In dit topic zal ik de huidige europese landbouwsituatie uit de doeken doen en enkele voorstellen tot verandering daarvan bespreken. Deze hebben vanzelfsprekend voordelen en nadelen, en ik ben benieuwd wat jullie daarvan vinden.
Het moge duidelijk zijn dat het huidige europese landbouwbeleid in veel opzichten faalt. Een aantal nadelen op een rijtje:
- Het kost de EU honderden miljarden per jaar, en dit probleem zal alleen maar verergeren wanneer de nieuwe lidstaten toetreden tot de EU aangezien hun economieen grotendeels op landbouw gericht zijn. Dit geld kan veel beter besteed worden.
- Door het huidige systeem van exportsubsidies worden europese produkten goedkoop op de wereldmarkt gedumpt, waardoor boeren in ontwikkelingslanden weggeconcurreerd worden en hongersnoden ontstaan, en bovendien de economie van ontwikkelingslanden zelf geschaad wordt.
- De huidige landbouweconomie is zeer milieuonvriendelijk, niet alleen door te intensief gebruik van land maar vooral ook door het transport van voedingsmiddelen over de hele wereld. Een goedkoop biefstukje uit de supermarkt is vaak in meer landen geweest dan de meeste burgers van de EU in hun hele leven zullen zien.
- Lidstaten hebben teveel mogelijkheden om hun eigen landbouw te bevoordelen, door bijvoorbeeld meer bestrijdingsmiddelen toe te laten of via allerlei schimmige constructies subsidie te geven aan boeren.
Het huidige landbouwbeleid moet veranderen, al was het maar omdat het binnenkort onbetaalbaar wordt. Maar wat er dan precies moet veranderen, is een vraag die europa tot op het bot verdeelt. Hieronder geeft ik mijn visie daarop.
Wat betreft het laatste bezwaar is de oplossing in theorie eenvoudig: Het europese landbouwbeleid moet vanuit Brussel vastgelegd worden. Politiek gezien ligt dit lastig aangezien de landen die nu profiteren van de landbouwsubsidies die niet zomaar kwijtwillen en lidstaten in de europese unie teveel macht hebben om deze wetgeving tegen te houden. Verder is een nadeel van een europese wetgeving dat geen rekening meer gehouden kan worden met welvaartsverschillen tussen boeren uit verschillende lidstaten, wat er zeker toe zal leiden dat boeren in sommige lidstaten bevoordeeld zullen worden boven andere. je kunt nu eenmaal niet verwachten dat een boer uit Nederland genoegen neemt met het welvaartsniveau van een boer uit Polen, of dat een boer uit Polen de investeringen die een westeuropese milieurichtlijn vraagt, op kan brengen. Hiervoor zullen toch weer subsidies nodig zijn.
Toch is er naar mijn mening een oplossing die de bovenstaande problemen deels kan opheffen. Deze heeft zeker ook nadelen, maar daarover later meer.
Allereerst is het noodzakelijk de europese landbouwmarkt van de internationale te scheiden. Er is geen enkele manier waarop Europese boeren ooit op zullen kunnen tegen boeren uit ontwikkelingslanden. Op zich is internationale concurrentie een groot goed, maar vrije handel betekent dat Europa het vermogen verliest haar eigen bevolking te voeden. Dat lijkt mij een zeer kwalijke zaak, ik durf er niet op te vertrouwen dat het buitenland tot in lengte van jaren Europa kan voeden, en daarnaast leidt dit tot een ongewenst soort politieke afhankelijkheid. In theorie zou europa misschien op de wereldmarkt kunnen concurreren als het op Amerikaanse schaal produkten zou gaan verbouwen, maar een dergelijke schaalvergroting is funest voor het milieu en bovendien op korte of middellange termijn absoluut onhaalbaar in het versnipperde Europa.
De markt moet dus afgeschermd worden. Het is niet mogelijk de europese markt geheel af te sluiten voor buitenlandse produkten, dus blijven er maar twee maatregelen over: Exportsubsidies en/of importheffingen. De ruineuze effecten van exportsubsidies mogen duidelijk zijn, en daarmee blijven alleen importheffingen over. Deze hebben als groot voordeel dat ze de interne economie van ontwikkelingslanden niet schaden, en dat ze bovendien transport verminderen in plaats van vermeerderen, zoals exportsubsidies. Nadeel is dat europese produkten niet meer in het buitenland verkocht kunnen worden, en dat buitenlandse produkten binnen de EU duurder zullen worden. Het zijn dus niet langer de overheid en de derde-wereld boeren die betalen voor bescherming van de europese boeren, maar de consument. Levensmiddelen zullen een groter deel van de uitgaven in beslag nemen, wat ten koste gaat van de welvaart. Echter, de belastingen kunnen omlaag omdat de EU minder geld uit hoeft te geven aan landbouw, wat weer enige compensatie biedt.
importheffingen in plaats van exportsubsidies leiden er wel toe dat de Europese landbouw meer dan nu op de interne markt gericht wordt. De landbouw zal zich hieraan aan moeten passen, maar op zich is er voldoende landbouwareaal beschikbaar om Europa te voeden.
Echter, de grote verschillen binnen Europa zijn hiermee nog niet opgelost, en boeren uit lage-lonenlanden binnen de EU zullen wanneer de regels overal gelijk worden, gemakkelijk west-europese boeren wegconcurreren. Ook dit lijkt me geen gewenste zaak. De enige oplossing die ik zie om dit probleem aan te pakken en tevens het probleem van transport te verminderen, is om het consumeren van lokale produkten te bevorderen. Hiertoe dient er een significant hogere belasting op lang (lees: meer dan 250 km ofzo) transport van levensmiddelen en landbouwprodukten te komen, maar een lagere belasting op de produktie ervan. Zo zal het voor boeren aantrekkelijker worden produkten lokaal af te zetten, wat er ten eerste oor zorgt dat er prijsdifferentiatie binnen de EU mogelijk blijft, en milieuvervuilend transport tot een minimum beperkt. Nadeel is wel dat de internationale en interregionale handel verder afneemt, wat weliswaar uiteindelijk tot goedkopere produkten leidt, maar ook tot banenverlies in de transportsector.
Tot slot kan door verschuiving van belasting op arbeid richting belasting op vervuiling aangemoedigd worden dat boeren minder kapitaalintensief en meer milieuverantwoord gaan produceren. Milieuvriendelijke alternatieven die het nu afleggen tegen milieuvervuilende methodes, worden dan ineens wel rendabel. Nadeel hiervan is dat de totale voedselproductie terugloopt, en er bij een gesloten markt voor gewaakt moet worden dat die wel hoog genoeg blijft. Een ander nadeel is dat belastinginkomsten teruglopen doordat milieuvriendelijk produceren leidt tot het betalen van minder belasting, maar daar staat tegenover dat arbeid goedkoper wordt en de werkloosheid (in een groot deel van Europa nog steeds een groot probleem) afneemt.
Samengevat:
- Importheffingen ipv exportsubsidies
- Belasting op transport versus verminderde belasting op landbouwproductie
- Verschuiving van belasting op arbeid richting belasting op milieuvervuiling
Wat vinden jullie van deze ideeen?
Het moge duidelijk zijn dat het huidige europese landbouwbeleid in veel opzichten faalt. Een aantal nadelen op een rijtje:
- Het kost de EU honderden miljarden per jaar, en dit probleem zal alleen maar verergeren wanneer de nieuwe lidstaten toetreden tot de EU aangezien hun economieen grotendeels op landbouw gericht zijn. Dit geld kan veel beter besteed worden.
- Door het huidige systeem van exportsubsidies worden europese produkten goedkoop op de wereldmarkt gedumpt, waardoor boeren in ontwikkelingslanden weggeconcurreerd worden en hongersnoden ontstaan, en bovendien de economie van ontwikkelingslanden zelf geschaad wordt.
- De huidige landbouweconomie is zeer milieuonvriendelijk, niet alleen door te intensief gebruik van land maar vooral ook door het transport van voedingsmiddelen over de hele wereld. Een goedkoop biefstukje uit de supermarkt is vaak in meer landen geweest dan de meeste burgers van de EU in hun hele leven zullen zien.
- Lidstaten hebben teveel mogelijkheden om hun eigen landbouw te bevoordelen, door bijvoorbeeld meer bestrijdingsmiddelen toe te laten of via allerlei schimmige constructies subsidie te geven aan boeren.
Het huidige landbouwbeleid moet veranderen, al was het maar omdat het binnenkort onbetaalbaar wordt. Maar wat er dan precies moet veranderen, is een vraag die europa tot op het bot verdeelt. Hieronder geeft ik mijn visie daarop.
Wat betreft het laatste bezwaar is de oplossing in theorie eenvoudig: Het europese landbouwbeleid moet vanuit Brussel vastgelegd worden. Politiek gezien ligt dit lastig aangezien de landen die nu profiteren van de landbouwsubsidies die niet zomaar kwijtwillen en lidstaten in de europese unie teveel macht hebben om deze wetgeving tegen te houden. Verder is een nadeel van een europese wetgeving dat geen rekening meer gehouden kan worden met welvaartsverschillen tussen boeren uit verschillende lidstaten, wat er zeker toe zal leiden dat boeren in sommige lidstaten bevoordeeld zullen worden boven andere. je kunt nu eenmaal niet verwachten dat een boer uit Nederland genoegen neemt met het welvaartsniveau van een boer uit Polen, of dat een boer uit Polen de investeringen die een westeuropese milieurichtlijn vraagt, op kan brengen. Hiervoor zullen toch weer subsidies nodig zijn.
Toch is er naar mijn mening een oplossing die de bovenstaande problemen deels kan opheffen. Deze heeft zeker ook nadelen, maar daarover later meer.
Allereerst is het noodzakelijk de europese landbouwmarkt van de internationale te scheiden. Er is geen enkele manier waarop Europese boeren ooit op zullen kunnen tegen boeren uit ontwikkelingslanden. Op zich is internationale concurrentie een groot goed, maar vrije handel betekent dat Europa het vermogen verliest haar eigen bevolking te voeden. Dat lijkt mij een zeer kwalijke zaak, ik durf er niet op te vertrouwen dat het buitenland tot in lengte van jaren Europa kan voeden, en daarnaast leidt dit tot een ongewenst soort politieke afhankelijkheid. In theorie zou europa misschien op de wereldmarkt kunnen concurreren als het op Amerikaanse schaal produkten zou gaan verbouwen, maar een dergelijke schaalvergroting is funest voor het milieu en bovendien op korte of middellange termijn absoluut onhaalbaar in het versnipperde Europa.
De markt moet dus afgeschermd worden. Het is niet mogelijk de europese markt geheel af te sluiten voor buitenlandse produkten, dus blijven er maar twee maatregelen over: Exportsubsidies en/of importheffingen. De ruineuze effecten van exportsubsidies mogen duidelijk zijn, en daarmee blijven alleen importheffingen over. Deze hebben als groot voordeel dat ze de interne economie van ontwikkelingslanden niet schaden, en dat ze bovendien transport verminderen in plaats van vermeerderen, zoals exportsubsidies. Nadeel is dat europese produkten niet meer in het buitenland verkocht kunnen worden, en dat buitenlandse produkten binnen de EU duurder zullen worden. Het zijn dus niet langer de overheid en de derde-wereld boeren die betalen voor bescherming van de europese boeren, maar de consument. Levensmiddelen zullen een groter deel van de uitgaven in beslag nemen, wat ten koste gaat van de welvaart. Echter, de belastingen kunnen omlaag omdat de EU minder geld uit hoeft te geven aan landbouw, wat weer enige compensatie biedt.
importheffingen in plaats van exportsubsidies leiden er wel toe dat de Europese landbouw meer dan nu op de interne markt gericht wordt. De landbouw zal zich hieraan aan moeten passen, maar op zich is er voldoende landbouwareaal beschikbaar om Europa te voeden.
Echter, de grote verschillen binnen Europa zijn hiermee nog niet opgelost, en boeren uit lage-lonenlanden binnen de EU zullen wanneer de regels overal gelijk worden, gemakkelijk west-europese boeren wegconcurreren. Ook dit lijkt me geen gewenste zaak. De enige oplossing die ik zie om dit probleem aan te pakken en tevens het probleem van transport te verminderen, is om het consumeren van lokale produkten te bevorderen. Hiertoe dient er een significant hogere belasting op lang (lees: meer dan 250 km ofzo) transport van levensmiddelen en landbouwprodukten te komen, maar een lagere belasting op de produktie ervan. Zo zal het voor boeren aantrekkelijker worden produkten lokaal af te zetten, wat er ten eerste oor zorgt dat er prijsdifferentiatie binnen de EU mogelijk blijft, en milieuvervuilend transport tot een minimum beperkt. Nadeel is wel dat de internationale en interregionale handel verder afneemt, wat weliswaar uiteindelijk tot goedkopere produkten leidt, maar ook tot banenverlies in de transportsector.
Tot slot kan door verschuiving van belasting op arbeid richting belasting op vervuiling aangemoedigd worden dat boeren minder kapitaalintensief en meer milieuverantwoord gaan produceren. Milieuvriendelijke alternatieven die het nu afleggen tegen milieuvervuilende methodes, worden dan ineens wel rendabel. Nadeel hiervan is dat de totale voedselproductie terugloopt, en er bij een gesloten markt voor gewaakt moet worden dat die wel hoog genoeg blijft. Een ander nadeel is dat belastinginkomsten teruglopen doordat milieuvriendelijk produceren leidt tot het betalen van minder belasting, maar daar staat tegenover dat arbeid goedkoper wordt en de werkloosheid (in een groot deel van Europa nog steeds een groot probleem) afneemt.
Samengevat:
- Importheffingen ipv exportsubsidies
- Belasting op transport versus verminderde belasting op landbouwproductie
- Verschuiving van belasting op arbeid richting belasting op milieuvervuiling
Wat vinden jullie van deze ideeen?