Vervangen transistor in een oud orgel

[EVog]

Hallo,

ik ben een oud (nou ja, 1970 ofzo) electronisch orgel aan het opkalefateren. Ben redelijk handig met meetapparatuur en soldeerbout, maar heb geen echte electronica achtergrond.

Nu ben ik op zoek naar een vervanging voor een transistor in de voeding. Het gaat om een pnp met type aanduiding 2SA490Y. Gemaakt door Toshiba, volgens de info die ik nu heb.

Zoeken op internet geeft wel info over dit type, maar voor mij weinig tot geen directe aanwijzing voor een vervanger.

Heeft iemand een suggestie? Hoe vind je een geschikt modernere vervanger?

Groet, Eric

[ Voor 95% gewijzigd door EVog op 10-08-2026 07:55 ]

[koraks]

Probeer iets als MJE15033 of TIP42C. Grootste nadeel daarvan is dat de pinout andersom is, dus even opletten met monteren en evt. iets hobbyen als er een koellichaam op zit.

Weet je zeker dat de bestaande transistor defect is? Wat is er evt. verder nog defect? Zo'n transistor overlijdt niet zomaar. Als je nu, zonder verdere modificatie/reparatie, die transistor vervangt, heb je een gerede kans dat bij inschakelen de nieuwe transistor direct ook overlijdt.

[CH4OS]

Zoekende op type aanduiding alleen, vind ik https://www.el-component.com/bipolar-transistors/2sa490-y, die geeft ook een stortvloed aan vervangende transistors. Al heb ik zelf ook geen eleconica achtergrond, maar wellicht dat er wat bij zit?

[EVog]

Dank. Die stortvloed was precies de reden om even hier te vragen. Bomen en bos enzo.

Ik ben nogal aan het rommelen geweest met connectoren. Ik ben dus bang dat ik zelf een bijdrage heb geleverd aan het falen.

[koraks]

De uitdaging waar je nu voor staat is om te achterhalen wat er precies defect is, waarom en welke reparatie nodig is om dat weer stabiel te krijgen. Gegeven wat je eerder zei, lijkt me dat geen sinecure:

Ben redelijk handig met meetapparatuur en soldeerbout, maar heb geen echte electronica achtergrond.

Heb je een schema van de schakeling?

[EVog]

Schema’s heb ik, uitgebreid zelfs. Zo’n orgel is behoorlijk ingewikkeld. De voeding is heel overzichtelijk, bedoel je dat schema?

[EVog]

Ik ga voor de TIP42, die is goed verkrijgbaar

[Yaksa]

Niet om het een of ander, maar ik zou toch ook 'even' alle condensatoren nakijken.
Voor een orgel van 55 jaar oud kan het electrolyt wat er in zit wel eens volledig verdampt of uitgelekt zijn. Uitlekken kan je vaak zien door sporen op de print of corrosie aan de 'pootjes'.

[EVog]

Dat is al gedaan😄. Oude condensatoren waren niet zichtbaar ‘stuk’. Toch maar allemaal vervangen.

[koraks]

EVog schreef op maandag 10 augustus 2026 @ 11:49:
Schema’s heb ik, uitgebreid zelfs. Zo’n orgel is behoorlijk ingewikkeld. De voeding is heel overzichtelijk, bedoel je dat schema?

Ik was/ben vooral benieuwd naar het stuk waar die PNP in voorkomt. Lijkt me ofwel de voeding, of het eindversterkergedeelte. Op basis daarvan is evt. nog te achterhalen of er specifieke eisen zijn. Bv. als er sprake is van een complementair paar waarvan deze PNP een deel uitmaakt; dan is het even opletten geblazen en evt. het NPN complement mee-vervangen met een geschikt type (bv. TIP41 als je voor TIP42 gaat voor de PNP). Maar als het bv. een schakelaar of onderdeel is van een shunt voor spanningsstabilisatie en het is een 'enkeltje' zonder complement, dan komt het veel minder nauw.

[EVog]

het gaat om Q2 in de voeding.

[koraks]

Oh ja, simpele shunt regulator. Daar zal elke PNP werken die voldoende stroom kan leveren en vermogen kan dissiperen. TIP42 zou zondermeer in die positie moeten overleven. Wel zorgen dat je het heatsink goed bevestigt met een beetje siliconenpasta of een siliconen isolatieplaatje.

Als Q2 is overleden, kun je overwegen om uit voorzorg Q3 ook te vervangen.

[EVog]

Mooi, dat geeft goede moed.

Bedankt voor je hulp!

[memphis]

Nou, "iedere PNP" is iets te simpel maar zolang de maximale stroom en de Hfe specs minimaal even groot is gaat het wel werken..

[EVog]

Probleem is nog niet opgelost helaas. De oude 2SA490 bleek niet echt defect te zijn.

Na inbouw van de TIP42 is de -14V spanning op het juiste niveau. Mits er geen of een paar gebruikers (orgel printen) zijn aangesloten. Maar met alles aangesloten zakt de spanning naar -3,9V. Het vreemde is dat ook de zenerspanning zakt van -15V naar -4,5V. Zener gecheckt: ok. Totale stroom in de -14V lus = 450mA.

Dat zou de TIP42 toch moeten aankunnen?

[ Voor 15% gewijzigd door EVog op 16-08-2026 19:52 ]