Waar laat jij je PCB's/PCBA's maken (voorkeur binnen EU)?

[koraks]

(Als ik niet goed heb gezocht en dit wordt elders al besproken, dan graag een link & slotje, dank.)

Voor mijn elektro-projectjes laat ik steeds vaker toch even het PCB-tje in China maken (JLC) en evt. ook bestukken. Dat gaat in grote lijnen goed, met wat haken en ogen:

• Lange & complexe logistieke lijnen; internationaal transport gaat niet altijd goed (wacht nu al 2 weken op vrijgave van een proto door UPS; ding ligt hier gewoon 40km vandaan in een magazijn)
• Minimale ordergrootte; bij JLC begint de teller vanaf 5 stuks. Vaak heb ik gewoon één of twee proto's nodig.
• Om ethische (arbeidsomstandigheden, milieu), geopolitieke (onze totale industriële 'ophanging' aan China) en strategische (bv. intellectueel eigendom) redenen zou ik er de voorkeur aan geven zoiets in de EU te laten maken, en in elk geval niet in China.

Doel van dit topic is om de opties de revue te laten passeren die in aanmerking komen. Ze zullen allemaal haken & ogen hebben, en daar hoor ik graag jullie inzichten, meningen en ervaringen over. Discussie die iets buiten scope gaat (bv. kun je niet beter zelf maken e.d.) vind ik persoonlijk ook prima.

Om dat laatste een klein beetje voor te zijn, d.w.z. kun je het dan niet beter zelf doen? Ik heb veel (teveel...) PCBtjes zelf gemaakt en de ervaring leert dat het grootste deel van de fouten/problemen in een nieuw design terug te voeren zijn op mijn eigen gebrekkige fabricagetechniek. Bovendien kost het best veel tijd, al heb ik het eindresultaat iets sneller in handen en kan ik gewoon één exemplaar maken. Maar dan is opschalen weer lastiger...

Kosten spelen uiteraard een rol. Ik snap dat een optie binnen de EU allicht duurder zal zijn. Ik heb alleen geen idee (1) of wat ik zoek, hier überhaupt beschikbaar is, en (2) of het enigszins betaalbaar is voor een hobbyist/enthousiasteling. Proto services bij bedrijven als Neways e.d. zijn gewoon geen reële optie; da's leuk als je ASML bent en dat ben ik niet.

Ik zal allicht niet de enige zijn die met dit vraagstuk zit. Tot dusver volg ik gewoon de weg van de minste weerstand en dan kom je bij JLC en PCBWay uit. Maar ik begin toch steeds meer weerstand tegen die 'minste weestand' te voelen...

PS: voor de goede orde, wil je hier ervaringen, tips & problemen bespreken die juist met de Chinese aanbieders te maken hebben, dan vind ik dat ook prima.

[ Voor 3% gewijzigd door koraks op 22-09-2026 13:47 ]

[Septillion]

Dan heb je eigenlijk maar een optie, Eurocircuits. We hebben in Europa nog amper PCB productie, laat staan die direct kleine proto runs aannemen. Neways maakt ook geen enkele PCB kan ik je zeggen.

PCBA vind je volgens mij in Europa ook niet meer onder hetzelfde dak. Dus als hobbyist is het in Europa niet te doen een proto of small batch PCBA te laten maken. Is alleen B2B en dan moet je echt aan compleet andere prijzen denken dan een JLC.

[ Voor 38% gewijzigd door Septillion op 22-09-2026 20:47 ]

[koraks]

Thanks; ik vreesde al voor dit antwoord. Dat er in EU vrijwel geen PCB productie meer plaatsvindt, is volgens mij niet correct, maar als consument heb je daar weinig aan.

Een paar jaar terug heb ik naar Eurocircuits gekeken, maar toen daar niet besteld. Net even opnieuw gekeken en voor een proto (1-2 stuks) zijn de prijzen minimaal 10x zo hoog als bij JLC.

Wél mooi aan Eurocircuits is dat je echt per stuk kan bestellen. Maar ja, de prijs voor 1 PCBtje bij EC maakt JLC er pakweg 50.

Jammer, hopelijk komt er nog verandering in deze situatie.

[Wilke]

Yep, in dezelfde categorie (en het kijken waard IMO):

Dit gaan dan o.a. over spuitgieten, maar de problemen zijn eigenlijk hetzelfde.

[koraks]

Wilke schreef op dinsdag 22 september 2026 @ 19:26:
Yep, in dezelfde categorie (en het kijken waard IMO):

Dit gaan dan o.a. over spuitgieten, maar de problemen zijn eigenlijk hetzelfde.

Precies dat, vandaar dit draadje. Dat signaal moet hier ook klinken. Oorverdovend, als het even kan.

[Septillion]

koraks schreef op dinsdag 22 september 2026 @ 19:16:
Thanks; ik vreesde al voor dit antwoord. Dat er in EU vrijwel geen PCB productie meer plaatsvindt, is volgens mij niet correct, maar als consument heb je daar weinig aan.

Vergeleken met Azië is wat in Europa, en zeker in de EU, echt een druppel op een gloeiende plaat.

Een paar jaar terug heb ik naar Eurocircuits gekeken, maar toen daar niet besteld. Net even opnieuw gekeken en voor een proto (1-2 stuks) zijn de prijzen minimaal 10x zo hoog als bij JLC.

Dat zijn wel markt conform prijzen ja, ook voor serie productie.

Wél mooi aan Eurocircuits is dat je echt per stuk kan bestellen. Maar ja, de prijs voor 1 PCBtje bij EC maakt JLC er pakweg 50.

Eurocircuits wil dan ook best complexe dingen maken. Juist omdat het ze niet boeit om 50 printen te produceren voor 5 goede.

Jammer, hopelijk komt er nog verandering in deze situatie.

Don't get your hopes up. De vraag naar productie in de EU is wel sterk toegenomen, zeker door defense. Maar door de absurde tekorten in basismaterialen benen fabrieken het al niet bij. Laat staan dat er nieuwe spelers willen opstaan. En dan proto's leveren, zeker direct aan de consument, staat echt heeeeeeelemaal achteraan de wensenlijst. Überhaupt iets geleverd krijgen met fatsoenlijke levertijd (en kwaliteit) is op dit moment een hele uitdaging. En mega knap dat JLC en PCBway dat nog zo kunnen doen. Dat spreekt voor de schaal en niveau van automatisering die ze hebben draaien.

[Illusion]

Ik heb laatst (zakelijk) aisler.net gebruikt, voor een kleine oplage 2-layer zonder assembly. Is me erg goed bevallen. Made in Europe. Hun webinterface met meerdere revisies per project is ook fijn.

Nee ze zijn vast niet de goedkoopste, maar het kon zonder gedoe op rekening, ik zag direct de prijs en levering was snel zat.

[ Voor 29% gewijzigd door Illusion op 22-09-2026 20:50 ]

[koraks]

@Septillion ik ken de situatie een beetje en snap ook wel dat dit niet van de ene op de andere dag gaat veranderen.

Los daarvan, deze volg ik alleen niet helemaal:

[quote]Eurocircuits wil dan ook best complexe dingen maken. Juist omdat het ze niet boeit om 50 printen te produceren voor 5 goede.[/quote]

Bedoel je dat Eurocircuits in sommige gevallen een yield van 10% acceptabel vindt? Da's best frappant. Maar goed, voor mijn vraag nu gaat het uiteraard om juist heel simpele dingen waarbij je mag verwachten dat de yield vrijwel 100% is. En inderdaad, automatisering is de sleutel bij partijen als JLC. Juist om die reden ben ik toch hoopvol dat er op termijn iets kan veranderen in Europa, ook al zal dat voor mijn specifieke vraag allicht niet direct het antwoord vormen. Eerst maar eens de vraag stellen (en blijven stellen). Er mag een beetje beweging in de zaak komen, ook onder de grotere populatie. In de industrie weten we allemaal wel hoe de vlag erbij hangt.

Dank @Illusion, die zitten iets onder EuroCircuits qua prijs zo te zien, maar in dezelfde ordegrootte. Niettemin staat de teller al op 2 aanbieders die dit überhaupt doen, en dat valt me helemaal niet tegen.

[memphis]

Septillion schreef op dinsdag 22 september 2026 @ 20:36:

Don't get your hopes up. De vraag naar productie in de EU is wel sterk toegenomen, zeker door defense. Maar door de absurde tekorten in basismaterialen benen fabrieken het al niet bij. Laat staan dat er nieuwe spelers willen opstaan.

Voor een deel komt het ook omdat we juist door de lagere prijzen het allemaal aan Azië zijn gaan uitbesteden en hier de boel afgebouwd hebben. Ook zijn daarmee de nodige opleidingen, kennis en ook de inzet om iets dergelijks weer op te starten verloren. En vergeet ook niet dat de regeldruk vanuit de EU ook een hoop kosten met zich mee brengt waarbij veel ondernemers zeggen dat het best wel minder mag.

Maar misschien moet je even op Linkedin kijken wat er allemaal aan PCB productiemaatschappijen in de EU gevestigd zijn.

[Septillion]

koraks schreef op dinsdag 22 september 2026 @ 21:01:
@Septillion ik ken de situatie een beetje en snap ook wel dat dit niet van de ene op de andere dag gaat veranderen.

Het is dus meer dan het gesteggel over "made in Europe". Maar dat er op dit moment lang niet genoeg FR4 gemaakt kan worden om aan de vraag te voldoen wereldwijd .

Bedoel je dat Eurocircuits in sommige gevallen een yield van 10% acceptabel vindt? Da's best frappant.

Exacte nummers durf ik niet te geven. Maar ja, voor complexe borden of idiote dingen die geen enkele serieproducent zou willen maken vinden ze een lage yield helemaal prima.

Maar goed, voor mijn vraag nu gaat het uiteraard om juist heel simpele dingen waarbij je mag verwachten dat de yield vrijwel 100% is.

Ja, voor het simpele 2L/4L werk met grote annular rings en drills is de yield bijna 100% inderdaad.

En inderdaad, automatisering is de sleutel bij partijen als JLC. Juist om die reden ben ik toch hoopvol dat er op termijn iets kan veranderen in Europa, ook al zal dat voor mijn specifieke vraag allicht niet direct het antwoord vormen.

Hoop ik zeker ook. Maar de bereidheid om te investeren in automatisering blijft mijlen ver achter bij Azië.

Eerst maar eens de vraag stellen (en blijven stellen). Er mag een beetje beweging in de zaak komen, ook onder de grotere populatie. In de industrie weten we allemaal wel hoe de vlag erbij hangt.

Zeker, en de vraag voor out of China sourcing gaat natuurlijk al jaren de ronde. Maar als men de prijsverschillen ziet dan haakt men al snel af of kijkt alleen naar andere landen in Azië

[Septillion]

@memphis Spijker op zijn kop natuurlijk

* Septillion loopt morgen nog wel rond op WOTS

[ Voor 38% gewijzigd door Septillion op 22-09-2026 21:24 ]