<LI><a href="misc.php?action=faq&id=1#A24">Ik hoor de laatste tijd veel over RMS, wat houdt dat nou in?</a></LI>
<LI><a href="misc.php?action=faq&id=1#A01">Hoe zit dat nou met hoeveelheid Watt?</a></LI>
<LI><a href="misc.php?action=faq&id=1#A02">Hoeveel Watt heb ik nodig?</a></LI>
<LI><a href="misc.php?action=faq&id=1#A03">Hoe zit dat met Ohm?</a></LI>
<LI><a href="misc.php?action=faq&id=1#A04">Hoe plaats ik mijn luidsprekers?</a></LI>
<LI><a href="misc.php?action=faq&id=1#A05">Wat is decibel (dB)?</a></LI>
<LI><a href="misc.php?action=faq&id=1#A06">Ik hoor een brom uit mijn speakers, hoe komt dat?</a></LI>
<LI><a href="misc.php?action=faq&id=1#A07">Ik ga nieuwe speakers kopen, welke zijn nou het beste?</a></LI>
<LI><a href="misc.php?action=faq&id=1#A08">Is de keten zo zwak als de zwakste schakel?</a></LI>
<LI><a href="misc.php?action=faq&id=1#A09">Wat is surround sound?</a></LI>
<LI><a href="misc.php?action=faq&id=1#A10">Wat is Dolby surround?</a></LI>
<LI><a href="misc.php?action=faq&id=1#A11">Hoe werkt dolby ProLogic?</a></LI>
<LI><a href="misc.php?action=faq&id=1#A26">Ok, ik heb een Live. Hoe krijg ik nu surround geluid?</a></LI>
<LI><a href="misc.php?action=faq&id=1#A12">Hoe komt het dan dat ik met een surround kanaal toch wel links- en rechtsachter kan horen in sommige films?</a></LI>
<LI><a href="misc.php?action=faq&id=1#A13">Wat houdt digitaal surround geluid in?</a></LI>
<LI><a href="misc.php?action=faq&id=1#A14">Wat is dolby digital?</a></LI>
<LI><a href="misc.php?action=faq&id=1#A15">Wat betekend 5.1, 2.0 enzovoort?</a></LI>
<LI><a href="misc.php?action=faq&id=1#A16">Wat is het voordeel van Dolby digital boven Dolby prologic?</a></LI>
<LI><a href="misc.php?action=faq&id=1#A17">Wat is DTS en wat is het voordeel van DTS boven Dolby digital?</a></LI>
<LI><a href="misc.php?action=faq&id=1#A18">Wat is THX?</a></LI>
<LI><a href="misc.php?action=faq&id=1#A19">Hoe zet ik wavjes om in mp3s?</a></LI>
<LI><a href="misc.php?action=faq&id=1#A20">Wat is "joint stereo"?</a></LI>
<LI><a href="misc.php?action=faq&id=1#A21">Hoe zet ik MP3's om in WAVjes?</a></LI>
<LI><a href="misc.php?action=faq&id=1#A22">Kan ik een MP3 bewerken?</a></LI>
<LI><a href="misc.php?action=faq&id=1#A27">Hoe kan ik pauzes invoegen in een mp3 playlist?</a></LI>
<LI><a href="misc.php?action=faq&id=1#A23">Termenlijst</a></LI>
<LI><a href="misc.php?action=faq&id=1#A25">Links</a></LI>
</P>
</UL>
<a name="A24">
<P>
Ik hoor de laatste tijd veel over RMS, wat houdt dat nou in?</P>
<P>Om de een of andere reden is de term RMS de laatste tijd in de aandacht gekomen, en de term wordt bijna zonder uitzondering fout gebruikt. Daarom is deze item in de FAQ gekomen, om duidelijk te maken wat RMS is, en ook vooral wat het niet is.
RMS betekent
Root
Mean
Square, en het is een methode om de effectieve waarde van een sinus te bepalen. Dat is bijvoorbeeld in het volgende geval nuttig:
Stel, je hebt een wisselspanningsbron, aangesloten staan op een weerstand. De bron zet een spanning over de weerstand, waardoor er een stroom zal lopen en de weerstand zal als gevolg hiervan vermogen dissipieeren. De wisselspanningsbron staat ingesteld op een 20KHz sinus, en een meting met een oscilloscoop levert op dat er een spanning van 4Volt precies over de weerstand staat. Dat wil zeggen, een piekspanning van 4 Volt. De vraag is: wat is het vermogen dat door de weerstand gedissipieerd wordt (het is een 4 ohm weerstand)?
Daarvoor is de term RMS in het leven geroepen. Je kan hiermee de effectieve waarde van een sinus bepalen. De RMS waarde krijg je door de piekwaarde (niet de peak to peak-waarde) met een half wortel 2 te vermenigvuldigen (0.707). In dit geval was het gedissipieerde vermogen 2 Watt: P = Vrms^2 / R (zie ook <a href="misc.php?action=faq&id=1#A01">Hoe zit dat nou met hoeveelheid Watt?</a>).</P>
<P>Ok, tot zover wat RMS wel inhoudt. Nu naar de misverstanden. RMS wordt vaak in combinatie met de term vermogen gebruikt. Dit is technisch fout. Met RMS vermogen zou namelijk het produkt van de RMS stroom en de RMS spanning worden bedoeld. Helaas kan je dat alleen maar gebruiken om het vermogen te bepalen als die twee in fase zijn, en dat is niet het geval met een spoel. Maar goed, dat is nog het minste bezwaar.
Waar mensen namelijk echt de fout ingaan, is dat als ergens RMS vernoemed wordt, dat er automatisch vanuit gegaan wordt dat het wel goed zit. Alsof RMS een standaard zou zijn net zoals DIN. Ik kan het niet hard genoeg schreeuwen:
RMS is alleen een manier om de effectieve waarde van een sinus te bepalen!
Bij het melden van de power handling van een speaker wordt vaak voldaan met: "het rms vermogen is 50 Watt". Dat is echt een volledig inhoudsloze uitspraak. Zo weet je bijvoorbeeld niets over de tijdsduur waarover de speaker het vermogen heeft moeten verdragen. of de frequentie van het gebruikte signaal. Bij versterkers wordt het nog minder betekenisvol, omdat dan aan nog meer voorwaarden niet voldaan is (zoals de THD).
Ook suggereer je met het vermelden van RMS dat het bijzonder is dat je de effectieve waarde van de sinus gebruikt, terwijl dit de enige bruikbarde methode is! Maw, ook als er geen rms bijstaat, kan het nog gerust gebruikt zijn! Alleen rms vermogen vermelden is dus een empty statement! Ik hoop dan ook dat dit item wat tegengas heeft kunnen geven tegen dit modeverschijnsel. En nu maar hopen dat niemand die deze FAQ heeft gelezen nog iets durft te typen in de geest van: "maar wat is het RMS vermogen?".</P>
<a href="misc.php?action=faq&id=1#index">Terug naar index</a>
<a name="A01">
<P>
Hoe zit dat nou met hoeveelheid Watt?</P>
<P>Om te beginnen is Watt de eenheid voor vermogen, en vermogen is energie per tijdseenheid. 1 Watt is 1 joule per 1 seconde. In de audio worden mbv transducers omzettingen gemaakt van "energievormen". Zo zet een microfoon akoustische energie om in elektrische energie, en een luidspreker elektrische weer in akoustische. Ook is er een hoop versterking nodig. Om aan te geven hoeveel energie per seconde wordt toegevoegd of omgezet, wordt de Watt gebruikt. Eigenlijk alleen maar voor twee compenten (bij andere componenten is de uitgangsspanning veelzeggender dan uitgangsvermnogen, door torenhoge impedanties en als gevolg daarvan lage vermogens), de versterker en de luidspreker. Een versterker (en dan bedoel ik de poweramp, of eindversterker in het Nederlands), versterkt het ingangssignaal vaak met zo'n factor 40 in spaning gemeten, dat is hetzelfde als dat de versterker ervoor zorgt dat het uiteindelijke signaal 40^2 = 1600 keer zo hoog wordt qua vermogen. Hij voegt dus energie toe aan het signaal. Die ontrekt hij uit het lichtnet, maar moet eerst door een trafo worden omgezet naar een DC spanning in de orde van 30V. Die trafo heeft een beperkte capaciteit, en daardoor heeft een versterker een maximaal vermogen dat ie kan leveren. Dit is afhankelijk van de impedantie die hij moet aandrijven. Dit wordt duidelijk als je naar de volgende formule kijkt:
P (vermogen in Watt) = V^2 (<a href="misc.php?action=faq&id=1#A23">RMS</a> spanning in Volt) / R (impedantie (=complexe weerstand) in Ohm).
Als de impedantie dus hoger wordt, wordt het vermogen wat de versterker moet leveren kleiner. Verder hebben versterkers de neiging om te vervormen als ze harder moeten werken, ze gaan dan harmonieen van het ingangssignaal als uitgang geven, de zogenaamde THD (total harmonic distortion). Transistor versterkers geven heel weinig vervorming over een breed vermogensspectrum, door de goede lineaire eigenschappen van transitoren (of evt FETs). Bij buizenversterkers loop de vervorming lineair op met het geleverde vermogen. Maar bij transistor versterkers kan je dus heel goed zien aan de vervorming of de versterker tegen z'n maximum begint aan te komen. Daarom moet bij zo'n spec altijd de vervorming gegeven worden.
Ook van belang is over welk frequentie gemeten wordt, bijv 1 KHz wat een hogere power spec op levert, of 20-20000Hz, wat veel nuttiger is om te weten. Ook moeten beide kanalen aangestuurd worden om een eerlijke waarde te krijgen, anders wordt de trafo gespaard. En als laatste de tijdsduur waarover het vermogen wordt geleverd. Twijfelachtige fabrikanten willen nog wel eens specs geven die dubieus zijn, en vaak verkregen door snel een condensator leeg te laten lopen. Zo ziet een goede spec er ongeveer uit:
60 Watt continu bij 4 Ohm, 20-20000Hz, 0.05% THD+N (both channels driven)</P>
<P>Voor speakers staat de hoeveelheid Watt voor de hoeveelheid energie per tijdseenheid die de speaker maximaal kan omzetten voordat hij kapot gaat, dit noem je de power handling. Dit wordt beperkt door maximale uitslag (spoel kan buiten magneetveld komen) en thermische effecten, maw hij kan te warm worden. Het is afhankelijk van het frequentie bereik van het ingangssignaal, alhoewel dit nooit wordt vermeld (afgezien bij sommige PA drivers, met name voor hoogfrequente drivers, waarbij soms een minimum ingangs frequentie wordt gegeven bij de power handling). Ook hier is de tijdsduur weer belangrijk. Een hele mooie standaard is AES, bedacht door de Audio Engineering Society, waarbij de speaker het vermogen 8 uur lang moet kunnen verdragen. Helaas wordt deze standaard alleen in de <a href="misc.php?action=faq&id=1#A23">PA</a> wereld gebruikt. In de HiFi wereld en zeker in de car audio, worden misleidende en suggestieve power handling specs gegeven, waarbij iedere fabikant iets anders verzint. Iets dat het meest zegt, is de continue vermogen (of eigenlijk power handling) van de speaker. Als het goed is, is dat getal begrenst door de thermische effecten.</P>
<P>Maar wat is nou de connectie tussen het aantal Watts en het volume. Luidsprekers zetten dus elektrische energie om in akoustische energie, maar zoals met alles in dit leven gaat dat niet 100% rendabel, verre van dat zelfs. Een gemiddelde HiFi luidspreker zet minder dan 1% om in akoustische energie, en er zijn zelfs luidsprekers die naar de promille gaan. Een hele rendabele hooghoorn van een PA speaker kan echter wel de 30% rendement halen. Deze spec wordt nooit gegeven bij HiFi speakers, maar wat wel wordt gegeven, is de het geluidsniveau in dBspl wat de speaker geeft als er 1 Watt wordt ingestopt en gemeten op 1 meter afstand (op de zogenaamde reference axis). Deze spec heet de gevoeligheid en zegt heel veel over het rendement. Zo geeft de gemiddelde HiFi luidspreker een spl van 90 (bij een watt op een meter), en een PA laaghoorn 107, en longthrow hooghoorn zelfs 118 dBspl. Nou, als je weet wat je luidspreker voor spl levert bij 1 Watt op een meter afstand, en je weet het vermogen dat je versterker levert, en het vermogen dat je speaker kan hebben, kan je berekenen wat voor een spl je thuis veilig kan halen (veilig voor je apparatuur, misschien niet voor je oren). Daarbij moet je gebruik maken van de dB schaal. De formule voor het rekenen met vermogens voor de <a href="misc.php?action=faq&id=1#A05">dB schaal</a>: aantal dB = 10 log P1/P2
Waarbij de log een 10log voorstelt, en P1 vermogen 1 is, en de ander kan je zelf wel raden. Dus in de situatie van een speaker met een gevoeligheid van 90dB, een 50 Watt versterker en een speaker met een power handling (continu) van 100 Watt, krijg je volgende berekening: je gaat uit van 1 Watt, waarbij je een spl hebt van 90 dBspl. Daarna ga je het omrekenen: aantal dB = 10 log 50/1 = 10 log 50 = 10 * 1.7 = 17 dB. Je haalt dus een max spl van 107 dB op je kamer, en 110 als je beide speakers gebruikt (reken maar na). Dit is in een akoustisch doodde kamer, oftwel buiten, dus zonder reflecties, die kunnen het nog behoorlijk verhogen.</P>
<P>Nog wat losse dingen:
<LI>een speaker kan nooit meer als output geven dan erin wordt gestopt (het is een zogenaamd passief element). Dus aan 800Watt speakers heb je weinig als je niet een versterker hebt die ook veel kan leveren.</LI>
<LI>al dit rekenen is op zich heel leuk en interessant. Maar als je een HiFi installatie gaat kopen, dan is het laatste waar je je zorgen over hoeft te maken wel het vermogen van de speaker of de versterker. Je kan best een 400 Watt versterker in combinatie met een 100 Watt speaker gebruiken, zo lang je er een beetje voorzichtig mee omgaat. Andersom kan ook natuurlijk.</LI>
<LI>speakers en versterkers zijn geen gloeilampen. Dus een versterker levert niet altijd 40 Watt als het een 40 Watt versterker is! En speaker kan je moeilijk als 100 Watt bestempelen, dit is namelijk sterk versimpeld.</LI>
<LI>over het algemeen levert je versterker bijzonder weinig vermogen. De schaal is exponentiëel, dus hij schiet keihard omhoog. 1 mWatt (10^-3 Watt) kan genoeg zijn om je uit je slaap te houden, terwijl je op een feestje ineens 50 Watt uit je versterker perst.</LI></P>
<a href="misc.php?action=faq&id=1#index">Terug naar index</a>
<a name="A02">
<P>
Hoeveel Watt heb ik nodig?</P>
<P>Nou, als je het verhaal bij "hoe zit dat nou met Watt?" hebt gelezen, komt het er op neer dat het eigenlijk niet zo gek veel uitmaakt. Het is natuurlijk een beetje wat je wilt. Ben je van plan hosueparties na te bootsen, dan kan je beter een hele gevoelige speaker (plus sub) overwegen met een versterker die makkelijk een paar honderd Watt uitspuugt. Maar voor gewoon harde muziek is er eigenlijk bar weinig verschil in max spl tussen versterkers. Een 100 Watt versterker levert maar een winst van 3dB in max spl op vergeleken met een 50 Watt versterker. Het komt erop neer dat je eigenlijk met elke geluidsinstallatie wel genoeg geluid kan produceren om overlast te creëren (behalve dan hele slechte pc speakers). Dus 50 Watt versterking met speakers een gevoeligheid van 86 dB is goed. Alles wat onder de 86 dB zit, kan je beter wel compenseren door een iets grotere versterker, dus voor een 83 dB speaker 100Watt aan versterking. Dit is maar een leidraad, hiervan afwijken heeft geen ernstige gevolgen.
En mocht dat feestje dan komen, huur dan een PA set, die de gevoeligheid en versterkervermogen (en beveiliging!) heeft om de overburen ook mee te laten genieten.</P>
<a href="misc.php?action=faq&id=1#index">Terug naar index</a>
<a name="A03">
<P>
Hoe zit dat met Ohm?</P>
Ohm is de eenheid van elektrische weerstand (voor stroom). Iedereen kent de beroemde wet van Ohm wel: V (spanning, in Volt) = I (stroom in Ampere) * R (weerstand in Ohm). Of I = V / R of R = V / I
In de audio wordt gewerkt met impedantie ipv weerstand. Impedantie is een zogenaamde cmplexe weerstand, wat ongeveer wil zeggen dat de weerstand afhankelijk is van andere factoren, in dit geval de frequentie van de wisselspanning. De versterker levert een wisselspanning (zo kan je ook je speakers rechtstreeks in een stopcontact steken, dan geven ze heel even een hele harde 50Hz toon weer voor ze de geest geven) die niet alleen variabel is qua amplitude (een audio versterker is een zogenaamde VSVS = Voltage Controlled Voltage Source), maar ook qua frequentie. Nou hebben de speakers een bepaalde impedantie afhankelijk van de frequentie van de spanning die over de speakers staat. Die impedantie bepaalt hoe groot de stroom is die er gaat lopen, en daarmee het vermogen dat wordt afgegeven door de versterker en opgenomen door de speaker. Daarom is van belang wat de impedantie van je speakers is die je aan je versterker hangt. Op de meeste versterkers staat wel achterop wat de impedantie is die je er veilig aan kan hangen, anders moet je in de handleinig kijken voor welke impedanties er een power spec is gegeven (bijvoorbeeld 50 Watt bla bla bij 4 Ohm, wat wil zeggen dat je 4 ohm speakers kan gebruiken). Helaas hebben speakers geen zelfde impedantie over het audio frequentiegebied (20-20000Hz). Zo kunnen 8 Ohm speakers wel een impedantie hebben van 2.4 Ohm bij xxxHz. Dit kan vervelende situaties opleveren voor de versterker, omdat die dan ineens meer dan 3x zoveel vermogen moet leveren. Dit is niet zo'n probleem totdat je je muziek echt hard hebt staan en drie keer zoveel ineens teveel is. Sommige fabrikanten geven dan ook een grafiek van de impedantie, waarop de impedantie tegen de frequentie staat uitgetekend.
Overigens is de impedantie niet een Ohmse weerstand. Wat is namelijk het geval, als je een wisselspanning over een spoel zet (en die zit in een luidspreker), dan geeft die spoel een inductiespanning terug, zodat de weerstand hoger "lijkt".</P>
<a href="misc.php?action=faq&id=1#index">Terug naar index</a>
<a name="A04">
<P>
Hoe plaats ik mijn luidsprekers?</P>
Nou, dat is nog niet zo makkelijk. Het beste is om gewoon veel te proberen natuurlijk. Maar je kunt wel wat je dingen in je achterhoofd houden bij het proberen:
<LI>niet als te dicht bij muren. Dicht bij muren betekent meer bass, maar ook vaak een boomerig geluid. Andersom, als je problemen hebt met weinig lage tonen kun je dit juist wel doen.</LI>
<LI>zorg ervoor dat jij en de speakers ongeveer een driehoek vormen (gelijkzijdig), dus jij evenver van linker en rechter speaker als de twee speakers uit elkaar staan. Dit komt niet erg nauw.</LI>
<LI>richt de speakers een beetje langs je heen voor het beste stereobeeld. Als je last hebt van weinig (hele) hoge tonen, kun je ze iets naar binnen draaien zodat de tweeter beter op je oor gericht staat.</LI>
<LI>voor subwoofers kun je de truc gebruiken om de subwoofer op de luisterplek neer te zetten, en dan door de kamer (overal en op verschillende hoogten!) te lopen en luisteren waar het het beste klinkt (het beste, niet het hardste!), en dan daar de sub neer te zetten. Maar over het algemeen moet de sub heel erg dicht bij de frontspeakers staan, want afstand tussen deze twee (afstand loodrecht op de lijn tussen de twee frontspeakers), offset genaamd, levert fase problemen op -> afwisselend versterking en verzwakking aan de hand van waar je staat.</LI></P>
<a href="misc.php?action=faq&id=1#index">Terug naar index</a>
<a name="A05">
<P>
Wat is decibel (dB)?</P>
<P>De dB is vooral bekend van de dBspl (waarbij de spl vaak wordt weggelaten), de eenheid van geluidsniveau, waarbij 0 dBspl een geluiddruk inhoudt van 10^-12 Watt/m^2. Maar er zijn er nog veel meer, zoals de dBu, waarbij 0 dBu 0.775V is. Of de dBW, 0 dBW = 1 Watt. Of de dBV, 0 dBV = 1V. Ook kan de dB los gebruikt worden, bijvoorbeeld op VU meters, waarbij met een dB schaal het signaal level wordt weergegeven, waarbij het nulniveau vaak 0 dBu is. Proffesionele versterkers hebben vaak ook een ingangsgevoeligheid van 0 dBu. Ook kan je met dB een versterkingsfactor aangeven. Het komt erop neer dat de dB gebruikt wordt om verhoudingen aan te geven, waarbij dus iets als nulpunt gedefiniëerd moet worden. Die verhoudingen kunnen tussen twee vermogens zijn of tussen twee spanningen, allebei met hun eigen formule:
dB = 10 log (P1 / P2)
Dit is de formule voor het werken met vermogens. De log is een 10log, en de twee vermogens (P1 en P2) hoeven natuurlijk niet Watts maar ook in MW of mW of een andere eenheid voor vermogen, zolang het maar een lineaire schaal bedraagt.
dB = 10 log (V1 / V2)^2 = 20 log (V1 / V2)
Dit is de forumule voor spanningen. De log is weer een 10log, en de twee spanningen hoeven ook niet in Volt, hetzelfde als bij vermogens.
De forumule voor het werken met dBu ziet er zo uit:
dBu = 20 log (V / 0.775)
En voor dBW:
dBW = 10 log (P / 1) = 10 log P
En de beroemde spl functie:
dBspl = 10 log (L / 10^-12)
Waarbij L het aantal Watts per vierkante meter is (W/m^2)</P>
<P>De kwadraat bij de spanningen (of factor twee als je het voor de logaritme zet) is om te corrigeren tussen vermogen en spanning. Een twee keer zo hoge spanning levert namelijk 2^2 =4 keer zo veel vermogen op. Daarom is een xx dB toename altijd hetzelfde, ongeacht of het een toename in vermogen, spanning, vermogen per m^2 enz was.</P>
<a href="misc.php?action=faq&id=1#index">Terug naar index</a>
<a name="A06">
<P>
Ik hoor een brom uit mijn speakers, hoe komt dat?</P>
<P>Nou, je bent niet de enige. Laat me raden, je hebt vast je pc en je tv of tuner met kabel op je stereo aangesloten?
Het heet een ground loop, of aardlus in het nederlands, en wordt veroorzaakt door een verschillend potentiaal van de aarde. Ik zal het proberen uit te leggen, maar als je er niks van snapt is dat niet zo erg. Het treedt bijvoorbeeld op als je je stereo apparatuur en bronnen op verschillende stopcontacten hebt aangesloten en ook de aarde daarvan gebruiken. Stel dat er een kleine stroom loopt door een aarde draad, dan staat er ook een spanning over die aarde draad (ook een aarde draad heeft een (kleine) weerstand), en over de aarde draad van een ander stopcontact niet, dan heb je dus een verschillende aarde niveau, en dan: HMMMMM!
Een andere oorzaak, de nummer één oorzaak van ground loops, de coax kabel. Die kabel is geaard, maar dat punt kan kilometers van jouw huis liggen, met dus kilometers kabel met weerstand ertussen. Ook al heb ik het nog nooit heb uitgeprobeerd, lijkt me dat de mantel verbinden met hetzelde aarde punt dat al je apparatuur gebruikt, het probleem oplost.
Wat je anders kunt doen is een condensator in de mantel en kern zetten:
mantel - condensator - mantel
kern - condensator - kern
Neem een condensator van iets van 0.1 uF, en het signaalverlies zou moeten meevallen.
Ook zijn er apparaatjes die met trafo's werken, maar die zijn weer een stuk duurder.
En nog een laatste tip: aard altijd je PC, ook al levert dit een brom op.</P>
<a href="misc.php?action=faq&id=1#index">Terug naar index</a>
<a name="A07">
<P>
Ik ga nieuwe speakers kopen, welke zijn nou het beste?</P>
<P>Een van de meest gestelde vragen, en helaas is er geen antwoord op te geven. Speakers zijn denk ik het zwakste gedeelte in de keten, en leveren daardoor een groot aandeel in het uiteindelijke geluid. Maar het verschil tussen speakers is erg groot, en het feit dat die speakers allemaal naast elkaar bestaan, geeft wel aan dat de smaken verschillen.
Komt bij dat je zoiezo niet zoveel kan zeggen over audio aan de hand van specs, en van speakers al helemaal niet!
Daardoor komt het toch neer op het eeuwige cliché: luister zelf! En vergeet daarbij niet om een ochtend/middag vrij te nemen van werk/te spijbelen van school, en je eigen muziek mee te nemen. Ook al luister je vette terror of deathmetal, je hebt weinig aan een set die fantastisch klinkt met klassieke muziek als de laser in jouw cd-speler nog nooit een noot van Bach heeft mogen lezen.
Komt ook nog bij dat je het beste kan luisteren met de versterker die je van plan bent te kopen, of andersom, een versterker uitzoeken die goed klinkt met de speakers die je hebt uitgezocht.</P>
<a href="misc.php?action=faq&id=1#index">Terug naar index</a>
<a name="A08">
<P>
Is de keten zo zwak als de zwakste schakel?</P>
<P>Dit is één van de "wijsheden" in HiFi land. Ik ben het er alleen niet mee eens.
De stelling luidt dat de het uiteindelijke geluidskwaliteit wordt bepaald door de kwaliteit van de zwakste schakel in de keten.
Stel je dan een set voor van zeg 50.000,-. In deze set is alles van dezelfde kwaliteit. Vervolgens vervang je een interlink met een standaard interlink (van lagere kwaliteit). De set die je nu krijgt noem je set A. Vervolgens stel je je nog een set voor. Deze is van dezelfde kwaliteit van de eerder genoemde interlink. Deze set noem je B. De stelling heeft als gevolg dat set A en B dezelfde geluidskwaliteit op leveren. Dit lijkt me moeilijk vol te houden. Het andere is dat de geluidskwaliteit wordt bepaald door een optelsom van alle componenten, ook dit lijkt me onwaarschijnlijk.
Ik ben van mening dat het een combinatie is van beiden, de waarheid ligt in het midden zeg maar.
Een andere wijsheid is: "garbage in, garbage out". Dit is op zich waar, alleen wordt hier vaak uit geconcludeerd dat de bron daarom het belangrijkste is, omdat een slechte bron het verpest voor de rest. Dit is waar, maar dit geldt net zo goed voor de versterker, die dus evenveel invloed heeft wat dat betreft.</P>
<a href="misc.php?action=faq&id=1#index">Terug naar index</a>
<a name="A09">
<P>
Wat is surround sound?</P>
Een algemene term waarmee geluid wordt omschreven dat ruimtelijker klinkt dan stereo, hetzij door een stel extra speakers, hetzij door faseverschuivingen in het geluid. Afkomstig uit de bioscoop waar het gebruikt wordt om het gevoel te geven dat je middenin de actie zit door geluid van meerdere kanten te laten komen, wat ook nog versterkt wordt door verschillende kanalen toe te wijzen aan de verschillende kanten.
Ook heeft het z'n weg gevonden in de muziek reproductie, waar het de dubieuze rol krijgt om een akoestiek na te bootsen. Zo Philips heeft een project lopen waarbij hele rijen speakers worden gebruikt, waarin fase verschillen en time delays worden aangebracht, om verschillende concert zalen na te bootsen. Door de meeste audiofielen nog steeds genegeerd voor hun 2-kanaals muziek.</P>
<a href="misc.php?action=faq&id=1#index">Terug naar index</a>
<a name="A10">
<P>
Wat is Dolby surround?</P>
<P>Dolby surround is de huidige standaard voor surround geluid op VHS films en alle andere bronnen waarmee alleen een stereo kanaal weergegeven kan worden. Dit Systeem werkt met vier kanalen, namelijk Links, Center, Rechts en een tot 8Khz frequentiebeperkt kanaal: Het achterkanaal. Deze kanalen worden "verzonnen" aan de hand van de aanwezige twee kanalen van de stereo bron, door de dolby prologic decoder.</P>
<a href="misc.php?action=faq&id=1#index">Terug naar index</a>
<a name="A11">
<P>
Hoe werkt dolby ProLogic?</P>
<P>De vier kanalen zitten in een zogenaamde "matrix" in het stereokanaal. Met deze techniek kunnen in het stereosignaal 4 kanalen gecodeerd worden.</P>
<P>Het centerkanaal is heel eenvoudig te verklaren. Dit is gewoon al het geluid dat mono is opgenomen en uit beide speakers evenhard komt. De decoder zal dat herkennen en zal het geluid naar het centerkanaal sturen.
Het surround kanaal is een kanaal dat met van een fase verschuiving in het gewone signaal is gemixed. De decoder zal ook dit signaal herkennen en het naar het achterkanaal sturen. Dit signaal is een beperkt kanaal omdat anders de hoge tonen, waarvoor het gehoor veel gevoeliger is voor fase fouten, te veel gestoord worden. Ook de allerlaagste tonen worden niet weergegeven door het achterkanaal omdat bij deze lange golven een faseverschuiving zeer gemakkelijk leidt tot het uitdoven van de lage tonen. Dit verhaal kan je zelf nagaan door je stereo speakers uit fase aan te sluiten. De hoge tonen, die de meeste richtingsinformatie bevatten, lijken uit alle plekken te komen, behalve uit je speakers.</P>
<a href="misc.php?action=faq&id=1#index">Terug naar index</a>
<a name="A26">
<P>
Ok, ik heb een Live. Hoe krijg ik nu surround geluid?</P>
Ok, misschien heb je je geluidskaart onder valse voorwenselen gekocht, maar niet noodzakelijkerwijs. Je kan met de Live eigenlijk wienig bijzonders wat betreft surround geluid tov anders geluidskaarten (behalve als je een SB Live 5.1 hebt). Toch zijn er twee mogelijkheden:
<LI>Je kunt gebruik maken van dolby surround. Hiervoor moet je de analoge stereo output gebruiken, vandaar dat dit met iedere kaart kan. En dan moet je er een Dolby prologic decoder aanhangen, maw een dolby surround receiver. De Live kent wel een quasi dolby surround optie: Live surround. Maar hoe goed die is, weet ik niet. Maar aan je vier speaker set heb je niks iig. En als laatste moet je iets vinden op je pc met dolby surround ondersteuning, waarbij je denk ik niet verder zult komen dan Dolby trailers
.</LI>
<LI>Of je gaat voor Dolby Digital. Als je een Live 5.1 hebt zul je een speakerset of receiver moeten hebben met 6 analoge inputs (zogenaamde Dolby digital ready receivers). Of je gebruikt een digitale uitgang en gebruikt een externe decoder. Die kan zowel in een dolby digital receiver zitten, als in de duurdere computer speaker sets. Wat alleen niet werkt is de S/P DIF in gebruiken voor AC3 decoding. Zo kan je het digitale geluid van zo'n DVD kit van Creative Labs niet door de Live laten decoden helaas.</LI></P>
<a href="misc.php?action=faq&id=1#index">Terug naar index</a>
<a name="A12">
<P>
Hoe komt het dan dat ik met een surround kanaal toch wel links- en rechtsachter kan horen in sommige films?</P>
Dit effect wordt gemaakt door het achterkanaal goed samen te laten werken met je frontspeakers. De filmt moet dan wel vernuftig gemixed worden. Vaak is dit echter ook "wishfull thinking" van dolby prologic bezitters die niet naar Dolby Digital kunnen of willen.</P>
<a href="misc.php?action=faq&id=1#index">Terug naar index</a>
<a name="A13">
<P>
Wat houdt digitaal surround geluid in?</P>
Dit is niets anders dan een digitaal geluidsspoor waarin een surround effect zit. Het zegt niets over de kwaliteit ervan; het kan ook gewoon dolby prologic zijn. In de reclame wordt dit als synoniem gebruikt voor Dolby Digital, DTS en MPEG-2 geluid, wat dus verkopers onzin is.</P>
<a href="misc.php?action=faq&id=1#index">Terug naar index</a>
<a name="A14">
<P>
Wat is dolby digital?</P>
Dolby digital is de standaard voor DVD's om geluid op de schijf op te staan. Door gebruik te maken van compressie (AC3 genaamd) wordt veel ruimte bespaard op de schijf. Dit is handig omdat er op DVD vaak meerdere geluidssporen staan in verschillende talen en omdat het ook vaak met zes kanalen op de DVD staat. met dolby digital kan je tot vijf onafhankelijke kanalen op een DVD opnemen, die allemaal een volledig frequentiebereik hebben. Dolby Digital is trouwens geen synoniem aan surround geluid. Er bestaan variaties 2.0 tot 5.1, waarbij 2.0, 4.1 en 5.1 het meest gebruikt worden (respectievelijk: stereo met meestal een Dpl signaal, Een gedecodeerd Dpl signaal geremasterd als een 4.1 kanaals Dolby digital signaal en een volledig 6 kanaals surround signaal).</P>
<a href="misc.php?action=faq&id=1#index">Terug naar index</a>
<a name="A15">
<P>
Wat betekent 5.1, 2.0 enzovoort?</P>
Dit is de notering waarmee aangegeven wordt hoeveel onafhankelijke kanalen er weergegeven worden bij het afspelen. Er zijn in het meest complete geval dus 5 kanelen: Linksvoor, Rechtsvoor, Center, Linksachter en Rechtsachter. Het .1e kanaal is een kanaal met een zeer beperkt frequentiebereik, namelijk 20-120Hz. Dit kanaal wordt gebruikt voor een extra laageffect bij films, dat wordt weergegeven door een subwoofer.</P>
<a href="misc.php?action=faq&id=1#index">Terug naar index</a>
<a name="A16">
<P>
Wat is het voordeel van Dolby digital boven Dolby prologic?</P>
Dit is te omschrijven in de volgende punten
<LI>er zijn vijf in plaats van vier kanelen, dit leidt tot een veel nauwkeurigere plaatsing van het geluid achter de luisteraar</LI>
<LI>alle kanalen hebben een volledig frequentiebereik. Dit leid tot een veel realistischer geluidsbeeld. Niet alleen klinken de achterkalen beter, ze passen ook veel beter in het geluidsbeeld. Ze kunnen nu hetzelfde weergeven als de voorspeakers. In het ideale geval zijn ze ook hetzelfde.</LI>
<LI>alle kanalen zijn discreet, dit houdt in dat alle kanelen een eigen geluidsspoor hebben. Het voordeel uit zich in een veel betere kanaalscheiding waardoor de plaatsing veel nauwkeuriger is. Ook kunnen de achterspeakers en de centerspeaker totaal onafhankelijk van de voorspeakers geluid weergeven. Dus kan een trein ook echt
alleen van achteren komen. Het voordeel van een discreet voorkanaal is dat bijvoorbeel muziek via de frontspeakers worden weergegeven, terwijl de centerspeaker geisoleerd wordt in waar hij goed in is: spraak weergeven. Ook een auto die van links naar rechts rijd kan de centerspeaker rustig overslaan waardoor de klankkleur niet steeds verandert naarmate het geluid van speaker wisselt (hoe ideaal dan ook, een center klinkt altijd anders dan de frontspeakers)</LI>
<LI>Er is een apart subwoofersignaal dat in te stellen is op volume. Zo kam je het geluid zeer indrukwekkend laten klinken door dit kanaal goed in te stellen, zonder dat het geluid van de rest van de set bonkerig overkomt.</LI></P>
<a href="misc.php?action=faq&id=1#index">Terug naar index</a>
<a name="A17">
<P>
Wat is DTS en wat is het voordeel van DTS boven Dolby digital?</P>
DTS staat voor Digital Theatre Sound. De werking is exact gelijk aan Dolby Digital. Het enige verschil is de kwaliteit van het signaal. Het kwaliteitsverschil zit hem in de mate van compressie. Bij Dolby digital worden alle zes de kanelen met 64kbps weergegeven (vergelijk mp3: 128kbps stereo). Dit resulteert in een datastroom van maximaal 384kbps. Bij DTS is dit verhoogd tot 768kbps. Hier is dus 128kbps per kanaal beschikbaar (vergelijk mp3: 256kbps). De methode van comprimeren is niet dezelfde, maar het vergelijk blijft goed staan. Deze hogere bitrate resulteert in een nauwkeuriger "stereobeeld" (tussen aanhalingstekens omdat het om een totaal surroundbeeld gaat in dit geval). Akoestische instrumenten en stemmen profiteren aanzienlijk van de ruimere bandbreedte. Het heeft dus nut als je van plan bent veel muziek op je systeem te spelen, en als je het laatste restje surround uit je systeem wil persen. Het verschil is er zeker, maar niet zo overweldigend als het verschil tussen Dolby prologic en Dolby digital.</P>
<a href="misc.php?action=faq&id=1#index">Terug naar index</a>
<a name="A18">
<P>
Wat is THX?</P>
THX is geen standaard. Het is een kwaliteitskeurmerk voor Bioscopen, apparatuur en voor films. Het is ontwikkeld door George Lucas ten tijde van StarWars. Dit uit onvrede over de bioscoopzalen. Met name het geluid in zulke bioscopen. Bioscopen die aan de certificering willen voldoen moesten aan zeer strenge eisen over frequentiebereik en vermogen voldoen. Ze werden ook doorgemeten en dan kwam er een certificering of niet. THX heeft niets met het aantal kanalen te maken of met Dolby digital. Het komt er simpel op neer dat het geluid erg hard kan en dat er een flinke heoveelheid voelbaar laag lekker meedreunt. THX zie je ook op veel thuisaparatuur staan. Dit is ook een kwalitietsmerk. Dit gaat dan vooral om het vermogen dat de versterker minimaal kan leveren (100w/kanaal) en of het een verwerkingsunit heeft waarmee het geluid, dat in films op bioscoopspeakers is geoptimaliseerd, bewerkt wordt waardoor het wat meer voor kleine kamers geschikt is. Dit keurmerk wil niet zeggen dat een versterker goed klinkt. Ondertussen is er een THX keurmerk bijgekomen, namelijk THX select. En de oude gaat nu door het leven als THX ultra. Voor de precieze eisen waaraan apparatuur moet voldoen om het keurmerk te krijgen, moet je op de site van THX kijken:
THX</P>
<a href="misc.php?action=faq&id=1#index">Terug naar index</a>
<a name="A19">
<P>
Hoe zet ik wavjes om in mp3s?</P>
Om een wavje te coderen tot een mp3, heb je een zogeheten codec nodig. Deze zijn redelijk goed te vinden op het net, en ook de grote geluidsbewerkings programma's (cooledit, soundforge) hebben er meestal wel eentje. Er is een verschil tussen codecs, en encoders. Een codes is het driver-achtig dingetje wat je wavjes daadwerkelijk codeert, en een encoder is het prorammatje wat de codec aanstuurt. Nou is probleem dat sommige encoders geen codec meeleveren, en je weer moet gaan zoeken op het net. Er zijn verschillende codecs in omloop, hooggewaardeerde zijn de Fraunhof en Lame codec, Xing heeft een slechte reputatie.
De omzetting kan op meerdere manieren gebeuren. Zo kan je het sneller doen door fast modus aan te zetten (niet aanbevolen), en kan je verschillende bitrates gebruiken. Hoe hoger de bitrate, hoe sneller, maar ook hoe groter. De meest gebruikte bitrate is 128 kbit, maar 192 is beter. Bij 192 en hoger is het hoorbare verschil met cd al heel klein, als het er al is.</P>
<a href="misc.php?action=faq&id=1#index">Terug naar index</a>
<a name="A20">
<P>
Wat is "joint stereo"?</P>
Dit wordt gebruikt bij het converteren naar mp3. Alle informatie uit het orspronkelijke stereo signaal dat in het rechter en linker kanaal hetzelfde is, wordt ook maar in één kanaal opgeslagen.</P>
<a href="misc.php?action=faq&id=1#index">Terug naar index</a>
<a name="A21">
<P><P>
Hoe zet ik MP3's om in WAVjes?</P>
Dit kan met elk geluidsbewerkings-programma, maar ook gewoon met winamp. Zet bij options --> output de ooutput op Nullsoft Disk Writer. In plaats van naar je soundcard, slaat hij de mp3's op als wav!</P>
<a href="misc.php?action=faq&id=1#index">Terug naar index</a>
<a name="A22">
<P>
Kan ik een MP3 bewerken?</P>
Nee, je zult hem eerst om moeten bouwen naar een WAV-file. Een MP3 is te vergelijken met een ZIP-file, die moet je ook eerst uitpakken, voordat je iets met de inhoud kan doen.</P>
<a href="misc.php?action=faq&id=1#index">Terug naar index</a>
<a name="A27">
<P>
Hoe kan ik pauzes invoegen in een mp3 playlist?</P>
Bij het analoog opnemen van mp3's op minidisc heb je te maken met het probleem dat de minidisc recorder er één nummer van maakt. Dit komt doordat zo'n recorder pas een nieuw nummer aanmaakt als ie gedurende enkele seconden een geluidsniveau meet van -40 dB (vaak instelbaar) meet. Dit kan je voorkomen door er zelf stiltes in te voegen mbv een plugin. Voor winamp kan je die <a href="http://www.winamp.com">hier</a> downen (wincue bijvoorbeeld).
<a href="misc.php?action=faq&id=1#index">Terug naar index</a>
<a name="A23">
<P>
Termenlijst:</P>
A3D: A3D gebruikt de werking van het menselijk oor om het geluid te positioneren gebruik makende van twee speakers of een koptelefoon.
AC: wisselspanning. Uit onze stopcontacten komt een 50 Hz 230 V wisselspanning (rms waarde). Een versterker levert ook wisselspanning met een variable amplitude en frequentie. De 50 Hz die uit onze stopcontacten komt, is overigens helaas de meest dodelijke wisselspanning die er bestaat, zelfs de 60 Hz van Amerika is al beter. Helaas kwamen ze hier pas achter nadat het lichtnet al een tijdje bestond (en al een paar mensen gefried waren).
AC3: manier van audio compressie. Slaat vaak op de audio bij Dolby Digital.
Actief: dit betekent in de audio wereld met versterking.
ADC: Analogue Digital Converter.
AES: Audio Engineering Society. Deze organisatie heeft bijv de AES power handling standaard in het leven geroepen (de speaker moet acht uur lang het vermogen kunnen weerstaan).
Ampere: eenheid van stroomsterkte bedacht door meneer Ampere. Is éen coulomb per seconde.
Analoog: traploos signaal, in tegenstelling tot digitaal.
Aspect ratio: geeft de verhouding tussen de breedte en hoogte van het beeld aan. Bijvoorbeeld 4:3 voor gewone tv uitzendingen en16:9 is het breedbeeld formaat.
Audio: betekent "ik hoor" in het latijn, en in het Nederlands zoiets als alles wat met geluid te maken heeft.
Bandpass systeem: Dit is een variatie op de gesloten kast. Het is wel een gesloten ontwerp, alleen gaat al het geluid door een poort heen.
Bass reflex poort: Opening in de kast die ervoor zorgt dat de speaker op een bepaalde frequentie een boost krijgt (lees: iets hogere gevoeligheid). De poort wordt vaak zo gemaakt dat de speaker "geholpen" wordt bij lage frequenties waar de output iets lager is. Nadeel van een bass reflex poort is dat je een verbinding krijgt tussen de voor- en achterkant van de speaker, wat akoustische kortsluiting veroorzaakt. Vaak is dit net beneden de resonantiefrequentie van de poort. Hierdoor gaat een bass flex speaker ook nauwlijks lager dan die resontiefrequentie in tegenstelling tot een gesloten systeem, die een afval heeft van 12 dB/octaaf beneden de kast resonantie frequentie.
Bookshelf: boekenplank. Dit geeft aan dat de speaker niet vloerstaand is.
CD: Compact Disc. Digitaal opslag medium. Voor audio is een 16-bit 44.1KHz ADC gebruikt. Opslag capaciteit is meestal 650mb, oftwel 74min.
Cinch: ander woord voor RCA.
Clippen: een versterker heeft een maximum spanning die hij kan leveren. De eindversterker heeft een vaste versterkingsfactor. Dat heeft als gevolg dat je in de eindversterker een signaal kan stoppen dat niet meer met de versterkingsfactor versterkt kan worden omdat het het maximum output spanning zou overschrijden. Wat er gebeurt is dat de spanning blijft steken op de max output spanning. De sinus wordt als het ware afgevlakt. Wat je krijgt is een soort van blokgolf, dit noem je clippen. Als je een toongenerator hebt die een blokgolf kan laten horen kan je horen hoe verschrikkelijk dat klinkt. Het is erg schadelijk voor je speakers. Het komt overigens niet alleen bij power amps voor, alle versterkers kunnen clippen.
Coax: kabelsoort. Hierbij zit er een mantel om een kern heen met isolatie ertussen. Bekende toepassing van de coax is dé kabel (van Casema, UPC, enz) of BNC. Wordt ook vaak gebruikt voor digitale signalen.
Composite video: standaard voor video signaal. Alles door één kabeltje, laagste kwaliteit.
Compressie: <LI>verkleinen van ruimte dat iets inneemt. Dit kan lossles gebeuren (zippen bijv) of lossy (mp3 bijv). Beroemde voorbeelden bij audio zijn mp3 en Altrac. De eerste comprimeert zo'n factor 10 (afhankelijk van bitrate) en de tweede zo'n factor vier. De invloed hiervan op audio kwaliteit verschillen.</LI>
<LI>verkleinen van dynamiek.</LI>
Condensor mic: microfoon die gebruik maakt van een condenser element, vaak duurder dan dynamic mic, en ook vaak beter. Kan ook beter tegen stoten. Dus als je als hobby hebt om te slingeren met je mic, neem dan geen condenser mic
.
Continu: deze term wordt vaak gebruikt bij het raten van versterkers. Vaak houdt dit in dat de toegelaten THD 0.05% is, en als input (en output) 20-20000Hz, en uiteraard gedurende lange tijd. Ook met speakers vaak gebruikt, en terecht.
Crossover: wisselfilter in het Nederlands, en afgekort x-over. Scheidt bijv hoog en laag, of hoog en midden. Een x-over bestaat uit een high pass en low pass filter. Een low pass filter laat alles door beneden een bepaalde frequentie, en een high pass andersom. Dit soort filters zijn geen brick walls. Zo laat een high pass filter ingesteld op 120Hz, ook wel 100Hz tonen door, alleen niet meer zo sterk. De mate waarin de afval is, wordt aangegeven in dB/octaaf. Zo laat een 12 dB/octaaf low pass filter van 2000Hz een 8000Hz toon op -24 dB sterkte door.
Een x-over kan low level en high level zijn, respectievelijk line level en speaker level. Dat wil zeggen, hij kan voor de versterkers, of na de versterker. Voor de versterker is ie meestal ook nog active wat inhoudt dat ie het beetje verlies wat ie veroorzaakt kan compenseren door weer wat te versterken.
DAC: Digital Analogue Converter.
DC: gelijkspanning. Komt bijv uit een batterij. Wil je met audio niets mee te maken hebben, levert namelijk geen geluid op, alleen maar een warme speaker
. Als versterkers de geest geven, willen ze nog wel eens DC leveren, hierdoor wordt de speaker snel heel warm en de spoel smelt (vergelijk oppervlakte onder grafiek van een sinus en een DC spanning maar eens). Even een batterij aansluiten kan overigens geen kwaad, en kan heel handig zijn om te kijken of speakers in fase staan aangesloten.
Decibel (dB): schaal voor het werken met spanningen en vermogens bedacht door meneer Bell. Bedoeld voor rekenen met audio-toepassingen. Meestal wordt met dB dBspl bedoeld: de eenheid voor geluidsniveau
dBm: eenheid van vermogen waarbij 0 dBm 1 mW is. Bij een 600 Ohm impedantie is de spanning 0.775V voor 0 dBm.
dBspl: eenheid van geluidsniveau, waarbij 0 dBspl de gehoordrempel van een netgeborene is (geluidsdruk van 10^-12 Watt/m^2).
dBu: eenheid van spanning waarbij 0 dBu 0.775V is.
dBv: hetzelfde als dBu, werd gebruikt toen dBu er nog niet as.
dBV: eenheid van spanning, 0 dBV is 1V.
dBW: eenheid van vermogen, 0 dBW is 1 Watt.
Dempingsfactor: deze is gedefinieerd als de impedantie van de speakers gedeeld door de impedantie van de versterker (plus eigenlijk nog de impedantie van de kabels en passieve (als die aanwezig is) x-over. Het idee hierachter is dat als er geen signaal meer is, maar de speaker beweegt nog, dat die dan een inductiespanning geeft. Die inductiespanning kan je het beste kortsluiten (dan is het effect op het geluid het minst) en dit krijg je als de impedantie van de versterker heel laag is. Versterkerfabrikanten gaan van een speaker van 8Ohm uit, en soms wordt nog een frequentiegebied gegeven waarin de gegeven waarde van de dempingsfactor opgaat. Bij normale HiFi versterkers is dit vaak zo'n 40, bij PA versterkers 200 a 1000, en buizenversterkers eerder iets van 5. Het nut van dempingsfactoren boven de 40 is twijvelachtig.
Digitaal: het signaal bestaat uit vaste waarden dus het tegenovergestelde van traploos. Het aantal bits geeft aan hoeveel waarden er beschikbaar zijn (2^aantal bits). Aantal KHz hoevaak per seconde wordt gemeten wat de waarde van het signaal is bij de analoog naar digitaal (of andersom) omzetting.
DIN: Deutsche Industrie Norm. Standaard voor vermogen van versterker. Gemeten wordt met een 1 KHz toon, en toegelaten THD is 1%.
Direct radiator: een niet hornloaded speaker, komt heel veel voor.
DivX: mpeg-4 codec. Is officiëel nog niet eens uit, maar toch al veel gebruikt. Hoge beeldkwaliteit, maar lage framerate. Heeft hoge systeemeisen vanwege complexe compressie.
Dolby digital: manier om geluid op te slaan. Compressie methode is AC3. Houdt niet noodzakelijk in dat het surround betreft, het komt wel het meest voor. Het getal erachter geeft aan hoeveel kanalen er zijn. Zo is dolby digital 4.0 vierkanaals audio, met stereo surround plus links en rechts, en dolby digital 5.1, verreweg de bekendste, vijkanaals: links, center, rechts, right surround, left surround en ook nog een LFE kanaal dat alleen lage tonen bevat.
Dolby digital ready: dit is een versterker of receiver die geen AC3 decoder heeft, maar wel een vijfkanaals versterker is. Dat wil zeggen, er zitten vijf preamps en poweramps in. Aansluiting gaat via zes rca aansluitingen (ook één voor de sub) vanaf de DVD speler (of AC3 decoder).
Dolby surround prologic: decoder die bewerkingen op een stereo signaal doet die er een vierkanaals signaal van maken, waarbij het freq bereik van het midden en achter kanaal worden beperkt. Van het achter kanaal wordt bovendien de fase veranderd. Het center kanaal wordt verkregen door alleen weer te geven wat in het linker en rechter kanaal voorkomt, zo wordt weer gegeven datgene dat eigenlijk al uit het midden had moeten komen.
Dolby stereo: drie kanaals geluid, waarbij het derde, achterkanaal, wordt "verzonnen" dmv faseverschuivingen.
Dolby surround: slaat op geluidsformaat. Zelfde als dolby stereo, alleen dan voor thuis.
Dolby A/B/S: ruisonderdrukking. Hier wordt het signaal eerst compressed (dynamiek verlaagd) en daarna expanded (dynamiek weer verhoogd naar oorspronkelijk niveau). Dit gebeurt met eeen zogenaamde compander. Wordt vooral gebruikt voor tapes. De verschillende letters staan voor de verschillende versies van de ruisonderdrukking.
Driver: zo heet het geheel van conus, magneten en spoel.
DSP: digital signal processor. Vaak een chip die het signaal (evt nadat het in digitaal is omgezet) veranderd. Voegt bijvoorbeeld reverb (galm) toe, of doet fase verschuivingen zodat het geluid ergens anders vandaan lijkt te komen, maar er zijn erg veel mogelijkheden.
DTS: Digital Theatre Sound. Vergelijkbaar met DD, alleen lagere audiocompressie. Nog weinig ondersteuning voor.
DVD: Digital Versatile Disc. Zelfde formaat als cd, maar heeft een opslag capaciteit van 17.4 GB.
Dynamic mic: microfoon met een speaker erin. Maakt gebruik van inductiespanning die wordt opgewekt door een bewegende speaker. Je kan dus met een dynamic mic je muziek spelen, en in je speaker bleren (dat ook weer versterkt wordt, wel andere speaker gebruiken!!!).
Dynamiek: verschil tussen zachste en hardste niveau in bijv een opname of een optreden. Opnames met lage dynamiek klinken slap en levensloos. Het wordt beperkt door veel factoren. Bijvoorbeeld de max spl die je kan halen, de zogenaamde noise floor (belangrijk bij concerten). tape saturation, wat hoorbaar is, enz. Het wordt aangegeven in dB. Zo heeft een cd een max dynamiek (wat er werkelijk aan dynamiek vanaf komt, is natuurlijk afhankelijk van wat erop staat) van 96 dB, en een plaat van dik 60. Een versterker heeft vaak een signal to noise ratio van zo'n 106 dB, wat inhoudt dat die versterker nooit een dynamiek van meer dan die 106 dB kan bieden (misschien ietsjes meer, als een signaal onder het noise level komt, kan het soms toch nog onderscheidbaar zijn).
EAX: met EAX kunnen er een heleboel real time effecten toegevoegd worden aan het geluid. Een hele belanrijke hiervan is de reverb, of galm in boerenkool Nederlands. Maar ook dingen als een chorus, flanger, distortion, enz kunnen worden toegevoegd. Het is een soort alles in één effect apparaat.
Equalizer: apparaat dat gebruikt wordt om bepaalde delen van het geluid te versterken of verzwakken. Er zijn twee soorten, parametrisch en grafisch. Grafische heeft vaste banden (frequenties die aangepast worden) en vaste Q (hoeveel er wordt "meegenomen" als je bijv 2KHz boost, de steilheid van versterking). Bij een parametrische kan je die twee dingen instellen, maar heeft minder banden. Meest simpele EQ zit op een simpele autoradio, waarmee je met de tone knop het hoog kan aanpassen. Op HiFi versterkers zit vaak een bass en treble regeling, een 2-bands grafische equalizer.
Fase: verschil in graden om radialen met referentiepunt. Het verschil in fase tussen het linker en rechterkanaal een half Pi is, oftewel 90 graden, dan staan ze "uit fase". Dat wil zeggen, als de ene op zijn hoogtepunt is, is de ander in een dal (van een sinus). Hierdoor treedt uitdoving op. Hier wordt gebruik van gemaakt bij noise cancelling. Ook in surround programma's wordt dit gebruikt. Het is hoorbaar door het verdwijnen van de lage tonen (die er meer last van hebben door lange golf) en gekke stereobeeld.
Gesloten systeem: een luidsprekerkast zonder opening.
Gevoeligheid: neem een luidspreker, geef hem één Watt, en meet met een spl meter op één meter afstand in het midden van de luidspreker en je hebt de gevoeligheid. Wordt in een akoustisch dode ruimte gedaan (ook wel eens niet, maar dan moet het vermeld worden). Dit zecht iets over het rendement van een luidspreker (wat veel moeilijker is om te meten). Is ook sterk afhankelijk van de frequentie.
Headroom: wat een versterker of speaker gedurende korte tijd kan leveren/hebben bovenop zijn continue niveau.
Hoorn: dit is een exponentiëel toenemende "toeter" die voor de conus wordt geplaatst. Dit verbetert de coupling van luidspreker en lucht, zorgt ervoor dat de luidspreker minder ver hoeft uit te slaan en voor betere richting van het geluid. Met als gevolg een drastische steiging in gevoeligheid van de speaker. Een hoorn kan front- en backloaded zijn, dus aan de voor- en achterkant bevestigd van de speaker. Er zijn veel verschillende types. Voor de hoge tonen zijn er gewone standaard exponetiële hoorns, maar ook radial en constand directivity (cd) hoorns. Een radial hoorn is een soort van stukje uit een taart, de voorkant is dus niet plat. Een constant directivity is een hoorn die dezelfde uitstraling heeft over een wijd frequentiegebied, dit zorgt voor een constanter geluid door de kamer/zaal. Omdat voor het laag de hoorns mondopening net zo groot moet zijn als 1/4 van de golflengte van de laagste toon die hij kan weergeven. Daardoor zijn ze behoorlijk groot (en als je er een meerdere naast en op elkaar zet wordt "gaan ze ook lager"), en zijn er manieren bedacht om ze wat efficienter "in te pakken". Zo kan ie opgevouwen worden: een folded hoorn. Waarbij voor een W vorm kan worden gekozen, een W-bin, of een krul, een scoop. Of de hoorn wordt gebogen, een bent horn. Een voorbeeld hiervan is een krul, een curled hoorn.
Hoorns worden met name in de PA gebruikt vanwege hun hoge gevoeligheid, maar er zijn ook HiFi fanaten die er bij zweren.
Laser disc: medium voor audio en video. De disc heeft de grootte van een LP.
LFE: Low Frequency Effect. Slaat op het .1 kanaal in DD.
Line level: zo'n -20 tot +10 dBu. Dit is de signaalsterkte voordat het door de power amp is gegaan.
Mic level: zo'n -30 dBu. Deze spanning wordt door de mic veroorzaakt, en wordt versterkt door een mic preamp tot line level.
Mp3: Iedereen heeft ondertussen al een aantal GB. Muziekanten zijn er iets minder blij mee, maar het is hèt digitale opslagformaat geworden van geluid vanwege zijn grootte (zo'n 10x kleiner dan wavjes) en geluidskwaliteit (natuurlijk minder dan het orgineel, maar zeker acceptabel).
Mpeg: Motion Pictures Expert Group. Heeft manieren bedacht om video en audio te comprimeren om het op een cd te krijgen. De derde versie gaat nu door het leven als mp3, en de vierde als divx.
Muziek: afgezien dat het iets heel leuks is om naar te luisteren, is het ook een manier om de power handling te bepalen van een speaker en versterker (Muziekvermogen). Er wordt gemeten met veel vervorming en gedurende korte tijd. Dit bepaalt de headroom van een speaker of versterker.
PA: Public Addres, en niet proffesionel audio zoals je misschien dacht. Oorspronkelijk term voor audio installaties die gebruikt werden om grote groepen mensen toe te spreken, tegenwoordig natuurlijk een bredere betekenis: alle geluidsapparatuur die wordt gebruikt om grotere groepen mensen te bereiken, dus ook met muziek.
PCM: Pulse Code Modulation. Levert het bekende wav formaat op. Wordt ook gebruikt voor cd-audio.
Piezotweeter: ander soort tweeter gebaseerd op een bepaald cristal dat een spanning geeft als het vervromd wordt en andersom. Wordt alleen in PA gebruikt.
PMPO: ik weet niet welke halve zool deze rating heeft bedacht. Het is een vrijgeleide om er maar op los te verzinnen. En zo komen 15cm hoge 100gram wegende computer speakers dus aan hun "300Watt!!!" opdruk. Ik geloof dat er een trucje met leeg laten lopen van condensatoren wordt gebruikt. Vermijden dus, inhoudsloos.
Poweramp: eindversterker.
Preamp: voorversterker. Versterkt (of verzwakt) het signaal voordat het in de poweramp gaat. Speciale gevallen zijn een mic preamp, een versterker voor een microfoon, en een phono preamp, waar ook nog een (vaste) EQ in zit.
RCA: de standaard "tulp" stekker, ook wel cinch genoemd.
Regio code: code die aan een DVD film wordt gegeven die alleen met een DVD speler met dezelfde code kan worden afgespeeld om export te voorkomen. Regiovrij maken van DVD spelers is dan ook erg populair.
RGB: Rood groen en Blauw. Beste manier van video transsport. Kan alleen maar met Scart.
RMS: Root Mean Square. Dit is een manier om van een sinus (alleen maar daarvoor!) de effectieve waarde te bepalen. Zo is onze 230V eigenlijk een wisselspanning met een max waarde van 325 V (en -325 V dus). Bij audio is rms "the way to go". Overigens zegt dit helemaal niet over de rest van de meting, zoals vaak wel wordt gedacht.
Scart: platte 21-pins connector. Worden van allerlei signalen door vervoerd, S-VHS, RGB, Audio, en nog wel meer.
S/P-DIF: Sony / Philips Digital InterFace. Standaard voor digitaal signaal, met +5 V als hoog.
Speaker level: zo'n -30 tot 30 dBW. Signaal na versterking, beter in dBW aan te geven.
S-video: standaard voor videosignaal. Helderheid en kleur worden appart vervoert in tegenstelling tot composiet video, levert ook een duidelijk zichtbaar beter beeld op.
THX: dit geeft aan dat de apparatuur aan bepaalde eisen voldoet.
Toslink: manier om optisch een signaal door te geven. Gebeurt met glasvezel kabel.
Tweeter: driver in een meerweg systeem dat de hoge tonen weergeeft.
Vervorming: het verschil tussen de in- en output. Dus zowel dingen die worden toegevoegd als wat weg wordt gelaten. Voorbeelden van dingen die worden toegevoegd zijn harmonische vervorming, (white) noise (veroorzaakt door de willekeurige bweging van elektronen). En voorbeelden van weglaten: clippen, problemen met frequency response (ook niet drastische problemen zoals een dipje van 3 dB bij 534 Hz).
Video cd: oude opslagformaat van video en audio. Veel minder dan DVD films.
Watt: Voor uitgebreider antwoord, zie "Hoe zit dat met Watts?". Watt is de eenheid van vermogen: Watt = joule / seconde.
Het geeft de snelheid van omzetting van energie aan of toevoeging ervan (toevoeging in het systeem). Als het op een speaker slaat, dan betekent het hoeveel energie van de versterker de speaker per seconde omzet. En als het betrekking heeft op een versterker, dan hoeveel energie erper seconde in de luidspreker stroomkring wordt toegevoegd (afkomstig uit lichtnet).
Ook eenheid van opschepping, waarbij hoe hoger hoe meer er wordt opgeschept
.
Woofer: driver in meerweg systeem dat de lage tonen voor rekening neemt.
Subwoofer: speaker die de superlage tonen weergeeft. Vaak met versterker ingebouwd -> actief.
XLR: standaard kabel voor proffesioneel gebruik. Heeft drie aders, één ground, en twee voor het signaal dat echter uit fase staat. Vervolgens wordt door een differentiel amp (is een opamp) het verschil tussen beide versterkt. Het idee erachter is dat storingen die veroorzaakt worden door magnetische velden van bijvoorbeeld AC cords, of high power dimmers een spanning in beide aders veroorzaakt wat dan vervolgens niet door de differentiel amp wordt versterkt. Alleen nuttig voor lange afstanden. Ook wordt trouwens een transformer gebruikt soms.
X-over: veel gebruikte afkorting voor crossover.
</P>
<a href="misc.php?action=faq&id=1#index">Terug naar index</a>
<a name="A25">
<P>
Links</P>
<P>
HiFi</P>
Accuphase: <a href="http://www.accuphase.com/
" target="_blank">http://www.accuphase.com/
</a>
Altec Lansing: <a href="http://www.altecmm.com/
" target="_blank">http://www.altecmm.com/
</a>
Audio Physic: <a href="http://www.audiophysic.de/
" target="_blank">http://www.audiophysic.de/
</a>
Bowers & Wilkins (B&W): <a href="http://www.bwspeakers.com/
" target="_blank">http://www.bwspeakers.com/
</a>
Bang & Olufsen: <a href="http://www.bang-olufsen.com/
" target="_blank">http://www.bang-olufsen.com/
</a>
Bose: <a href="http://www.bose.com/
" target="_blank">http://www.bose.com/
</a>
Boston Acoustics: <a href="http://www.bostonacoustics.com/
" target="_blank">http://www.bostonacoustics.com/
</a>
Bryston: <a href="http://www.bryston.ca/
" target="_blank">http://www.bryston.ca/
</a>
Conrad Johnson: <a href="http://www.conradjohnson.com/
" target="_blank">http://www.conradjohnson.com/
</a>
Dali: <a href="http://www.dali.dk/
" target="_blank">http://www.dali.dk/
</a>
Denon: <a href="http://www.denon.com/
" target="_blank">http://www.denon.com/
</a>
Dolby labaratories: <a href="http://www.dolby.com/
" target="_blank">http://www.dolby.com/
</a>
DTS: <a href="http://www.dtsonline.com/
" target="_blank">http://www.dtsonline.com/
</a>
Dynaudio: <a href="http://www.dynaudio.com/
" target="_blank">http://www.dynaudio.com/
</a>
Elektro Voice: <a href="http://www.electrovoice.com/
" target="_blank">http://www.electrovoice.com/
</a>
Grundig: <a href="http://www.grundig.com/
" target="_blank">http://www.grundig.com/
</a>
Harman Kardon: <a href="http://www.harmankardon.com/
" target="_blank">http://www.harmankardon.com/
</a>
van den Hul: <a href="http://www.vandenhul.com/
" target="_blank">http://www.vandenhul.com/
</a>
Infinity: <a href="http://www.infinitysystems.com/indexie.html
" target="_blank">http://www.infinitysystems.com/indexie.html
</a>
Ixos: <a href="http://www.ixos.co.uk/
" target="_blank">http://www.ixos.co.uk/
</a>
Jbl: <a href="http://www.jbl.com/
" target="_blank">http://www.jbl.com/
:strip_icc():strip_exif()/u/2919/kevlar_cone.jpg?f=community)
.
.
Dit topic is gesloten.