Alle bus-systemen hebben hetzelfde doel: de mogelijkheid om een flexibel systeem te hebben om een computer naar behoefte van extra hardware te voorzien. Bij de eerste PC's moest heel veel dingen die je nu op het moederbord hebt, in een insteekslot stoppen: harddiskcontroller, geheugenuitbreiding etc. Eigenlijk bevatte het moederbord alleen de CPU, de allernoodzakelijkste hardware, het minimale geheugen en een reeks uitbreidingsslots: de bus dus. Daar ging dan de rest van de noodzakelijke hardware in.
ISA bus
Dit is de eerste variant en stamt nog uit de tijd van de oer-PC. Oorspronelijk alleen 8 bits breed, maar met de introductie van de PC/AT werd de bus 16 bit breed. De zaak was wel compatible, je kon gewoon 8 bits kaarten blijven gebuiken. Je ziet ook dat de ISA connectors bestaan uit 2 delen; het 2de (korte) deel is later dus toegevoegd. De ISA bus liep oorspronkelijk op dezelfde snelheid als de CPU (4.77 MHz). Later is dat verhoogd naar pakweg 8 MHz.
EISA bus
Met de introductie van de 32 bits CPU's werd de ISA bus steeds meer een vertagende factor. Dus moest er iets nieuws komen: de EISA bus: Extended ISA. Deze bus is ook weer compatible met ISA, maar 32 bits breed. EISA heeft het niet gered; uiteindelijk verdrongen door PCI.
MCA bus
Dit is een eigen bus van IBM voor de PS/2 systemen. Dit was deel van een poging van IBM om de klonenbouwers uit de markt te drukken. Die mochten geen MCA gebruiken. MCA is ook 32 bit breed, maar niet compatible met een andere bus-type. MCA werd een flop: tegenwoordig is MCA uitgestorven; ook IBM gebruikt het niet meer.
VESA Local Bus
Dit was de eerste poging om de bus aan te passen aan de snelheid van de 32 bit CPU's. De 8 MHz van de ISA bus was veel te langzaam geworden voor bv. videokaarten. Dus kwam men met de VESA local bus: die liep op dezelfde snelheid als de CPU. VESA local bus is uiteindelijk verdrongen door PCI.
PCI bus
PCI werd de echte opvolger van ISA: 32 bit breed en op dezelfde snelheid als de toenmalig gangbare CPU's: 33 MHz
Op de markt gezet door intel en daarna door iedereen aangenomen. PCI biedt bovendien interrupt sharing: meerdere kaarten kunnen gebruik maken van dezelfde interrupt, iets wat bij ISA niet kan. Ook plug 'n' play wordt door PCI wel, (en door ISA niet) ondersteunt
AGP bus
Omdat de snelheid van de PCI bus voor snelle grafische bewerking nog niet voldoende was, kwam er de AGP bus. AGP loopt op 66 Mhz clock ipv 33 MHz. Bovendien biedt het AGP protocol de mogelijkheid dat grafische kaarten een deel van de interne geheugen voor zich kunnen gebruiken ipv eigen RAM indien de kaart zelf te weinig geheugen bevat.
Zo, einde verhaal zover het mij betreft. Aanvullingen/correcties welkom.