Even los van de term 'moederborden'; ik ben het eens met @vanaalten dat @Beatz allicht doelt op printplaatjes in het algemeen, en niet specifiek op (computer)moederborden.
In mijn ervaring kom je in praktijk niet zo bijster veel kapotte chips tegen. Bij oudere elektronica met logic gates (bv. 7400 series e.d.) komt het nog wel eens voor, maar in de meeste gevallen kom ik toch gewoon dode condensatoren tegen of power supply secties die uitgebrand zijn. In dat geval heb je het soms over niks meer dan een vermogensweerstand die de geest heeft gegeven, maar soms ook discrete halfgeleiders (bv. vermogenstransistoren) die kaduuk zijn gegaan en in hun kielzog een aantal andere componenten hebben gefrituurd.
M.b.t. diagnose begin ik zelf altijd even met vragen of observeren wat de waargenomen symptomen zijn - viel het apparaat uit, begon het eerder al te haperen, was er brandlucht enz? Is er tijdens gebruik iets bijzonders voorgevallen (bv. deed iemand iets verkeerd of anders dan normaal?) Dit geeft vaak al een behoorlijke richting.
Daarna gewoon een visuele inspectie; even kijken of ergens sporen van brand, verhitting of vervormde componenten zijn. Als er één of meerdere zekeringen zijn, dan kijk je daar uiteraard ook even naar. Als er overduidelijk defecte componenten zijn, dan valt uit de aard van de componenten vaak al wel af te leiden waar mogelijk het probleem zit en kun je wat gerichter op zoek.
Bij die visuele inspectie kijk ik naar de architectuur; dus ik probeer te bepalen wat de logische bouwstenen zijn (waar zit de voeding, input/output secties, processing/logica) en wat voor soorten componenten er zijn gebruikt (het maakt nogal uit of je naar een timer/klok uit 1985 kijkt of een stukje elektronica uit 2010). Dit geeft me al een idee van wat voor soort spanningen ik op welke plek mogelijk kan tegenkomen - en ook op welke delen van het PCB er mogelijk gevaarlijke spanningen zijn (vooral apparaten op netspanning).
Als visuele inspectie nog niks oplevert, dan de stekker erin/voeding erop en gewoon eens observeren wat er gebeurt. Gaat het ding aan? Zijn er evt rare geluiden, rookpluimpjes, geur van oververhitting? Dus tijdens de eerste 30-60 seconden gewoon goed observeren met de hand op de uit-knop van de voeding/stekkerblok. Gebeurt er dan nog niks, dan meet ik even rond met een multimeter om te zien of er er logische spanningen zijn op diverse plekken. Meestal ben je tegen deze tijd al wel een hint op het spoor gekomen.
Gaat het apparaat wel aan, maar vertoont het 'raar' gedrag, dan is vaak wat eenvoudiger te beredeneren waar de mogelijke oorzaken liggen. Dat is een kwestie van op basis van de architectuur van het circuit en observaties hypothesen opstellen en dan nagaan of die inderdaad het gedrag verklaren.
Bij dit alles helpt het enorm als je een schema hebt, maar vaak is dat niet voorhanden. Voor simpele PCB's (enkel- of dubbelzijdig) is dat evt. zelf nog op te stellen, maar een tijdrovende klus. Ik maak dan foto's van voor- en achterzijde, leg die over elkaar en maak in een aparte schets, en maak dan op basis daarvan een meer logisch schema in bv. LTSpice zodat ik ook delen ervan kan simuleren. Dat werkt alleen voor relatief eenvoudige schema's met bv. logische poorten, opamps en andere simpele IC's. Naast een schema zijn datasheets van cruciale componenten handig; die zijn doorgaans wel goed te vinden, zeker voor de iets eenvoudigere discrete componenten (transistoren, spanningsregelaars e.d.) en klassieke IC-tje's (logica, display drivers, opamps e.d.)
In dit alles gebruik ik vrijwel alleen maar een multimeter in de volgende standen:
* Continuïteit (liefst met een pieper), om te zien wat met wat is verbonden
* Weerstand
* Diode
Een scope of logic analyzer gebruik ik vrijwel nooit voor dit soort dingen. Een scope nog in uitzonderlijke gevallen, maar als de neiging bestaat om een logic analyzer erbij te pakken, is de conclusie eigenlijk al dat betrouwbare diagnose, laat staan reparatie niet echt haalbaar gaan zijn. Dus voor het overgrote deel (99.5% van de metingen) red ik het met een simpel multimetertje van de Action/bouwmarkt van €10. Condensatoren zijn in een circuit doorgaans niet door te meten en moet je ofwel verwijderen voordat je ze kunt meten, of je komt op een andere manier al tot de conclusie dat die defect moet zijn (bv. visuele schade of elektrisch gedrag).
Kortom - als het aankomt op reparaties van apparaten met PCB's, is niet zozeer de vraag hoe je met een multimeter omgaat, maar vooral: hoe begrijp je het apparaat en hoe het is ontworpen? De metingen dienen dan vooral ter verificatie of je begrip inderdaad correct is, en of bepaalde componenten afwijkend gedrag vertonen. Het vormt niet echt de basis voor diagnose; meer een (belangrijk) hulpmiddel. De crux zit echt in het maken van een mentaal of zelfs letterlijk model van het apparaat zodat je van daaruit het probleem kunt beredeneren.
Economisch gezien is dit alles overigens nauwelijks relevant. Het is enorm tijdrovend en in veel gevallen is reparatie niet zinvol of gewoon niet mogelijk. Het werkt eigenlijk vooral goed voor relatief eenvoudige en vaak oudere apparaten met relatief simpele componenten. En in die gevallen kom je toch vaak hetzelfde soort relatief simpele problemen tegen, zoals kabelbreuken, schade door een lekkende batterij of vocht (corrosie) en uitgebrande voedingen.
De multimeter heb ik ook maar ik kom er niet goed uit nadat ik wel wat dingen bekeken heb die toch niet aansloegen voor mij. :strip_icc():strip_exif()/u/105199/crop5cb76c6d18020_cropped.jpeg?f=community)
:strip_icc():strip_exif()/u/65843/chef60x60.jpg?f=community)
:strip_icc():strip_exif()/u/225583/crop5db1b1fd1ec4a_cropped.jpeg?f=community)
:strip_icc():strip_exif()/u/604726/crop5f3b635b14ae7_cropped.jpeg?f=community)
:strip_exif()/u/94621/koraks.gif?f=community)
/u/13460/JUN982.GIF?f=community)
:strip_icc():strip_exif()/u/132250/d1ca484677dbb1382705e67689809639.jpeg?f=community)
/u/47968/avatargot.png?f=community){kind=avatar}
:strip_icc():strip_exif()/u/8430/logo.jpg?f=community){kind=logo}
/u/216161/crop5daf72732a011.png?f=community)