[Column] Het idool

[Lord Daemon]

Ik ga als experiment eens een column-achtige stukje plaatsen; eens zien of zo'n verhaaltje kan leiden tot een levende topic in W&L, of totaal niet.


Het idool

Er is de afgelopen decennia een nieuwe en wonderbaarlijke acteur bijgekomen op het wereldtoneel: het idool. Dit type wordt steeds verfijnder, en het heeft er alle schijn van dat het in de toekomst nog veel verder geperfectioneerd zal worden. Wat is het idool, dit ongrijpbare wezen van de moderne tijd? Wie zich deze vraag stelt, raakt licht op dwaalsporen - het idool heeft namelijk helemaal geen substantie. Het is een mediaspektakel, een fantoom, uiterlijke schijn - en ook niets meer dan uiterlijke schijn. Welbeschouwd is het idool niet eens een mens; het idool en de mens achter het idool blijven altijd gescheiden, en een blik op de persoon zou het zorgvuldig geconstrueerde fantoom onmiddellijk verjagen. Het idool is niets meer dan een focus van onze collectieve aandacht.

En wanneer de aandacht verslapt, overspringt, van het ene naar het andere onderwerp wisselt, verdwijnt onmiddellijk ook het idool. Vandaag een superster - morgen vergeten. Precies zoals het idool zelf geen inhoud heeft, zo hebben ook de aandacht, het idoolzijn en de idolatrie geen inhoud. De binding met het idool is van de vluchtigste soort; vandaag kunnen wij hem of haar aanbidden, en morgen weer vergeten - en dit zonder enig risico, zonder dat we enige toezegging doen of verplichting op ons nemen. Het idool is het noodzakelijke product van een passieve collectieve aandacht.

Het idool is aldus een symbool voor de oppervlakkigheid, en tegelijkertijd de cultuuruiting waarin deze oppervlakkigheid tot in haar meest subtiele finesses uitgewerkt kan worden. Eertijds moest nog de illusie van substantie opgehouden worden, moest men nog de indruk wekken dat kwaliteit en inhoud een rol speelden. Maar de collectieve aandacht is bedrevener geworden en men durft nu zelfs de hele ontwikkeling van mens naar idool - ja, zelfs de manier waarop de media iemand de status van idool schenken - volledig te laten zien. Met euvele moed is men er zelfs in geslaagd van deze mediamachinaties zelf een focus van de collectieve aandacht, een idool, te maken.

Ja, het is slechts een kwestie van tijd voordat wij zo'n graad van fijnzinnigheid hebben bereikt dat zelfs de illusie van een persoon niet meer nodig is - dat wij idolen kunnen hebben die niet meer zijn dan een door de media gecreëerd naamkaartje getiteld 'Jim' of 'Jamaï', en dat de laatste schijn van menselijkheid weg kan vallen. Eerder al hebben wij het stadium bereikt dat een fantoom zich kon voordoen als iets met inhoud, en zo een hele natie - ook haar meest intelligente vertegenwoordigers - zogezegd bij de neus kon nemen. Het enige verschil tussen Fortuyn en Jamaï is dat men van de laatste wel inziet dat hij een idool is.

Politici worden idolen; de kunstenaars waren het al. Nog even, en wat rest is leegte...

[RM-rf]

een interessante column, maar nogal hip te beweren dat dit een ontwikkeling van enkel dit moment is, en inherent aan de hudige media.

feitelijk zie je momenteel een afspiegeling binnen de Pop-age (de globale cultuur sins de 2e wereldoorlog) van wat al 2000 jaar terug gebeurde in de afbuiging van het Christendom van het Jodendom:

Een 'idool' is niks anders dan een 'messias';
De Joden hechten daar een speciale waarde aan, een verlosser, iemand met speciale eigenschappen, wonderen;
het Christendom vormde feitelijk het monotheistische jodendom om tot een 'aanbdidding van het aanbidden' zelf:
Het woord (de joodse wet) verwerd tot vlees, en een religie gericht op wetten verwerd tot een praktische vorm van aanhankelijk aan godsfiguren die soms nader is aan heidense polytheistische gebruiken.

In die zin zie je dat het 'vluchtige van de 'Pop-age', waarin helden (Elvis, Beatles, Madonna) voortvloeiden uit de vluchtigheid, de 'populariteit' een basis was voor definitie van een kunstvorm; momenteel omgevormd wordt tot een 'burn-out' cultuur, waarin uitingen niet meer an sich zijn, enkel gericht zijn op de kortstondige hit, wetende dat een populariteit altijd via een sinusbeweging verdwijnt en dan weer terug komt:
over 5 jaar kunnen de huidige 'idols' weer 'Revival'-concerten organiseren.

In de politiek toont hetzelfde; de politicus zal vanzelf vallen en in die zin is het voor hem zaak in korte tijd zoveel mogelijk zijn agenda te zetten, polarisatie is 'in', strategie is uit: Spin-doctors bepalen het programma omdat men met inhoud niks kan winnen, enkel het risico groter maakt te vallen voordat men zijn volledige capaciteit bereikt heeft.

Het is echter fout voortijdig hier een moraal of waarde-oordeel over te vellen.
Ook in het begin van de pop-age waren rock-n-roll-helden of de disco-helden gewone eendagsvliegen; vanuit een statisch wereldbeeld ontstaat weinig verandering.
Als je dit vergelijkt met kunstenars zie je ook dat de 'kunstenaar-idolen' als Jeff Koons Julian Schnabel en Basquiat allang gevallen zijn; maar juist tevens ruimte geschape hebben voor een omvorming, een zoektocht naar echte waarde.

Wil de nederlandse pop-scene doorgroeien zal het juist eerder via de voetstappen van Jim, Jamai of K-Otic zijn, dan het herhalen van Boudewijn-de-groot-liederen, Thijs-van-leer-medleys of Kane/De Kast/Bløf-nobodys: de media veranderd zich, tijden veranderen zich, waarom jij dan ook niet?

[Q]

Volgens mij heeft rm -rf (weg bij die console, af! ) gelijk als hij/zij beweert dat een idool iets is wat altijd al heeft bestaan, met Jesus en consorten als aardig voorbeeld.

Is Jesus is een projectie van wat mensen zelf (in hun fantasie of dromen) zouden willen zijn? Voor een bepaalde groep mensen geldt dat misschien voor wat betreft Jim en Jamaï. Zij hebben iets wat die groep geweldig vind.

Wat voor waarde heeft een idool voor de adorerende partij? Ik vraag mij af in welke behoefte een idool voorziet. Iemand suggesties?

Misschien eens interessant om eens te gaan "fantaseren" over het "waarom": wat maakt dat mensen (jong, tiener) zich zo laven aan idolen. Is het een vorm van escapisme? Soort dagdromen over betere tijden? Ik bedoel: de 'muziek' is van een dermate bedroevende kwaliteit dat ik de makers een gezonde dozis cynisme en misantropie toedicht. Dus daar kan het niet over gaan.

Is het idolisme vergelijkbaar met de massahysterie van bijv. voetbal?

[Lord Daemon]

Hm - als jullie een in Jezus een idool zien zijn jullie ofwel volstrekt voorbijgegaan aan de inhoud van mijn column, ofwel het ontzettend met mij oneens - maar in dat laatste geval zou wat meer onderbouwing geen kwaad kunnen. Jezus, of willekeurig welke andere messias-figuur, heeft inhoud. Zelfs als hij alleen maar inhoud heeft als messias-figuur, als verlosser, heeft hij inhoud - verlossing is een begrip dat direct betrekking heeft op het aardse leven.

Wat voor waarde heeft een idool voor de adorerende partij?, vraagt Q zich af. In mijn column poneer ik het volgende: niets. Of althans zeer weinig, en het wordt steeds minder. Morgen zijn ze het idool weer vergeten; de adoratie is van een volstrekte oppervlakkigheid, zij is volledig passief en staat los van elk actief instinct. Idolen zijn niets anders meer (of worden langzaamaan geperfectioneerd tot ze niets anders meer zijn) dan een toevallige focus van de aandacht.

Er is volstrekt geen sprake van een 'soort dagdromen over betere tijden' - dat zou tenminste nog een verlangen impliceren, een toestand waarnaar verlangd wordt. Dan zou het idool een imperfecte en onhandige manier, maar toch een manier, zijn om een drang tot verandering onder woorden te brengen.

Maar zulk een status heeft het idool niet (meer). Het idool heeft geen invloed op de adorerende, kan geen invloed hebben omdat hij geen inhoud heeft. Hij is niet de focus van een passie, maar de toevallige en inwisselbare vorm waar de media zich in manifesteert.

[Verwijderd]

Idolisme is niet vergelijkbaar met massahysterie van bijv. voetbal!
Kijk maar eens naar het publiek. Bij voetbal zie je natuurlijk rottigheid genoeg. Dit doet me niet denken aan hysterie. Hysterie zie je meer bij optredens van (pop)idolen.
Gezien de hysterie die je daar ziet lijkt me idolisme meer meiden gedrag.
Als iemand een idool heeft is toch niet erg? Het hoeven toch niet de persé de gecreerde idolen uit de muziekindustrie te zijn? Er zijn toch andere idolen genoeg te noemen?

Volgens mij ligt het probleem anders. Het gaat er kennelijk om wat de media er van vinden en wat die er van maken. De media probeen te bepalen wat "done" en "not done" is en denken dat ze bijv. onze mening ventileren. Het gaat er niet om wat wij er van vinden, het gaat er om wat wij van de media slikken.
't is toch van de domme je, je bijvoorbeeld Fortuyn en Jamaï als idool aan laat praten? Ik hoop toch echt dat er mensen zijn, nadat ze de jaren des onderscheids bereikt hebben, hun verstand gebruiken en zich niet alles laten aanleunen.
Het gaat er om dat je leert nadenken. Helaas lijkt het er op dat het niet belangrijk is om je verstand te gebruiken gezien de kwaliteit van het onderwijs. Misschien wil men wel dat we niet meer nadenken! Als je niet nadenkt laat je, je van alles aansmeren, inclusief idolen. Mensen die nadenken zijn knap lastig!

Een idool? Iemand die jou ergens mee pakt? Muziek, een boek enz.

[ Voor 4% gewijzigd door Verwijderd op 05-05-2003 00:56 . Reden: Idool? ]

[Verwijderd]

Diamanten zijn een natuurlijk product. De mooiste zijn van onschatbare waarde. Probleem is dat je ze alleen bij toeval kan vinden. Daarom heeft de industrie een proces ontwikkeld waarbij ze op kunstmatige manier onder hoge druk kunnen worden gemaakt. Ze zijn niet zo groot als de natuurlijke diamanten maar wel gelijkvormiger en kunnen op aanvraag worden geproduceerd.

[ Voor 7% gewijzigd door Verwijderd op 05-05-2003 02:12 ]

[Lord Daemon]

Verwijderd schreef op 05 mei 2003 @ 02:10:
Diamanten zijn een natuurlijk product. De mooiste zijn van onschatbare waarde. Probleem is dat je ze alleen bij toeval kan vinden. Daarom heeft de industrie een proces ontwikkeld waarbij ze op kunstmatige manier onder hoge druk kunnen worden gemaakt. Ze zijn niet zo groot als de natuurlijke diamanten maar wel gelijkvormiger en kunnen op aanvraag worden geproduceerd.

Ik probeer de relevantie van dit verhaaltje te vinden, maar het lukt me niet? Het is net alsof jullie allemaal denken dat ik ageer tegen het feit dat er maar de hele tijd idolen gemaakt worden door de media en dat die slechte muziek maken en dat dat zo'n zonde is - terwijl dat totaal niet is waar ik het over heb?

[Verwijderd]

Lord Daemon schreef op 05 mei 2003 @ 00:22:
Maar zulk een status heeft het idool niet (meer). Het idool heeft geen invloed op de adorerende, kan geen invloed hebben omdat hij geen inhoud heeft. Hij is niet de focus van een passie, maar de toevallige en inwisselbare vorm waar de media zich in manifesteert.

Mij lijkt het eerder dat idolen altijd hebben bestaan alleen de reden van hun idool zijn en de tijd dat ze idool zijn is verandert. Iedereen die een idool heeft zal juist zeggen dat het om de inhoud gaat, idolen van nu hebben ook inhoud, maar dan op andere gebieden (uiterlijk, zangtalenten) dan idolen van vroeger. Ik stel nu even niet de vraag of de inhoud van vroeger beter is dan die van nu, maar ik stel alleen dat er op de inhoud na weinig is veranderd.

Door onze welvaart en onze media kunnen idolen meer mensen bereiken en geven ook meer mensen zich eraan over.

[Q]

i·DOOL
het; idolen
afgod(sbeeld)
voorwerp van blinde verering

Wat voor waarde heeft een idool voor de adorerende partij?, vraagt Q zich af. In mijn column poneer ik het volgende: niets. Of althans zeer weinig, en het wordt steeds minder.

Dat lijkt mij onjuist. Jij ziet er geen waarde in, ik ook niet, maar die andere mensen weldegelijk. Waarom zouden die mensen die idolen dan adoreren? wat maakt het dat ze een poster op hun kamer hangen, die ...muziek... kopen en naar hun optredens gaan? Idolen voorzien in een bepaalde behoefte. Kan niet anders, want anders zouden ze niet bestaan. Dus nogmaals: oneens.

Jim en Jamaï zijn twee boertjes ergens uit Nederland. Nobodys. Echter, ze weten vanuit het niets, het tot "popster" te schoppen. Dat spreekt heel veel mensen aan vanwege het American Dream effect. Al die meisjes en jongens dromen er stieken van om ooit zoals zij "ontdekt" te worden en een zangcarière te starten met veel aandacht en fans.

Waarom dromen mensen daarvan? Ik gok omdat ze denken dat je in die positie iemand bent, dat je er toe doet: meer dan 1 hoog achter ergens in Lutjebroek. Mensen hebben dromen en in de idolen zien ze die verwezenlijkt. Ik denk dat ze denken dat een idool zijn een heel gelukkig leven betekend.

Vanuit ons perspectief had een idool waarschijnlijk meer inhoudt (jezus, Madonna (die heeft ten minste nog een paar mooie nummers gemaakt maar ok da's subjectief)) dan wat er tegenwoordig rondhuppeld.

Waarom willen al die mensen in rijen een handje van hun idool? waarom willen ze zo graag met die persoon praten? In de hoop dat er wat van die idoolstatus op hen afstraalt? Dat hun leven ook wat meer "waarde" krijgt? Ik zag op tv een optreden van U2 waarbij zanger Bono? een meisje uit het publiek trok en zijn lied zong terwijl hij naast haar op het podium lag (heel knus). Wat zal dat hebben betekend voor haar?

Ik denk dat bij idolen het nooit echt om de inhoud gaat. Het gaat om de sterstatus. Het gaat om de droom. Het gaat om de show. Met enig cynisme kunnen wij misschien stellen dat de idolen van tegenwoordig een stuk efficienter zijn geworden wat dat betreft.

Emanuel: leuke metafoor

[Verwijderd]

Welbeschouwd is het idool niet eens een mens; het idool en de mens achter het idool blijven altijd gescheiden, en een blik op de persoon zou het zorgvuldig geconstrueerde fantoom onmiddellijk verjagen. Het idool is niets meer dan een focus van onze collectieve aandacht.
En wanneer de aandacht verslapt, overspringt, van het ene naar het andere onderwerp wisselt, verdwijnt onmiddellijk ook het idool. Vandaag een superster - morgen vergeten.

Dit geldt misschien in een bepaalde mate voor de door de media geproduceerde popsterretjes van de laatste tijd, maar zeker niet voor de gemiddelde superster. Als we bijv. kijken naar de, overigens nog niet vergeten, supersterren van de 80ties dan zie we dat dit allemaal idiosyncratische figuren zijn die hun visies op een geheel eigen wijze wisten te uiten (voor de eerste grote 3, MJ, Madonna en Prince geldt dit zeker, voor de 4de, Springsteen, ook, maar in mindere mate). Als we kijken naar de echte grote jongens van nu, met aan kop mensen als Spears, Aguilera, Lopez, Williams, dan zien we daar misschien een kleine teruggang in, maar toch valt bij deze mensen ook echt een zekere substantie waar te nemen, op het gebied van zang/danstalenten, maar vooral op het gebied van charisma en stijl, die, buiten de contingente mediaprocessen, de belangrijkste oorzaak is van adoratie. En ik kan je vertellen dat de adoratie van hedendaagse idolen diep kan gaan, heel diep; zelfs zo diep dat als het object van adoratie verdwijnt - uit een groep stapt, of stopt met zingen - dit voor sommge mensen alle reden tot leven, dus in feite alle waarde, wegneemt, wat een logisch gevolg vindt in zelfmoord.

Ik heb zelf het idee dat mensen van alle tijden een behoefte hebben aan zoiets als idolen, en dat de oorzaak daarvan misschien moet worden gezocht in een verlangen naar iets dat een bepaald droombeeld ophoudt, waar in geleeft kan worden, en misschien ook wel in een begeerte naar iets hogers: in die zin zijn de huidige idolen simpelweg een manifestatie van een religieuze drift.

[Verwijderd]

Lord Daemon schreef op 05 May 2003 @ 11:12:
Ik probeer de relevantie van dit verhaaltje te vinden, maar het lukt me niet? Het is net alsof jullie allemaal denken dat ik ageer tegen het feit dat er maar de hele tijd idolen gemaakt worden door de media en dat die slechte muziek maken en dat dat zo'n zonde is - terwijl dat totaal niet is waar ik het over heb?

Dat we niet met jouw verhaal meegaan, betekent nog niet dat we jou niet begrijpen.

De vergelijking tussen fortuyn en Jamai is in mijn ogen een misser. Jamai wordt vereerd vanwege zijn verpakking niet de inhoud. De mens Jamai is een onbetekenend. We kennen vooral zijn liedjes (door anderen geschreven) en zijn brillen (door anderen uitgezocht en gesponsord). Jamai belichaamt de droom om vanuit het niets een ster te kunnen worden. Hoe onwaarschijnlijker (jamai is eigenlijk maar een lelijkerd) hoe beter het werkt. Belangrijk is juist dat Jamai een gewone jongen is, zodat een maximaal aantal mensen zich met hem kan identificeren. Dit is een goed doortimmerd marketingconcept. Jamai is een produkt.

Bij fortuyn is het net andersom. De ideeen van een politicus zijn niet de inhoud, maar de verpakking. Ideeen passen politici voortdurend aan aan het gehoor. Foryuyn raakte de mensen recht in hart met zijn open persoonlijkheid. Hij praatte over de meest persoonlijke dingen. Over de dood van zijn moeder, zijn eigen dood, zijn leven als homofiel, zijn haat voor zijn ex-vriend, zijn angsten. Dat is wat de mensen voor hem innam, veel meer dan zijn standpunten over buitenlanders, want Fortuyn had ook hele openlijke rechtse standpunten waar weinig mensen iets mee ophebben. En met elitaire rijke dandys en homofielen hebben mensen meestal niets op. Maar eindelijk stond daar weer eens een echte mens en geen ideeenverkoper. ALs je wilt zoeken naar een politicus die een marketing produkt is dan ligt Wouter Bos meer voor de hand.

[ Voor 23% gewijzigd door Verwijderd op 05-05-2003 16:18 ]

[justmental]

Interessant stuk.
Wellicht is dus juist het inhoudsloze wat mensen aantrekt tot idolen.
Het inhoudsloze maakt het vrijblijvend, men spreekt geen inhoudelijke voorkeur uit als men het idool aanbidt.

[Christiaan]

Volgens mij heeft de idool alleen bestaansrecht in indivualistische samenlevingen (maar dat weet ik niet zeker). In onze cultuur is geen sprake van sterke clustering van mensen in groepen, en ik kan me voorstellen dat idolen daar een rol in kunnen spelen. In die zin neem je tijdelijk een stukje identiteit over die je deelt met andere fans en behoor je tot een groep.

[Q]

Ik wil mij geheel aansluiten bij Emanuel. Ik denk alleen niet dat het typisch is voor onze (westerse en geindividualiseerde) samenleving. Het is menseigen. Een idool is meestal iemand die iets speciaals heeft. Charisma, mooi uiterlijk, goed kunnen zingen, inhoudelijk (maar niet noodzakelijk) iets te melden, etc. Lijkt me stug dat dit niet overal voorkomt, alleen niet zo extreem als bij ons ivm geld, cultuur etc.

[Verwijderd]

Van dalen

iŽdool (het ~)
1 afgod
2 aanbeden figuur

Idolen zijn niet zo nieuw als mensen denken. De oorspronkelijke betekenis is afgod. Het eerste grote idool was waarschijnlijk Alexander de Grote. Met zijn magnetische persoonlijkheid sleurde hij zijn soldaten de halve wereld rond. En welke ontberingen hij hen ook oplegde, ze bleven hem aanbidden. Dat was nog in de tijd dat koningen echte afgoden waren. Alexander claimde van Hercules af te stammen. Alexander die eigenlijk mismaakt was, liet zich ook mooier afbeelden, hij wist hoe hij de media in zijn tijd moest gebruiken.

Idolatrie heeft inderdaad wat met individualisme te maken. Voor de Grieken konden alleen de leiders idolen zijn omdat elke ander idool gezien zou worden als een directe bedreiging voor de machthebber. Bij de Grieken konden ook wijsgeren, olympische kampioenen, redenaars etc zich tot idolen ontwikkelen.

Idolen zijn dus mensen die wij verafgoden, aanbidden. Jamai wordt voornamelijk aanbeden door kinderen in de categorie van 6 tot 14 jaar, die Jamai heel grappig vinden. Jim wordt vanwege zijn uiterlijk aanbeden door meisjes van 12 – 16 jaar.

Idolaterie heeft niets met leegheid te maken. Bob Dillan was een popidool in de jaren 60 vanwege zijn diepzinnige teksten. En een kleine groep liefhebbers waren helemaal idolaat van de dichter Rimbaud of de filosoof Sartre.

Wat maakt een idool een idool. Aan de ene kant moet hij opvallen door dat hij een bijzonder talent heeft, aan de andere kant moeten we ons met hem of haar kunnen identificeren. We moeten ons kunnen inbeelden dat wij hem of haar zouden kunnen zijn. Wie idool van een groot publiek wil worden moet er daarom de nadruk opleggen dat hij of zij een gewone jongen of meisje is. Koningin Juliana had dat goed begrepen. De koningin op de fiets werd zij door Queen Elizabeth schamper genoemd, maar geen lid van enig koninklijk huis heeft ooit aan haar populariteit kunnen tippen.

Het valt ook altijd op hoe bescheiden engelse popsterren zijn. Mick Jagger, Paul Mccartney, Ozzy Osborn, al zijn ze miljardair ze blijven gewone jongens. Terrence Trent Darby die ooit als een komeet omhoog omschoot, veranderde in een vallende ster toen hij openbaar maakte dat hij zichzelf beter vond dan Mick Jagger. Jennefer Lopez heeft het beter begrepen, zij schreef pas een nummer met "I'm just Jenny from the block".

Een kleine verspreking of de verkeerde stap en bewondering slaat om in afgunst en weerzin. Bob Dillan was het idool van links intellectuele avant-garde die zich afzette tegen de gevestigde orde. Op een bepaald moment besloot hij tot het katholicisme te bekeren. Hij had waarschijnlijk beter met zijn blote reet in de playgirl kunnen gaan staan, zijn fans zouden het hem vergeven hebben. Nu braakte 90% van zijn fans hem uit.

Hind die eigenlijk de beste was, heeft een paar doorslaggevende blunders begaan. Ze deed haar best om sympathiek over te komen, maar ze legde iets teveel nadruk op haar Marokkaanse afkomst. (haar vader bedanken in het Arabisch) Ze had er meer nadruk op moeten leggen dat ze een gewone Hollandse meid was met toevallig een Marokkaanse vader, dan was zij nu de ster geweest. Jamai heeft zijn indo-afkomst nooit ten berde gebracht. Hij vertelde heel slim hoe zijn zus hem had moeten slepen naar de auditie.

Had Hind maar meer geweten van Alexander de Grote dan was haar dit niet overkomen. Alexander liep met zijn soldaten mee. Hij droeg de zelfde bepakking en als zijn soldaten niets te drinken hadden, dan dronk Alexander demonstratief ook niet. Want wie een idool wil blijven, moet een gewone jongen blijven. Extravagantie wordt een nog wel idool vergeven, maar eigendunk nooit. Een idool mag misstappen begaan, zolang hij maar een van ons is.

Vinden jullie dat ook niet jongens.

[Lord Daemon]

Q schreef op 05 May 2003 @ 11:29:
Dat lijkt mij onjuist. Jij ziet er geen waarde in, ik ook niet, maar die andere mensen weldegelijk. Waarom zouden die mensen die idolen dan adoreren? wat maakt het dat ze een poster op hun kamer hangen, die ...muziek... kopen en naar hun optredens gaan? Idolen voorzien in een bepaalde behoefte. Kan niet anders, want anders zouden ze niet bestaan. Dus nogmaals: oneens.

Weet je hoeveel mensen in mijn omgeving naar Idols keken? Veel. Weet je hoeveel van die mensen daadwerkelijk wilden weten wie er gewonnen had, eventueel afleveringen opnamen, ze soms zelfs tweemaal keken? Nog steeds vrij veel. Weet je hoeveel mensen in mijn omgeving daadwerkelijk waarde hechtten aan Idols, hoeveel het - bij navraag - inhoudsvol vonden?

Geen.

Jim en Jamai vertegenwoordigen niet het American Dream effect. Daar zijn wij veel te veel kinderen van de media voor geworden. We weten precies hoe het werkt, we weten - en ik heb het sterke vermoeden dat dit ook voor de 13-jarige gillende meisjes geldt - dat het eendagsvliegen zijn, dat het niets om het lijf heeft. En toch zijn ze er, en zijn ze idolen.

Overigens moet men niet denken dat ik met 'idool' bedoel wat wie dan ook daarmee in gedachten heeft. Het type dat ik in mijn column beschrijf staat volledig in mijn column; als Absolyte het over mensen als Prince gaat hebben vermoed ik dat hij 'idool' iets ruimer opvat dan ik het in deze column gebruik.

Verwijderd schreef op 05 May 2003 @ 15:51:
Dat we niet met jouw verhaal meegaan, betekent nog niet dat we jou niet begrijpen.

Nee, mijn conclusies was dan ook niet gebaseerd op reacties die het niet met mij eens waren, maar op reacties waarvan ik de relevantie volstrekt niet begreep.

De ideeen van een politicus zijn niet de inhoud, maar de verpakking.

Klik - exact wat ik bedoel. De ideeen zijn de verpakking; oftewel, niet de inhoud. Toch hebben onze kranten en opiniebladen maanden lang volgestaan, en staan ze nu nog steeds vol, met bespiegelingen op de ideeen van Fortuyn. Zelfs de meest ontwikkelden zien het verschil niet meer tussen iets zonder en iets met inhoud - zij zien een fantoom aan voor een levend wezen.

ALs je wilt zoeken naar een politicus die een marketing produkt is dan ligt Wouter Bos meer voor de hand.

Dat was in principe niet het thema waar ik het in mijn column over had, dus daar was ik ook niet naar op zoek.

justmental schreef op 05 May 2003 @ 15:59:
Interessant stuk.
Wellicht is dus juist het inhoudsloze wat mensen aantrekt tot idolen.
Het inhoudsloze maakt het vrijblijvend, men spreekt geen inhoudelijke voorkeur uit als men het idool aanbidt.

Ja, precies!

[Lord Daemon]

Overigens, men dient mij niet verkeerd te begrijpen: ik wil geen flamewar uitlokken over of Fortuyn nu wel of niet iets zinnigs te melden had. Wat ik zeg is niet dat hij geen inhoud had - als mens. Maar wat ik zeg is dat hij geen inhoud had - als idool.

[Verwijderd]

Want wie een idool wil blijven, moet een gewone jongen blijven. Extravagantie wordt een nog wel idool vergeven, maar eigendunk nooit. Een idool mag misstappen begaan, zolang hij maar een van ons is.

In welk zin is iemand nog een gewone jongen als hij extravagant is?

Overigens moet men niet denken dat ik met 'idool' bedoel wat wie dan ook daarmee in gedachten heeft. Het type dat ik in mijn column beschrijf staat volledig in mijn column; als Absolyte het over mensen als Prince gaat hebben vermoed ik dat hij 'idool' iets ruimer opvat dan ik het in deze column gebruik.

Deze verwarring onstond omdat je de term 'superster' gebruikte, en in het popcritici-jargon duidt dat op de echte grote jongens zoals ik die noemde.

We praten dus over collectieve, louter door de media vormgegeven, voorstellingen. Waarschijnlijk niet meer dan een fantoom van een fantoom van de intellectueel die de massa onderschat?

[ Voor 55% gewijzigd door Verwijderd op 05-05-2003 21:44 ]

[justmental]

Overigens is er een quote van Nietzsche in deze richting:
"De aanhangers van een groot man maken zich blind om zijn lof beter te kunnen zingen"
- Friedrich Nietzsche

[Verwijderd]

Lord Daemon schreef op 05 mei 2003 @ 21:20:
Nee, mijn conclusies was dan ook niet gebaseerd op reacties die het niet met mij eens waren, maar op reacties waarvan ik de relevantie volstrekt niet begreep.

Ok, het kwam een beetje rottig je strot uit. Dat is natuurlijk vergeven.

Klik - exact wat ik bedoel. De ideeen zijn de verpakking; oftewel, niet de inhoud. Toch hebben onze kranten en opiniebladen maanden lang volgestaan, en staan ze nu nog steeds vol, met bespiegelingen op de ideeen van Fortuyn. Zelfs de meest ontwikkelden zien het verschil niet meer tussen iets zonder en iets met inhoud - zij zien een fantoom aan voor een levend wezen.

Oei, dat maakt mij ook tot zo iemand.

Lord Daemon schreef op 05 May 2003 @ 21:24:
Overigens, men dient mij niet verkeerd te begrijpen: ik wil geen flamewar uitlokken over of Fortuyn nu wel of niet iets zinnigs te melden had. Wat ik zeg is niet dat hij geen inhoud had - als mens. Maar wat ik zeg is dat hij geen inhoud had - als idool.

Ik hoop niet dat ik teveel in je achting zak, maar ik vond zijn ideeen erg verfrissend en origineel.

Maar misschien begrijp ik je dan toch verkeerd. Wat bedoel je met "geen inhoud als idool".

[Lord Daemon]

Verwijderd schreef op 05 May 2003 @ 21:45:
Oei, dat maakt mij ook tot zo iemand.

En mij.

Ik hoop niet dat ik teveel in je achting zak, maar ik vond zijn ideeen erg verfrissend en origineel.

Maar misschien begrijp ik je dan toch verkeerd. Wat bedoel je met "geen inhoud als idool".

Dat de eventuele inhoud die Fortuyn had - met andere woorden, zijn ideeen - volstrekt irrelevant waren voor zijn status als idool - opnieuw met andere woorden, voor zijn positie als focus van de collectieve aandacht. Fortuyn als fenomeen stond volkomen los van Fortuyn als denker; en zelfs betrekkelijk los van Fortuyn als personage. Waar het om ging was dat er aandacht aan hem besteed werd; dat hij iets werd om over te praten; de er dus meer aandacht aan hem besteed werd; etcetera - en het was langzaam weer weggeebt wanneer hij niet vermoord was. Hoewel het na zijn dood wellicht nog sneller duidelijk werd dat de aandacht nooit gericht was geweest op de ideeen, maar slechts op - wel, nergens op eigenlijk. Het was gewoon in 1 punt samengebalde aandacht. Het punt verdween, verwarring!, maar snel genoeg werden nieuwe punten gevonden (de LPF bijvoorbeeld), zoals dat altijd gaat. Het had niets blijvends.

[Verwijderd]

Verwijderd schreef op 05 mei 2003 @ 21:25:
In welk zin is iemand nog een gewone jongen als hij extravagant is?

Met 10 mooie vrouwen tegelijkertijd naar bed gaan. Orgien organiseren, dat mag. Een idool mag doen waar zijn fans stiekum van dromen. Dat wordt hem gemakkelijk vergeven, zeker als hij aardig is voor zijn moeder.
[/quote]

[Q]

Weet je hoeveel mensen in mijn omgeving naar Idols keken? Veel. Weet je hoeveel van die mensen daadwerkelijk wilden weten wie er gewonnen had, eventueel afleveringen opnamen, ze soms zelfs tweemaal keken? Nog steeds vrij veel. Weet je hoeveel mensen in mijn omgeving daadwerkelijk waarde hechtten aan Idols, hoeveel het - bij navraag - inhoudsvol vonden?

Geen.

Jim en Jamai vertegenwoordigen niet het American Dream effect. Daar zijn wij veel te veel kinderen van de media voor geworden. We weten precies hoe het werkt, we weten - en ik heb het sterke vermoeden dat dit ook voor de 13-jarige gillende meisjes geldt - dat het eendagsvliegen zijn, dat het niets om het lijf heeft. En toch zijn ze er, en zijn ze idolen.

Maar waarom keken die mensen in jou omgeving dan? Aapjes kijken? Leedvermaak?

Als de 13-jarige meisjes het ook "doorhebben", waarom worden die singles dan massaal gekocht? Waarom zitten de stadia? vol als hij (&jim) optreden (naar wat ik er van weet). Ik blijf het gedachtengoed van Emanuel hier aanhangen

Overigens moet men niet denken dat ik met 'idool' bedoel wat wie dan ook daarmee in gedachten heeft. Het type dat ik in mijn column beschrijf staat volledig in mijn column; als Absolyte het over mensen als Prince gaat hebben vermoed ik dat hij 'idool' iets ruimer opvat dan ik het in deze column gebruik.

Oh, kijk. Je hanteert een eigen idool-definitie. Dat wordt niet duidelijk uit je column. Mij althans niet. Dan nog blijf ik er bij dat een idool altijd wel iets vertegenwoordigd, alleen is dat in onze ogen leegte, iemand anders hecht er wel waarde aan.

Wat betreft je laatste zin over dat er niets rest dan leegte, hoe zie je dat eigenlijk precies: waar ben jij bang voor?

[Verwijderd]

Verwijderd schreef op 05 mei 2003 @ 21:53:
[...]

Met 10 mooie vrouwen tegelijkertijd naar bed gaan. Orgien organiseren, dat mag. Een idool mag doen waar zijn fans stiekum van dromen. Dat wordt hem gemakkelijk vergeven, zeker als hij aardig is voor zijn moeder.

[/quote]

Vergeven? De meesten van de echt grote idolen zijn extravagant, idosyncratisch zelfs, en dit lijkt me daarom, hoewel dit natuurlijk geen volledig waterdichte redenering is, eerder een goede eigenschap voor een idool dan iets wat door zijn fans op de koop toe wordt genomen.

[ Voor 3% gewijzigd door Verwijderd op 06-05-2003 03:16 ]

[Lord Daemon]

Q schreef op 05 mei 2003 @ 22:02:
Maar waarom keken die mensen in jou omgeving dan? Aapjes kijken? Leedvermaak?

Als de 13-jarige meisjes het ook "doorhebben", waarom worden die singles dan massaal gekocht? Waarom zitten de stadia? vol als hij (&jim) optreden (naar wat ik er van weet). Ik blijf het gedachtengoed van Emanuel hier aanhangen

Waarom? Tijdverdrijf, vermaak - een punt om de aandacht op te focussen. Iedereen moet elk moment zijn aandacht ergens op focussen, en aangezien onze aandacht nogal passief is geworden is dit een perfect punt. En dat geldt voor de mensen in mijn omgeving in even grote mate als voor 13-jarige meisjes.

Oh, kijk. Je hanteert een eigen idool-definitie. Dat wordt niet duidelijk uit je column. Mij althans niet.

Uhm - ik noem mijn column 'Het idool', dan is toch duidelijk dat ik een type ga neerzetten genaamd 'het idool'? Dat ik het over een ideaaltype heb, en niet over een volkomen concreet fenomeen wordt duidelijk uit de eerste zinnen; toch?

Wat betreft je laatste zin over dat er niets rest dan leegte, hoe zie je dat eigenlijk precies: waar ben jij bang voor?

Een aandacht die slechts passief is, die slechts ontvangt. Met andere woorden: de dood van de creativiteit. Meer zeg ik daar liever niet over, want het is eerder een soort groots thema dat onder een heleboel concretere gedachten stroomt dan iets dat je afzonderlijk in het kort kan beargumenteren.

[Christiaan]

Ik kom hier morgen op terug, maar idool-volging wordt beschreven in de 'social identity theory'. Veel informatie over deze theorie is hier te vinden:
http://www.units.muohio.edu/psybersite/fans/sit.shtml

Het gaat in dat artikel dan wel over sport, maar het is te generaliseren naar bijv Jim of Jamai. Een citaat:

The social identity theory states that people are motivated to behave in ways that maintain and boost their self esteem. Having high self esteem is typically a perception of oneself as attractive, competent, likable and morally good person. These attributes make the person more attractive to the outside social world and making it more desirable for others to be in positive relationships with them.

Without self esteem and the positive aspects that it brings into a person’s life, a person feels alone and this isolation causes deep anxiety. Sports can work to increase self-esteem for a person by association and affiliation. By wearing the teams colors, attending every game, and knowing all the players’ names, positions and stats, a fans begin to feel as if they are an integral part of the team. Therefore, when a team does well, they feel high self esteem in connection with their team’s victory. They connect with the team as if they were playing the game themselves.

[ Voor 29% gewijzigd door Christiaan op 05-05-2003 22:30 ]

[RM-rf]

Lord Daemon schreef op 05 May 2003 @ 21:24:
.... geen inhoud had - als idool.

losstaand van over welk idool we het hebben; maar ik geloof dat hierin een toonzetting zit binnen je oordeel over de 'idolisering' an sich, die ik niet deel;

het zijn de volgelingen die het idool eigenschappen toedichten, die 'heldendaden', 'kunst', 'onoverwinnelijkheid' of zelfs een culturele waarde projecteren op de persoon.

In die zin zijn het de volgelingen die idolen scheppen, en daarbij is het eenvoudiger wensen te projecteren op 'lege personen'.

Achteraf is het makkelijk om gevestigde idolen te classificeren als 'waardevol'; maar feitelijk was Jezus enkel een Joods leraar, voorman, schriftgeleerde die lang in de woestijn had doorgebracht, en wiens beweging opgezweept werd door een semitische onafhankelijkheidsstreven.
Elvis was een niet bijster intelligente vrachtwagenchauffeur die op een juist moment een muziekstudio binnenliep waar men de navolger van Hank Williams zocht, en Madonna was een hip disco-danseresje met een katachtige overlevingsdrang.

De volgelingen scheppen niet enkel de helden, zij vernietigen hierbij ook in zekere zin de persoonlijkheid van hun 'idool', tot enkel een vlak voor weerkaatsing van de wensen van hun publiek overblijft.
In die zin zit er in de peroon van de held een soort van tragiek; Zo vroeg Alexander De Grote aan de oever van de Ganges zijn trouwe Macedonisch Garde na de sucesvolle veldtocht hem te volgen tot het einde der wereld, de Trouwe Garde weigerde, zij hadden heimwee en lang genoeg gestreden. Op de terugtocht stierf Alexander teleurgesteld.

Alexander was natuurlijk een groot veldheer, maar ook als persoon een tragisch figuur, een macedonier die opging in een voor hem vreemde goden- en gebruikscultuur; dusdanig geintegreerd in een perzische en later afghaans-boedhistische leidersrol, dat van een eigen persoonlijkheid weinig overbleef; wat zich uitte in enkele moordaanslagen en terechtstellingen van zijn naaste getrouwen, als gevolg van braspartijen en dronkenschap.

In die zin is het evenzeer de vraag waarom de massa zich ook zo makkelijk laat leiden in hun afkeer en destructiewens tov hun eigen idolen, van de Joden die liever Barabas ipv Jezus vrij wilden laten. De rover Jan van Schaffelaar die van een toren in Barneveld afsprong, of de pijnlijke zelf-voorstelling van hoe Jeff Koons, getrouwd met italiaanse Pornoster Cicciolina van hun intieme momenten verschrikkelijke vlakke 'kunst' maakte.

Misschien is die (zelf-)destructie het meest essentieel in de waardering, maar wat maakt nu precies Jim of Jamai een beter artiest als er nu eenmaal een gek met een FirStar 19mm om de hoek staat? Is dat zelf niet een kitsch-achtig en zwak romantisch 19e eeuws helden-wens-emotie?

[Verwijderd]

Without self esteem and the positive aspects that it brings into a person?s life, a person feels alone and this isolation causes deep anxiety. Sports can work to increase self-esteem for a person by association and affiliation. By wearing the teams colors, attending every game, and knowing all the players? names, positions and stats, a fans begin to feel as if they are an integral part of the team. Therefore, when a team does well, they feel high self esteem in connection with their team?s victory. They connect with the team as if they were playing the game themselves.

Ik vraag me af of dit ook het belangrijkste aspect is bij verering van muzikale idolen - ik denk zelf van niet, je hebt namelijk vele idolate fans die in hun fanzijn behoorlijk solitair zijn.

[Q]

Lord Daemon schreef op 05 May 2003 @ 22:27:
[...]
Waarom? Tijdverdrijf, vermaak - een punt om de aandacht op te focussen. Iedereen moet elk moment zijn aandacht ergens op focussen, en aangezien onze aandacht nogal passief is geworden is dit een perfect punt. En dat geldt voor de mensen in mijn omgeving in even grote mate als voor 13-jarige meisjes.

Maar waarom die singles dan ook ook zo goed verkopen + de optredens is daar niet echt mee verklaard. Lijkt me.

Uhm - ik noem mijn column 'Het idool', dan is toch duidelijk dat ik een type ga neerzetten genaamd 'het idool'? Dat ik het over een ideaaltype heb, en niet over een volkomen concreet fenomeen wordt duidelijk uit de eerste zinnen; toch?

Nee, dat is mij niet duidelijk. Bovendien heeft het begrip idool al een betekenis voordat je je column begon en met die betekenis keek ik tegen de column aan. Je definitie van idool botste met dat beeld, maar jij geeft er een eigen invulling aan, wat nu wel duidelijk is.

Een aandacht die slechts passief is, die slechts ontvangt. Met andere woorden: de dood van de creativiteit. Meer zeg ik daar liever niet over, want het is eerder een soort groots thema dat onder een heleboel concretere gedachten stroomt dan iets dat je afzonderlijk in het kort kan beargumenteren.

Hmm. Terwijl jouw column uiteindelijk juist naar dat punt toegaat: de dood van de creativiteit en alleen nog maar passiviteit, dus ik zou zeggen, verklaar je eens nader? Grootse themas spreken altijd aan!

In het licht van je column: waar ben jij concreet bang voor? Wat zullen de gevolgen volgens jou op korte of lange termijn zijn?

[Cookie]

Q schreef op 06 May 2003 @ 13:44:
[...] Maar waarom die singles dan ook ook zo goed verkopen + de optredens is daar niet echt mee verklaard. Lijkt me.

D'r is een verschil tussen de categorie 'meisjes van 14' die wel bewondering hebben voor Jim/Jamai, en de categorie mensen die uit nieuwsgierigheid en/of (leed)vermaak naar het tv-programma/-concept/-verschijnsel Idols keken; de eerste categorie wil wél die singles hebben, die tweede niet (globaal gezien).

In het licht van je column: waar ben jij concreet bang voor? Wat zullen de gevolgen volgens jou op korte of lange termijn zijn?

Ik vermoed dat LD hier doelt op het slechts 'consumeren' door mensen i.p.v. zelf iets creeëren, het slechts tot je nemen van wat je (voorgekauwd) opgediend krijgt, al kan ik natuurlijk niet voor hem spreken . Vroeger gebeurde dat via mondeling overgedragen en geschreven verhalen, nu via de modernere media. Ergens is er geen wezenlijk verschil, behalve dan dat het door de nieuwe media massaler en directer gebeurt. Eén bekend en gevreesd toekomstbeeld is dat wanneer de hele wereld aan de tv-buis hangt als aan een soort infuus, een drug, en de media in handen is van een elite (politiek en/of economisch), dit kan leiden tot massacontrole, 'thoughtcontrol' zo je wilt (zie o.a. George Orwells '1984', en ook The Matrix). De modernere media biedt echter ook meer onderlinge en mondiale communicatie, en interactiviteit. De vraag is hoe je er mee omgaat, en of die multimediale digitalisering van communicatie en zintuiglijke waarneming en ervaring leidt tot aanvulling op en verrijking van je (geestelijke/fysieke/gevoels-)leven, of eigenlijk tot verarming. Een mes snijdt aan twee kanten, en kan zowel vormen als doden; dat geldt ook in geestelijk opzicht.

[Q]

D'r is een verschil tussen de categorie 'meisjes van 14' die wel bewondering hebben voor Jim/Jamai, en de categorie mensen die uit nieuwsgierigheid en/of (leed)vermaak naar het tv-programma/-concept/-verschijnsel Idols keken; de eerste categorie wil wél die singles hebben, die tweede niet (globaal gezien).

Ja dus? Er is gewoon een grote groep (14 jarige pubermeisjes) die helemaal kunnen opgaan in deze idolen. Voor hen hebben ze wel betekenis, vertegenwoordigen ze wel iets en hebben ze inhoud. Die inhoudt mag dan voor LD niets betekenen, dat is echter zijn visie, die ik deel, maar daarmee kunnen we niet zeggen dat "het per definitie inhoudsloos is" wat in de column staat.


We kunnen niet voor LD spreken dus ik wacht graag antwoord af. Ik denk stiekem dat LD misschien al een stukje newspeak aan het oefenen is, maar ik denk dat dit absoluut niet nodig is.