Gideon schreef op 10 February 2003 @ 19:32:
[...]
Het begraven van wraakgevoelens door ze als niets-betekenend af te doen, is niet meer dan jezelf voor de gek houden. Het streven ernaar is het volkomen ontkennen van de betreffende gevoelens. Wie dat wel kan, is naar mijn idee eerder een psychopaat dan een persoon die het navolgen waard is.
Sorry maar hier kan ik geen touw aan vastknopen, het heeft ook geen relatie met wat ik eerder geschreven heb.
Desondanks denk ik dat het louter minachten van onrechtmatige acties zonder de persoon in kwestie te minachten een zeer realistisch uitgangspunt is. Waar het echter om gaat, is dat op het moment dat jou onrecht wordt aangedaan, je de dingen in hun verband blijft zien. In het citaat hierboven gaat het al mis door 1) de toepassing van een woord met een dubbele betekenis en 2) de onterechte vooronderstelling dat ultieme vergevingsgezindheid zonder haat- en wraakgevoelens gepaard gaat.
Als jij mij enstig schaadt dan haat ik jou en niet je daad, Dat is gewoon een fundamenteel menselijk gegeven. Praten over het minachten van daden is daarom een onzinnig concept. Haat voel je tegen mensen niet tegen abstracties of dingen. Mensen kun je haten omdat ze een vrije wil hebben en daarom doelbewust een ander kunnen schaden. Het heeft geen zin de steen te haten waaraan je je stoot of de bacterie die je ziek maakt. De daad kan nooit los gezien worden van de dader. De dader is het die een doel verbindt aan de daad. De daad zelf is betekenisloos. Daarom zijn we niet boos als iemand iets per ongeluk vernielt, maar wel als hij het met opzet doet.
'Haat' is naar mijn idee in dit verband niet het juiste woord zoals deze in eerste instantie dient te worden opgevat. Wat je waarschijnlijk bedoelt is 'gerechtigheid'. Die kun je mensen inderdaad niet ontnemen.
Nee, ik bedoel haat. Mensen hebben recht op dat gevoel. Ik vind het vreselijk dat jullie mensen dit soort elementaire gevoelens willen ontzeggen. Voor je iemand kan helpen, moet je eerst erkennen dat hij recht heeft op zijn gevoelens.
Persoonlijk denk ik (of eigenlijk moet ik bekennen: weet ik) dat het concept van vergeving verder gaat dan hierboven wordt gesteld. Onvoorwaardelijke vergeving, als actief onderdeel van de intermenselijke relatiesfeer, begint bij de getroffene!
Om het met een voorbeeld toe te lichten: stel dat iemand je bewust of onbewust iets heeft aangedaan en naderhand berouw krijgt van z'n slechte daad, maar vanwege de angst voor represailles (of eigenlijk: de angst dat er geen reden is om weer geliefd te worden) niet naar je toedurft. Wat zou je doen? Laat je hem lopen totdat hij uit zichzelf naar je toekomt, of ga je de confrontatie aan door hem, zonder wraakgevoelens, vooraf onvoorwaardelijk vergeving te schenken?
Dat is weer zo'n 'van dik hout zaagt men planken' voorbeeld. Ik vindt deze denkwijzen voorbeelden van een te ver doorgeslagen vroomheid in een poging nog heiliger te zijn dan de paus, Jezus en God bij elkaar. Lees de Bijbel. God is het voorbeeld voor de mens, maar God vergeeft ook niet alles. En als jij God schaadt dan zul jij het moeten goed maken, niet God. En ook Jezus stelt zich bij tijd en wijle keihard naar mensen op. Dus houdt op met deze scherpslijperij. De plicht ligt bij de dader, niet het slachtoffer. Dit soort optreden is dus hartstikke fout, want je ontneemt zo de dader ook de mogelijkheid om zelf het goede te doen. Je moet open staan voor oprecht berouw, meer niet.
Waar het om gaat, is dat wraakgevoelens geëlimineerd kunnen worden door de toepassing van naastenliefde door vergeving. Mensen vertellen vaak dat ze niet willen vergeven, maar - integendeel - gerechtigheid zoeken. Je moet die twee echter niet als tegenpolen zien. Als je namelijk niet eerst in het persoonlijke vlak vergeeft (bewust of onbewust), loop je waaschijnlijk ook de gerechtigheid mis. Als je zonder vergevingsgezindheid op jacht gaat naar de ander, streef je geen gerechtigheid na. De ander zal dan echt niet naar je luisteren en zijn leven beteren.
Ten diepste is wraakzucht zelfzuchtig. Alles draait om jou! Dat laatste is trouwens ook het geval als je oppervlakkig met onrecht omgaat. In de zin van "zand erover, laat maar zitten". Ook dan heb je allerminst het goede voor met de ander of de samenleving. Je laat de ander immers gewoon doorgaan met 'zondigen'. Iemand die vergevingsgezind is, houdt niet van conflicten, maar gaat ze evenmin uit de weg. Geen wraak dus. Maar evenmin over onrecht heenlopen.
Wraakgevoelens worden geelimineerd door in de eerste plaats begrip te tonen voor haatgevoelens van mensen en door in de tweede plaats mensen een substituut voor de wraak aan te bieden, in de vorm van een of andere genoegdoening. Daarom worden misdadigers ook gestraft. Daarmee zijn de haatgevoelens nog niet weg, maar het geeft mensen de mogellijkheid zich weer te gaan richten op hun eigen welzijn en hun haatgevoelens te bestrijden. En pas daarna komt zoiets als vergeving in beeld en niet eerder.
Ik vind dit soort gepraat geleuter. Als iemand jouw kind vermoordt dan mag jij mij een demonstratie geven van vermindering van haatgevoelens door vergeving. Ik ben benieuwd. Ik denk dat Christus heel wat realistischer was
M a t t e ü s 1 8
6 ‘Maar als iemand een van deze kleinen die in mij
geloven, van de rechte weg afbrengt — het zou
beter voor hem zijn als hij met een molensteen om
zijn nek verdronk in het diepste van de zee.
7 Ongelukkig de wereld waarin zoveel is dat de
mensen van de rechte weg afbrengt! Dat is wel
onvermijdelijk, maar wee degene die er de oorzaak
van is!
Ik lees hier niks van 'ik minacht de daad maar niet de dader'-softigheid. Vergeving Ja, maar echt niet in alle omstandigheden en dat het slachtoffer ook nog het voortouw moet nemen is de werklijkheid op zijn kop zetten. Mensen moeten eens ophouden te proberen nog heiliger te zijn dan Jezus zelf. Zo wordt het geloof een gebeuren dat buiten de realiteit staat.