Heel ver terug schreef
Otis:
Iedereen roept nu nog steeds wel aardig dat 'onze' samenleving is gebaseerd op christelijke beginselen, maar 1) wat wordt verstaan onder 'onze' ? en 2) kom eens met argumenten waaruit blijkt dat die samenleving is gebaseerd op christelijke beginselen.
Ik ben van mening dat jouw criteria voor het geven van deze argumenten niet erg goed zijn. Wat jij wilt zien zijn argumenten die bewijzen dat het Christendom waarden heeft geschapen die daarvoor niet bestonden, en dat deze overal en altijd in onze cultuur worden geaccepteerd. Maar die argumenten zijn helemaal niet nodig om de stelling te bewijzen - namelijk dat het Christendom heel veel invloed gehad heeft op onze samenleving, en dat nog steeds heeft. Dat is althans wat ik uit de openingspost opmaak dat de stelling is.
Ik zou die zelfs nog wel willen aandikken:
Het Christelijk geloof heeft een gigantische invloed gehad op onze samenleving, en heeft dat nog steeds.
Nou kan ik dat natuurlijk wel zeggen, maar kan ik het ook onderbouwen? Ik meen van wel. Wat bedoel ik precies met 'invloed hebben'? In ieder geval niet iets waarbij ik ervan uit ga dat het Christelijke ethische systeem iets is dat goed gedefinieerd kan worden. Dat is namelijk niet zo. Zelfs de meest simplistische kijk op de Bijbel geeft je nog twee onverenigbare ethische stelsels - de 'Yahweh-ethiek' en de 'Jezus-ethiek', om het maar even simpel te zeggen. 'Oog om oog, tand om tand' vs 'Keer uw andere wang toe'. Deze scheiding komt overigens
niet per se overeen met de scheiding OT / NT - de doctrine van de Hel, zoals deze in het NT voorkomt, hoort bijvoorbeeld absoluut niet bij de passieve, pacifistische Jezus-ethiek.
Wat bedoel ik dan met invloed, als ik niet eens kan zeggen wat de Christelijke ethiek precies is? Wat ik bedoel is dit:
als het Christendom niet het Romeinse Rijk had overwonnen,
dan zou de samenleving er, ethisch gezien,
heel anders uit zien.
Laat ik een voorbeeld nemen. Het strafrecht. Wat wordt in onze maatschappij gezien als het doel van straf, wat als de rechtvaardiging, wat als de emoties die de rechter, de misdadiger en de benadeelde moeten voelen? En past dit beter binnen een Christelijk kader of beter binnen een Grieks/Romeins kader?
De misdadiger is bij ons precies dat - iemand die iets mis gedaan heeft, iemand die
slecht gehandeld heeft. Er is een maatstaf waaraan afgeleid kan worden of iemand slecht of goed gehandeld heeft. Als iemand slecht heeft gehandeld, dan moet hij gestraft worden - want dat is
rechtvaardig. De emotie die de misdadiger moet voelen is
schuld - hij is een 'zondaar', iemand die slecht is geweest, daarvoor gestraft moet worden en zich schuldig voelt over zijn slechte gedrag.
Dit is een buitengewoon
Christelijke zienswijze. God als rechter die een objectieve moraal aanhoudt waaraan iedereen moet gehoorzamen. De slechten moeten gestraft worden omdat dat rechtvaardig is - deze rechtvaardigheid is zelfs zo belangrijk dat God hem alleen op kan heffen door zichzelf te offeren. De arme zondaar is schuldig aan zijn zonden, en weet dat het terecht is dat hij gestraft wordt.
Dit alles staat lijnrecht tegenover de zienswijze van de Grieken en de Romeinen. Hier was de misdadiger niet iemand die
slecht gehandeld had - het was iemand die tegen de belangen, de wetten van de samenleving gehandeld had - maar dit was geen
moreel oordeel! De misdadiger werd ook niet gestraft vanwege rechtvaardigheid - veeleer was het het doel om de benadeelde schadeloos te stellen, of om als wraak te dienen en om verdere overtredingen te voorkomen. Het slechte geweten, de schuld - dat zal je bij de misdadiger ook niet aantreffen! Trots zal hij zijn straf ondergaan, wellicht bedroefd dat hij het onhandig had aangepakt maar niet met
spijt of schuld.
Het hele instituut 'rechtspraak', hoewel in vorm redelijk onveranderd, is door de opkomst van het Christendom qua achterliggende waarden compleet getransformeerd. Zo zijn er vele voorbeelden te verzinnen van dingen die zeer duidelijk Christelijk zijn en niet Romeins - ik zou haast wel durven zeggen dat de ethiek van de oude Joden ons nabijer staat dan die van de Grieken/Romeinen. "Liever zelfmoord plegen dan zonder eer door het leven gaan" - zo dacht de Romein. "Zonder eer door het leven gaan, nederig zijn in het aanzicht van God, om zo de hemel te bereiken" - zo dacht de Christen. En wat nu - durft iemand te zeggen dat bescheidenheid en nederigheid niet als deugden worden gezien? Eerzucht daarentegen... "Macht, dat is iets om je voor in te spannen om het te bereiken" - dacht de Romein. "Allen zijn machteloos in het aanzicht van God, aardse macht is waardeloos." - dacht de Christen. En wordt nu niet algemeen geaccepteerd dat 'power corrupts', dat een lust naar macht slecht is? 'Hij is alleen maar uit op macht' - dat klinkt ons als een verwijt in de oren, terwijl wij bij 'Hij is alleen maar uit op liefde' ons afvragen wat daar fout aan is. De Griek en de Romein zouden dat precies andersom zien. "Het leven is strijd, en de sterken winnen" - dacht de Romein. "Je moet passief leven, en de zwakken zijn zalig" - zo dacht de Christen. Geldt strijd niet als iets slechts bij ons? Zien wij de sterke die de zwakke omverloopt niet als een kwaad iemand? Hebben wij niet zelfs een naam verzonnen voor deze sympathie met de zwakke? Ik doel natuurlijk op 'medelijden'.
In ieder aspect van onze waardeschatting blijkt dat wij veel meer de kinderen van de Christenen dan van de Romeinen zijn. Je hoort mij niet zeggen dat dat goed is - integendeel. Maar het is wel waar.
trinityDe tolerantie in onze maatschappij komt niet uit de bijbel, je hoeft maar naar partijen zoals RPF, GPV en SGP te kijken en je ziet wat een naar effect dat kan hebben: dogma's uit de prehistorie, verouderde politiek, etc...
Volgens mij ben jij degene die aan verouderde politiek doet, want RPF en GPV zijn toch al geruime tijd geleden samengegaan in de ChristenUnie.

Overigens moet ik zeggen dat ik, als overtuigd atheist, toch van mening ben dat de ChristenUnie een van de zinnigere partijen in ons land is. In de meeste zaken progressief (met een aantal uitzonderingen als abortus en euthanasie), nog redelijk idealistisch, eerlijk - ik mag ze op zich wel.
De vergelijking met apen gaat hier niet op lijkt me: onze samenleving is vele malen complexer dan het gedrag van apen, wat ook nog gebaseerd is op dominantie in de groep en survival of the fittest.
En de menselijke samenleving is niet gebaseerd op dominantie in de groep en survival of the fittest? Laat me niet lachen! Ook onze samenleving is geheel gebaseerd op een 'evolutionaire' strijd tussen groeperingen die macht willen. Op dit moment wil de machtigste groepering, het volk in het algemeen, een democratie. Het hele idee van een democratie is het scheppen van een kader waarin groepen legaal om de macht kunnen strijden - een soort spel van survival of the fittest dat goed past binnen een beschaafde samenleving. Maar geloof maar niet dat grote bedrijven of andere machtige organisaties geen buiten-democratische middelen in de strijd gooien om meer macht te verwerven. En mocht er ooit een groepring ontstaan die zowel de wens als de macht heeft om de democratie omver te gooien - dan zal geen ethische code, grondwettelijk, religieus of anderszins, hen tegenhouden.
raglamVoor de gein hier de fundamentele waarde van de christelijk-religeuze levensbeschouwing:
- liefde en daarbijhorende deugden naasteliefde en medelijden.
Het feit dat jij naastenliefde en medelijden ziet als deugden
bewijst de invloed van het Christelijk geloof op de huidige samenleving. De Grieken en Romeinen zouden je keihard uitlachen als je dat deugden genoemd had - en de interessant vraag is, is dat wellicht terecht?
Echter bij de christelijke-religieuze levensbeschouwing legt de nadruk hierop; om zo een "goed" mens te zijn. Daarmee zou ik zeggen dat ze 1 van de eerste zijn.
Ik denk dat de roep tot goedheid bij het Zoroastrianisme (de Perzische godsdienst gestischt door Zoroaster, ook wel Zarathustra genoemd, die als ik me niet vergid enige 100-en jaren voor Jezus leefde) bijvoorbeeld veel sterker is dan bij het Christendom. het Zoroastrianisme kent net als het OT een goede en een kwade macht. Maar bij het Christendom staat al van te voren vast wie er gaat winnen, het goede. Bij het Zoroastrianisme zijn deze goden echter precies even sterk, en zijn het de mensen die door hun daden de wereld naar een van de kanten kunnen brengen - de morele beslissingen van de eenling worden hier op een kosmische schaal opgeblazen, daar kan het Christendom nog wat van leren!
Christelijk beschouwt liefde als meest fundamentele waarde.
Het Christendom beschouwt
gehoorzaamheid als de meest fundamentele waarde, imho. Alleen door gehoorzaamheid als waarde te postuleren wordt het zinvol om te doen wat god zegt (zoals lief hebben - hoe je kan lief hebben op commande ontgaat mij volledig, maar goed).
nikkHet was voornamelijk de Franse Revolutie die bepaald heeft wat tegenwoordig de gangbare ethiek is.
Daar moet ik het mee oneens zijn. De Franse Revolutie was compleet gestoeld op de ideeen van de Verlichting. Het lijkt me dus al een stuk zinniger om te zeggen dat de Verlichting heeft bepaald wat de gangbare ethiek is - maar kijk uit: de ethiek van de Verlichting is sterk ge-inspireerd door het Christendom. De ethiek van de Renaissance kwam al veel dichter in de buurt van de voor-Christelijke (Romeinse) ethiek. Een Machiavelli bijvoorbeeld - net een Romein.