Ten eerste is dat we maar 10% van onze hersenen zouden gebruiken een fabeltje. Dat fabeltje is een foute afgeleide van twee andere feiten:
1) We gebruiken maar ongeveer 10% van onze hersenen TEGELIJK. De rest is idle. En dat is maar goed ook, want sommige mensen gebruiken soms wel meer dan 10% van hun hersenen tegelijk: epileptici tijdens een aanval

Maar ondanks dat er maar 10% tegelijk gebruikt wordt, is er geen enkel stukje van de hersenen dat geen functie heeft! Het wordt alleen niet allemaal tegelijk gebruikt.
2) Slechts ongeveer 10% van onze hersenen wordt gebruikt voor motorische functies. De andere 90% is voor zintuigen, geheugen, en denken.
Die twee samen, verkeerd geïnterpreteerd, hebben geleid tot het fabeltje dat we maar 10% van onze hersenen zouden gebruiken.
Je hersencellen vormen een chaotisch netwerk. De interessantste eigenschap van dit netwerk is dat het kan leren. Je geeft een input, er wordt een output gegenereerd, die vervolgens gecontroleerd wordt, en als de output onjuist blijkt, wordt het circuit aangepast zodat met grotere frequentie goede antwoorden geproduceerd worden. Als met grote precisie goede output gegenereerd wordt, wordt het proces geoptimaliseerd.
Neem rekenen. Als je dat leert, moet je eerst het leren tellen - de volgorde van de getallen leren... 1, 2, 3, 4, 5, etc. Vervolgens leer je wat "plus" betekent. Als je één appel hebt, en je doet daar één appel bij, dan heb je twee appels. 1+1=2. Als je dat principe eenmaal doorhebt, kan je rekenen. Als iemand je vraagt wat 4+5 is, dan denk je aan 4 appels, en daar doe je 5 appels bij. Dat proces levert goede antwoorden op, maar is zeer bewerkelijk, en dus moet je er lang over nadenken.
Als je heel vaak gevraagd wrodt hoeveel 4+5 is, zal je op een gegeven moment het patroon "4+5" zelf herkennen, en direct zal het antwoord "9" komen, zonder dat je het daadwerkelijk berekent. Het proces is nu geoptimaliseerd. En vervolgens kan je leren vermenigvuldigen. En als de vermenigvuldiging geoptimaliseerd is, kan je leren machtsverheffen.
Een kind kan ongelofelijk snel leren. Zijn hersenen zijn nog volop in ontwikkeling, en het neurale netwerk kan zich zonder enige problemen aanpassen. Wij zijn 20 maanden geleden naar Frankrijk verhuisd. We hebben echter onze kinderen toen nog een aantal maanden in Nederland gelaten zodat ze daar hun schooljaar af konden maken. Ze zijn dus nu precies een jaar in Frankrijk. Voordat ze hier kwamen, spraken ze geen enkel woord Frans, maar in één jaar hebben ze geleerd die taal vloeiend te spreken, ze hebben het jaar beëindigd als 4e en 6e van de klas (van 20 kinderen) en gaan met glans over naar CM1 (groep 4). Zet een volwassen Nederlander die geen enkel woord Frans spreekt in Frankrijk neer, en ik durf te wedden dat hij er
ietsje meer dan één jaar over doet om vloeiend Frans te leren spreken...
Waarom worden hersenen moe naarmate men ouder wordt? Alle zenuwcellen van het centrale zenuwstelsel van een mens zijn bij de geboorte al aanwezig, en ze zullen nooit vervangen worden. Als jij 80 jaar oud bent, zijn de meeste cellen in jouw lichaam slechts een aantal weken tot een aantal maanden oud - behalve je zenuwcellen. Die zijn dan namelijk ook 80 jaar oud. Bovendien zijn er in die 80 jaar een significant aantal van die zenuwcellen gestorven, en dus moeten minder zenuwcellen nu het werk doen wat vroeger door veel meer zenuwcellen gedaan werd. Als er een zenuwcel sterft, kan het netwerk zich nog wel aanpassen om om dat verlies heen te werken, en zo dus dat wat geleerd is niet te vergeten, maar nieuwe dingen leren wordt steeds moeilijker.
Bij bepaalde ziektes die de hersenen aantasten, zoals Alzheimer, is dat proces heel goed zichtbaar. In het begin wordt een persoon trager van begrip, het wordt moeilijker om nieuwe dingen te leren, maar de hersenen kunnen nog om het verlies heenwerken - alleen het vermogen om nieuwe dingen tot zich te nemen neemt drastisch af, maar al geleerde dingen gaan niet verloren. Op een gegeven moment zullen de hersenen door de aantasting zo verzwakt zijn dat ze niet meer om het verlies heen kunnen werken. Zaken die niet diep in de hersenen geïmpregneerd zijn, zullen verloren gaan. Recente gebeurtenissen worden vergeten, recent aangeleerde zaken ook. De afstandsbediening van de televisie, waarvan het gebruik met veel moeite op late leeftijd was aangeleerd, wordt weer een groot mysterie, net als een druktoetstelefoon, terwijl draaiknoppen nog altijd te gebruiken zijn, want daarmee ben je al je hele leven mee geconfronteerd geweest.
Mijn oma is gestorven aan een aan Alzheimer verwante ziekte, die zeer zeldzaam is, en die voor een zeer snelle aftakeling zorgt. Ik heb dus de twijfelachtige eer gehad om zo'n aftakelingsproces van dicht bij mee te kunnen maken. Na een paar jaar was ze zo ver afgetakeld dat ze alleen nog maar "ja" kon zeggen, maar dat was geen antwoord meer, want ze begreep de vraag niet. Als ze at, had ze daar haar volle aandacht voor nodig. Prikken, snijden, schuiven, vork omhoogbrengen, mond open doen, kauwen - dat was zo'n moeilijke taak geworden dat ze geen enkele afleiding kon gebruiken. Als ze aan het eten was, zou ze een kanonsschot zelfs niet opmerken... Een week daarna is ze in haar slaap overleden. Als dat niet zo was geweest, dan was ze binnen een paar weken daarna 100% bedlegereg geworden, en binnen een paar maanden in coma raken, totdat haar hersenen zo ver afgetakeld zouden zijn dat zelfs de primaire levensfuncties niet meer in stand gehouden zouden kunnen worden... Gelukkig is dat haar nog bespaard gebleven.
Een ander verhaal uit mijn familie geeft aan dat de hersenen ook een ongelofelijk terugkomvermogen hebben. Een aantal jaren geleden heeft mijn zusje een acuute en zeer zware hersenvliesontsteking gekregen waaraan ze bijna overleden is. Maar ze heeft het overleefd. Haar behandelend neuroloog zei dat hij in zijn hele carrière (30 jaar!) nog nooit zo'n zware hersenvliesontsteking had meegemaakt, en hij bereidde ons voor op het erste: er zou vrijwel zeker permanente schade aan de hersenen zijn ontstaan. Maar uiteindelijk is alleen haar wiskundekuiltje nog een beetje verder uitgehold - verder heeft ze er helemaal niets aan overgehouden. Dit gebeurde in de kerstvakantie. Ze heeft geen dag college hoeven missen, en ze heeft haar studie vervolgd om dat jaar, haar eerste studiejaar, met glans haar P te halen (nouja, alleen een onvoldoende voor statistiek).
Het is alleen een echte hetze als het uit Hetzerath komt, anders is het gewoon sprankelende ophef.