Voor onze buitenlandse lezers, die de voorafgaande discussie wellicht met verbazing tot zich hebben genomen, verstout ik mij een kleine toelichting te schrijven op een aantal typisch Nederlandse eigenaardigheden.
Wat is er mis met een vergelijking? Op het verschijnsel zelf niets. Het trekken van vergelijkingen in is een hele krachtige en bondige manier om iets duidelijk te maken. Via een beschrijvende manier heb je veel meer woorden nodig om iets duidelijk te maken.
Een auto vergelijken met een slak maakt direct duidelijk waar het aan schort. De werking van een vergelijking zit erin dat mensen de belangrijkste eigenschappen van het voorbeeld direct associëren met het onderwerp. Bij een slak is dat zijn traagheid. Niemand zal bijvoorbeeld een auto als een veilig huisje zien als je hem vergelijkt met een slak, ten minste niet in onze cultuur.
Wat zijn de belangrijkste associaties die men maakt bij de persoon van Hitler. Is het zijn succesvolle economische politiek, zijn organisatietalent, zijn welbespraaktheid, zijn liefde voor zijn vaderland, zijn schilderkunst? Welnee, zijn naam is voor immer verbonden met het summum van onmenselijkheid en genocide. Men kan iemand dus niet roemen om zijn organisatietalent door hem met Hitler te vergelijken. Iemand vergelijken met Hitler is iemand vergelijken met het laagste en onmenselijkste wat wij kennen.
Echter Nederlanders zijn een in alle opzichten ongekunsteld volk. Wij kennen geen bloemrijke taal vol subtiele vergelijkingen, de vergelijkingen die wij trekken zijn voor niet-nederlanders onbedoeld bot en beledigend. Oosterse volken met hun duizenden jaren oude culturen zijn daar wel meesters in. Zij kunnen een gast overladen met ogenschijnlijke complimenten die bij een diepere beschouwing hele subtiele beledigingen zijn. Dat passen ze graag toe op mensen zoals wij. Met een uitgestreken gezicht aanvaarden ze onze dankbetuigingen op hun beledigingen,
De conversatie bij oosterse volkeren is aanzienlijk genuanceerder en ontwikkelder. Wat voor de ongeoefende westerse toehoorder het uitwisselen van prietpraat is, is voor de meer ontwikkelde luisteraar een boeiend steekspel. De boodschap wordt niet gevormd door ogenschijnlijke betekenis maar de gebruikte vergelijkingen, symbolen en soms juist het subtiel weglaten van bepaalde elementen.
Aan ons dat niet besteedt, wij spreken de ongezouten waarheid. Ongezouten, dat zegt eigenlijk alles. Onze boodschap gaat niet verder dan de letterlijke betekenis van de woorden. Wanneer wij met mensen uit het oosten een gesprek aangaan, hebben wij ze soms al tien keer beledigd voor dat we een zin hebben gesproken, maar gelukkig zijn we ons daar niet van bewust en ook hun reactie gaat gelukkig aan ons voorbij, zodat de sfeer er niet onder lijdt.
Ook binnen Nederland zijn er nog verschillen op dit gebied waar te nemen. Met name in de westelijke provincies heeft men de naakte waarheidsbeoefening tot onnavolgbare hoogten ontwikkeld. Zij hanteren daarvoor meestal het begrip eerlijkheid, hoewel dit vanuit de perceptie van het subject vaak anders wordt ervaren.
Men kan terecht aanvoeren dat onze directe manier van communiceren uitermate economisch en eenduidig is in vergelijking met de breedsprakigheid van andere volkeren. Het grootste nadeel is dat de scherpte vaak leidt tot kloven die zich niet meer laten dichten. Ons land staat dan ook niet bekend om zijn diplomaten en onze invloed in de wereld is ondermaats ten opzicht wat men zou mogen verwachten op basis van onze economische betekenis.
Daar wij de kunst van het vergelijken niet verstaan, zou het wellicht beter zijn als wij de kunst van het zwijgen verstonden. Immers zwijgend kan ook de grootste dwaas voor een wijze doorgaan. Helaas, ook dat is ons niet gegeven, veeleer verstaan wij de kunst om met iedereen vijandschap te ontwikkelen. Wij houden de waarheid niet egoïstisch voor ons zelf , maar delen die vrijelijk met iedereen. Helaas blijkt maar al te vaak dat ondank 's-werelds loon is.
Dit alles schetsend, wordt het begrijpelijk dat zoveel geachte schrijvers voor mij, in de beste Nederlandse traditie betogen dat het geheel niet beledigend is om Pim Fortuyn te vergelijken met Hitler. Mijn advies aan mensen uit andere culturen is daarom: zoek er niets achter. Gij moet begrijpen dat dit land plat is als een biljartlaken. Probeer het maar uit: Ga op een stoel staan en gij kunt het geheel overzien.
[
Voor 6% gewijzigd door
Verwijderd op 23-04-2003 17:37
]