Begin eens met rustig rond te lezen in de topics hier en maak jezelf bekend met de fabels over hifi en de feiten. Vermogen kan je gevoeglijk vergeten, het zijn hele andere zaken die belangrijk zijn.
Feitelijk kan je met woofers van 40 tot 50 tienen per stuk al een heel eind komen. Zeker niet top, maar prima om 40 hz door je studentenhuis te pompen. Dan nog tweeters voor 3 tienen en wat euros voor kast, filter en andere Praxis meuk. Voor basmaniakken is het goedkoop scoren. Voor de goede orde noem ik een paar projecten, die ik zelf in elkaar heb gezet. Zelf heb ik goedkope Tonsil GTC 20/40 woofers (FL 45,- p/st) en Tonsil GTC 8/11 (FL 25,-) of zo in de huiskamer staan. Dat is 70 liter per kast, 10cm baspijp, 15 cm lengte, wat een dikke bas oplevert, maar niet helemaal toppie is qua kwaliteit. Het verslaat echter ruimschoots de standaard prut die bij een stereotorentje zit. 40Hz en daarna de afval, waarbij de dome-tweeters niet heel opmerkelijk zijn, maar ook niet agressief en lekker zacht. Zelf speakers bouwen loont absoluut. Mijn kasten zijn megastrak gebouwd, zodat er meer impuls behouden blijft, dan bij standaard prut met spaanplaat. Hout (MDF) kost geen drol, alleen tijd. Verder 13 cm Visaton in 30 liter basreflex. Die gaan zo ongeveer nog dieper dan de 20 Tonsil in de huiskamer en verder nog een lopend project met Visaton 17 cm met eindelijk eens een klasse tweeter. Die beesten gaan echt beuken, maar helaas zijn ze nog niet af. Nu verder met het verhaal.
Ga een zoeken op algemene verhalen over Thiele/Small parameters (de specificaties van een speakerchassis), haal het programma Lspcad.zip van
http://www.speakerbuilding.com en ga eens experimenteren. Surf naar
http://www.conrad.nl en vraag een gids aan. Daar staan mega el cheapo speakerchassis in, met tevens de Thiele/Small parameters. Met lspcad kan je deze parameters (met spkrunit.exe) invoeren en de chassis in verschillende behuizingen simuleren. Door wat rond te spelen met verschillende chassis krijg je een beetje een beeld van wat een speaker bij benadering zal doen in een bepaalde behuizing. Je komt er al snel achter dat het niet zomaar een kastje uitzoeken is, maar een stuk nauwer ligt. Elke speaker heeft zijn eigen voorkeuren en rariteiten. Zo zoek je een speaker die ongeveer gaat doen wat je wilt met een behuizingsgrootte en type die je nog voor ogen (wilt) zien.
Crossovers zou ik rustig laten voor wat het is. Dat is een bijzonder moeilijk onderwerp, dus daar kan je even voor passen. Gewoon een crossover kiezen en niet denken over notch-filters, impedantieaanpassing etc, gewoon standaard en verder niet over nadenken, alleen het kantelpunt is van belang (en uiteraard de impendantie van je speakers). Je kan voor simpele bi-polaire condensatoren gaan, maar beter is MKT of nog iets betere shit. Ik heb altijd met bi-polair gewerkt, tot ik het simpele verschil met MKTs hoorde. Nu dus niets minders meer.
Voor bassfreaks ligt een dikke woofer voor de hand. Nadeel is dat je al snel op een 3 weg systeem komt. Ik heb een 20cm systeem, waarvan de 20cm nogal breedbandig is. Echte hifi gasten branden me nu af (en gelijk hebben ze) maar het is dus van belang, dat je je componenten goed bij elkaar zoekt en er voor zorgt dat ze het hele spectrum bij elkaar spelen (van 20(40)-20.000 Hz).Een 30 cm woofer moet je niet echt voor zaken boven de 1000 Hz gaan gebruiken (uitzonderingen daargelaten). Beter is het om een stevige 20'er of misschien wel 16 cm te zoeken. Als je het goed bij elkaar zoekt en vooral goed bouwt kan je een baskanon bouwen met 13 cm woofertjes. Ik heb, zoals eerder kort besproken, voor mijn vriendin ooit 30 liter kastjes gebouwd bassreflex met 13 cm visatons voor 50 pieken (voor de woofer) elk. 40 hertz komt er dik uit en dan ook echt dik. Meer dan zat om iedere buurman gek te maken, oftewel, kijk je niet blind op formaat. Het is vaak voordeliger om een kleine, goed toepasbare woofer te kopen en daarmee een 2 weg te maken, ipv een grote woofer te nemen wat bijna automatisch tot een 3 weg systeem leidt. Er zijn wel grote woofers die ook hogerop spelen, maar die vind je niet al te snel.
Anyway, kijk dus naar die simulaties. Verder naar het frequentiebereik van die speakerchassis. Hoofdregel is dat je crossover punt twee keer binnen dat uiterste punt moet liggen. Gaat je woofer tot 3000 hertz, dan moet je crossover punt hoogstens op 1500 liggen. Voor je tweeter geldt het precies andersom. Overigens is je tweeter het duurste onderdeeltje uit het project. Een goedkope woofer kan al hele leuke dingen doen, maar een 3 tienen tweeter blijft 3 tienen klinken. Een beetje tweeter wordt al 60 euro per stuk, prijzige shit dus. Luister vooral even en als je een el cheapo tweeter koopt, liever eentje die wat soft en lekker zacht klinkt.
Let ook op de werkingsgraad van een en ander. Grof gezegd houdt dit in, dat je als je 1 watt door een speaker jaagt, je een bepaald geluidsniveau krijgt. Dit is de dB waarde. Nu is het het makkelijkste als je tweeter en woofer even hard spelen als je door beide 1 watt heenjaagt. In de praktijk is het vaak anders. Je kan je wel voorstellen dat het meer voor de hand ligt om een tweeter iets te dempen, dan een woofer. Een woofer dempen gebeurd dus niet in de praktijk. Je zoekt dus je tweeter bij de woofer en niet echt andersom. Je tweeter kan je desnoods met een spanningsdeler (een netwerkje van weerstanden) afzwakken zodat ie 'even hard speelt' als de woofer. De winkel helpt je daarin graag verder. Verder is het retehandig als je de impendantie (in Ohm) van je woofer gelijk kiest als die van je tweeter en vice versa.
Ander punt is de behuizing. Je koop niet de woofer en rekent de behuizing uit, maar precies andersom. Eerst behuizing en dan pas speaker. Dit betekent in de praktijk dus dat je eerst de boel gaat simuleren en kijkt wat voor behuizing er nodig is. Die kan variëren qua grootte, vorm en type. De volgende types zijn veelvoorkomend:
Gesloten:
Lekker strakke bas, weinig kritisch op bouwwijze en exacte maten. Niet al te best belastbaar en gaan niet superdiep.
bassreflex:
Dikke bas, ook weinig kritisch op bouwwijzen en exacte inhoud, lekker belastbaar, maar niet zo strak en impulstrouw als gesloten
bandpas:
Niet van toepassing, geen car-hi-fi verhaal.
Nu kan je met lspcad deze behuizingen simuleren met een bepaalde speaker, zodra je een speaker-file gemaakt hebt met spkunit.exe en daarin de Thiele/Small parameters hebt ingevoerd. Voor huiskamergebruik is de bassreflex variant nogal in gebruik geraakt. Ik denk dat het voor je bedoelingen het makkelijkste is om deze variant te gebruiken.
Een behuizing trilt mee met je speaker. Dit is niet te voorkomen, alleen de mate waarin wel. Dit betekent dat je een behuizing zo stevig mogelijk moet maken. Ook voor basreflex geldt dat de behuizing absoluut luchtdicht moet zijn. De behuizing maak je van dik MDF (1.8 mm-3 mm) of desnoods van 2 lagen MDF (2 kasten: een buitenkast, dempingswol en nog een kast daarbinnen!!). Alles wat je de kast steviger maakt, behoudt je meer impuls. Gratis bas dus en meer impact. Zoals eerder gezegd, hout kost geen drol, alleen tijd. Je behuizingen moeten dus enorm stevig en strak worden. Een mooie manier is een kast maken en daarin een of meer tussenschotten in de lengte/hoogte zetten met gaten erin, zodat je dus een aantal wanden hebt, alleen de wanden binnen de kast dus met gaten erin. Een wand direct achter je woofer en daarin een uitsparing, zodat de magneet van je woofer direct in die uitsparing klem komt te zitten, ultiem strak bouwen zou dat zijn (kijk eens naar de Andromedia of zo bij de speakerbuilding.com projecten). Hmm, ik dwaal af.
De vorm van je kast maakt in principe uit, maar in de praktijk zou ik er niet al te moeilijk over doen. In principe is de gulden regel voor de verhoudingen van de verschillende zijden van een speakerkast 0.6:1:1.6 maar daar moet je maar niet al teveel op letten. Belangrijk is dat je je behuizing van binnen goed dempt met noppenschuim of wol. Dit gaat resonantie tegen en resonantie van je behuizing is iets wat je wilt tegengaan. Verder bij echt buisvormige constructies een schuine onder/bovenplaat maken, zodat je het pijp idee ietwat ontgaat door een staande golf (van boven naar onder en vice versa) te vermijden door die schuine wand. Hoe minder wanden parallel aan elkaar staan, hoe minder staande golfen je kan verwachten. Een bol van binnen is dus ideaal, maar ook voor de buitenkant.
Een box trilt namelijk, en dat is niet te voorkomen. De box maakt dus behalve het chassis ook geluid. Dit wil je niet hebben en daarom moet je kast dus ook zo stevig mogelijk zijn. Een goed gebruik is daarbij om de hoeken en randen van de voorkant van de behuizing af te slijpen in een hoek van 45 graden of ze iets af te ronden dmv schuren. Zo komt een schok van die kant of hoek bij een trilling van de behuizing niet als een scherpe golf van je behuizing af, maar als een afgeronde golf, wat minder storing van je echte geluid geeft. Het lijkt allemaal wat futiel, maar alle beetjes helpen. Slijp of schuur daarom alle scherpe kantjes en hoekjes van de voorkant van je behuizing af, als ie in elkaar zit.
Met de inhoud en het type van je behuizing kan je tijdens de simulatie lekker spelen. Je zal er al snel achterkomen, dat je bij een basreflex je basbereik flink kan rekken, door je behuizing flink groot te maken en even met de basbuis parameters de boel weer recht te trekken. Fijn, heb ik ook al ontdekt. Voordeel is dat je zo maximaal bas uit je speaker kan trekken. Helaas heeft dit ook een nadeel, en dat is dat je bas schwammiger wordt naarmate je je behuizing maximaal groot maakt. Dit kan een wat boemerige speaker opleveren. Dit valt enigszins te corrigeren door de baspijp iets korter te maken, maar het risico van een boempijp is dus aanwezig. Ik maak persoonlijk elke speaker maximaal van zijn kunnen (in de simulatie) en ben daarbij nog niet teleurgesteld. Kwestie van smaak en wat je precies wilt bereiken met je speaker).
Geheel niet volledig (maar ik wil dan ook naar bed) en niet echt wetenschappelijk (sorry, Jag en Lampie) maar hopelijk heb je een beeld waar het bij bouwen om draait. Je zal wel een ziljoen vragen hebben, dus we gaan later wel verder.
:strip_icc():strip_exif()/u/15049/DC2-icon-klein.jpg?f=community){kind=icon}
/u/4375/crop5daf5c8ded030_cropped.png?f=community)
/u/9716/ninja%2520duck.png?f=community)
:strip_icc():strip_exif()/u/32546/crop5e623cef01555.jpeg?f=community)
:strip_icc():strip_exif()/u/11211/plaatjeszolder.php.png.jpeg?f=community)
:strip_icc():strip_exif()/u/2919/kevlar_cone.jpg?f=community)
:strip_icc():strip_exif()/u/3050/icon5.jpg?f=community)
/u/28121/avatar_kleiner.png?f=community){kind=avatar}
:strip_icc():strip_exif()/u/4103/Logo.jpg?f=community){kind=logo}
