedt. Je moet het dan van twee kanten benaderen. Stel dat ik het resultaat van een som al weet; dat is 5 en ik weet dat de gededuceerde delen 2 en 2 zijn, dan weet ik dat er ergens iets toegevoegd is. Omdat we in het dagelijks leven in de wetenschap alleen (binnen de psychologie en de natuurkunde iig) deduceren en niet bij de uitkomst beginnen kennen we, om bij het voorbeeld te blijven, de uitkomst van de optelling niet. We gaan er dus maar vanuit dat het 4 is omdat dat op basis van deductie wel zo moet zijn.

Nu is de menselijke geest misschien een voorbeeld van een emergent systeem. Ik zeg misschien omdat we nog lang niet genoeg over het brein weten. Het is in elk geval een zwak emergente eigenschap, maar het is mogelijk dat emoties en bewustzijn niet te herleiden zijn tot zenuwcellen. We nemen nu aan dat dat wel zo is omdat het 'wel moet volgens deductie'. Het is de vraag of emoties en bewustzijn niet een geheel andere ontologische zijnstatus hebben en er dus sprake is van een ontologisch gat tussen de fysieke structuur van het brein en de processen die zij voortbrengt. Dit is een debat wat momenteel zeer stevig wordt gevoerd. In tegenstelling tot wat ik had verwacht zijn er best wat cognitief psychologen die stellen dat de geest inderdaad kwalitatief meer is dan het fysieke 'orgaan'. Dat is niet zozeer een op objectieve feiten gebaseerd mening, maar meer op basis van een gevoel dat de structuur van het brein nooit kan verklaren waarom we bewust zijn. Ik wil dus niet suggereren dat we weten dat het bewustzijn sterk emergent is.

Nog een voorbeeld is Windows op je PC. Dat is een zwak emergente eigenschap van de programma-code. Het is meer dan de code. Indien Windows iets zou kunnen wat niet in die code zelf geexpliciteerd wordt, zou er sprake zijn van sterke emergentie. Je begrijpt hoe fundamenteel het is dat die vraag beantwoord wordt - want het kan onze hele blik op de realiteit veranderen. Misschien de volgende wetenschappelijke revolutie?

[ Voor 10% gewijzigd door Christiaan op 17-01-2004 16:43 ]