Nachttemperatuur of doorstoken?

[Moddemeijer]

Een vreemd onderwerp bij deze hoge temperaturen. Omdat ik wat aanpassingen aan de CV moet aanbrengen evalueer ik het afgelopen stookseizoen.

Mijn vraag: wat is de meest energie gunstige strategie, de gehele dag en nacht dezelfde temperatuur aanhouden of 's nachts het huis laten afkoelen en 's ochtends het huis weer opstoken.

Even wat gegevens:

• een CV gasverwarming met een keteltemperatuur van 55 C
• een redelijk goed geïsolleerd huis
• de nachttemperatuur is 2 C lager dan de dagtemperatuur
• 's nachts schakelt de verwarming zelden in, alleen tijdens koude nachten
• Home Assistant heeft alle keydate geregistreerd

Ik heb twee dagen als voorbeeld gekozen. 17 januari 2026, een warme winterdag met nog geen 6m3 gasverbruik.



En 3 februari 2026, een koude winterdag met 13m3 gasverbruik.



Wat mij opvalt is dat de stookbult in de morgen ongeveer even groot is als de besparing in de nacht. Ik heb diverse dagen in januari en februari bekeken, het patroon herhaalt zich. Tenzij ik de keteltemperatuur flink hoger zet, heb ik ca. 2 uur nodig om van de nachttemperatuur naar de dagtemperatuur over te schakelen.

Alles wijst er op dat de nachttemperatuur geen enkele besparing oplevert en resulteert in comfortverlies.

Wat is de betere strategie, doorstoken of een nachttemperatuur aanhouden?

[Ronald]

Met een enkele dag aan data heb je denk ik geen valide casus voor conclusies:

Zon en wind, koken, koekjes bakken en bezoek (1 persoon = 0,25 m3 per dag aan warmte) hebben invloed op je warmteverlies/winst.

Elke graad gemiddeld lager in je huis scheelt ongeveer 5% warmteverlies. Op veel dagen haal je de -2 niet, en de curve is een steeds langzamer dalende lijn…
Op een koude dag win je dus minder dan 10% verlies beperking voor een klein aantal uren.

Als de retour temperatuur hoger wordt, verlaagt de efficiëntie van de ketel iets.

Alles bij elkaar: het verschil met nachtverlaging is niet groot… en kun je dus niet afleiden uit deze analyse.

[cgms]

Ik ben het eens met Ronald, uit deze analyse haal je dit niet, omdat het verschil klein is.

Warmteverlies is goed fysisch te beschrijven echter. Het is recht evenredig met het temperatuurverschil tussen binnen en buiten. Met een nachtverlaging is het verschil 's avonds meteen na de verlaging nog steeds net zo groot als voor de verlaging. Gedurende de nacht daalt meestal de buitentemperatuur, en met een nachtverlaging ook de binnentemperatuur. Zonder nachtverlaging blijft de binnentemperatuur gelijk, en neemt loopt warmteverlies dus 's nachts nog meer op dan het zonder nachtverlaging zou doen.

Bij een temperatuurverschil van 20 graden (20 grC binnen, 0 grC buiten), met 2 graden nachtverlaging is de besparing dus 10% (18/20) ten opzichte van zonder verlaging, op het moment dat het daadwerkelijk afgekoeld is in huis. De winst over de hele nacht is afhankelijk van hoe snel het in je huis afkoelt. Of deze kleine gasbesparing in jouw situatie opweegt tegen je comfort moet je zelf beslissen.

Er is een groot verschil tussen stoken met gas en stoken met een warmtepomp. Gas kost evenveel 's nachts als overdag, en er is nauwelijks efficiency verschil van de CV als deze op laag of hoog vermogen draaid. In tegenstelling tot de warmtepomp, waar deze de verloren nachtwarmte 's morgens met dure elektriciteit goed moet maken, en zeker rond het vriespunt ook nog eens te maken krijgt met extra defrosts, waardoor de COP terugloopt. Daarom is er voor een warmtepomp meer voor te zeggen om daar geen nachtverlaging toe te passen.

[Moddemeijer]

Er is een groot verschil tussen stoken met gas en stoken met een warmtepomp. Gas kost evenveel 's nachts als overdag, en er is nauwelijks efficiency verschil van de CV als deze op laag of hoog vermogen draaid.

Dat met de efficientie klopt niet. Bij gasverwarming wordt ook de condensatiewarmte van de rookgassen gebruikt. Dit kan alleen als de retour temperatuur van het water laag genoeg is. Als de schoorsteen rookt, dan vindt de condensatie in de buitenlucht plaats en niet in de ketel. Sinds ik op lage temperatuur stook heb ik aanzienlijk meer condensatie vocht.

[Zenomyscus]

Ik heb dit uitgeprobeerd op twee verschillende jaren. Het eerste jaar hadden we nachtverlaging en het tweede jaar niet. Ik heb het verbruik online ingevoerd om met graaddagen te rekenen. Dat is dan weer om te rekenen naar verbruik in andere jaren. Mijn conclusie was dat het maximaal ~25m3 scheelde, wat bij mij 2% van het totaalverbruik is. Dit in het voordeel van nachtverlaging. Maaaarrrr, hele grote maar: dit is nog steeds niet helemaal correct, want wellicht hebben we gewoon meer gedoucht bijvoorbeeld. Mijn dochtertje wil ook nog wel eens de radiator op een andere stand zetten, waardoor haar kamer naar verhouding een stuk warmer is. En we hebben wat moeten klussen aan scharnieren van een kozijn, waardoor er tijdelijk een hoop warmte verdween. Zo is er altijd wel wat. Dus alles bij elkaar kwam ik tot de conclusie dat het weinig uitmaakt, het lastig te meten is en ik vooral teveel tijd kwijt was met micro managen. Ik doe nu een middenweg, de temperatuur gaat iets omlaag maar niet meer zoveel als eerst.

Een jaar eerder heb ik gespeeld met hoge een lage temperatuur. Maar uiteindelijk heb ik besloten dat gewoon aan de ketel over te laten. Ik had het idee dat het vastzetten van een bepaalde strategie de ene dag wel goed werkte, maar de andere weer niet. Ik heb het bereik van de ketel weer wat ruimer gezet en eigenlijk bevalt dat wel prima. Laat dat ding het maar regelen. Het enige wat ik nog intact heb gelaten is het regelen van bepaalde radiatoren. Ik heb de temperaturen gemeten van de radiator en het verschil tussen boven en onder bekeken. Of dat veel scheelt weet ik niet, dat was vlak na de verhuizing. Maar het comfort ging toen wel omhoog. Simpelweg omdat de warmte gelijkmatiger verdeelt was over de woning. Enkele radiatoren deden het amper nog, de vorige bewoners hadden er geen lucht uit laten lopen.

[_JGC_]

Uiteindelijk hangt alles aan je verwarmingssysteem en de isolatie van je huis. Energietechnisch gezien bespaart nachtverlaging altijd: je verliest minder energie naar mate je huis afkoelt. Daar zit je besparing.

Aan de andere kant heb je de warmtebron. Je moet na de nacht het verlies weer aanvullen. Kan je afgiftesysteem het minimale vermogen van je ketel kwijt op lage temperatuur, dan pak je hier de winst, want die ketel kan dan lange tijd op laag vermogen doorpruttelen terwijl je huis weer warm wordt. Is je afgiftesysteem beperkt, dan gaan ofwel de temperaturen omhoog en het rendement omlaag, ofwel gaat je CV ketel steeds tussentijds uit.

Ik heb afgelopen winter 24/7 verwarmd met een hele kleine nachtverlaging. Zowel de warmtepomp als de ketel konden daarbij lage temperaturen draaien. Ik had de CV ketel voor aanschaf van warmtepomp altijd al max 45 graden bij langdurig stoken in de ochtend, maar met warmhouden in de nacht kwam de temperatuur niet boven de 35 graden, ketel sloeg 3-4x per nacht een kwartiertje aan om de woning op temperatuur te houden.

[Moddemeijer]

Met deze antwoorden heb ik het eigenlijk wel gezien.

Vooral de winterdagen zijn bepalend. Dan is de binnentemperatuur 20C en de buitentemperatuur 0C. Ik kan met 2C verlaging 10% energie besparen. Echter het huis moet afkoelen en dat kost een hele nacht. De besparing gedurende de nacht loopt op van 0% tot 10%, dus gemiddeld 5%. Echter de nacht is slechts 8 uur van de 24 uur. Dit speelt dus in 1/3 van de tijd. Dus over de gehele dag gerekend is het 1,67%. Zet ik deze besparing af tegen 1200m3 gasverbruik, dan komt dat neer op hoogstens een besparing van 20m3 per jaar.

Conclusie, een mogelijke besparing door de nachtverlaging is nagenoeg verwaarloosbaar. Zoals @Zenomyscus geconcludeerd heeft, het is zelfs de vraag of het meetbaar is.

Een ander probleem is comfort verlies. Het is heel goed mogelijk dat bij een regelmatiger stookpatroon er minder luchtstroming in het huis is. Daardoor voelt het huis warmer aan en kan de temperatuur in zijn geheel verlaagd worden. Daarnaast maakt een CV lawaai. Vooral het stromen van het water wordt als hinderlijk ervaren. Het is een zacht geruis, maar 's ochtends net genoeg om iemand in zijn slaap te storen.

Ik ga het voorbeeld van @Zenomyscus volgen. De nachtverlaging wordt minder en korter.

[YakuzA]

Algemene wijsheid is vziw:
Nachtverlaging met vloerverwarming zal niet positief uitvallen.
Nachtverlaging met radiator verwarming kan wel positief uitvallen.

Maar of je vloerverwaming hebt staat in je verhaal niet vermeld.

[Ronald]

Moddemeijer schreef op dinsdag 2 juni 2026 @ 09:27:
[...]

Dat met de efficientie klopt niet. Bij gasverwarming wordt ook de condensatiewarmte van de rookgassen gebruikt. Dit kan alleen als de retour temperatuur van het water laag genoeg is. Als de schoorsteen rookt, dan vindt de condensatie in de buitenlucht plaats en niet in de ketel. Sinds ik op lage temperatuur stook heb ik aanzienlijk meer condensatie vocht.

De efficiëntie winst bij een gasketel bij dalende Tr is veel kleiner dan de winst van Ta bij een warmtepomp… het statement klopt dus wel.

Je werkt met Ta 55, dus je Tr zal onder het steilste stuk in de efficiëntie curve zitten (winst door condensatie is grootst rond 55 retour).

Verder dalende Tr blijft efficiëntie verhogen.
PentaClover in "Gas besparen door middel van CV tuning deel III"

[Moddemeijer]

YakuzA schreef op dinsdag 2 juni 2026 @ 10:29:
Algemene wijsheid is vziw:
Nachtverlaging met vloerverwarming zal niet positief uitvallen.
Nachtverlaging met radiator verwarming kan wel positief uitvallen.

Maar of je vloerverwaming hebt staat in je verhaal niet vermeld.

Ik heb hoofdzakelijk radiatoren. Slechts een klein stukje vloerverwarming. Het huis is in feite één groot betonblok. De muren en vloeren hebben een enorme warmtecapaciteit. Dit zorgt er voor dat muren ofwel warm of koud aanvoelen. Als de temperatuur van de muren te veel afwijkt van de ruimte gaat het tochten langs de muren.

[naftebakje]

Je hamert hard op comfort, dat is bij mij een reden om wél nachtverlaging toe te passen. Als ik onder de warme dekens lig, heb ik sowieso warm, waarom dan stoken? Maar als ik 's ochtends opsta, is het fijn dat er opgestookt wordt want dan is de badkamer net wat warmer (zelfde truukje 's avonds, een half graadje omhoog als de kinderen in de badkamer zijn).

Ik heb beneden vloerverwarming, wel in mijn ogen correct geplaatst (dus de isolatie op de betonnen constructievloer), dus in 15 minuten voel je dat de vloer aan het opwarmen is. Geen enkele reden om geen nachtverlaging toe te passen.

Dus met nachtverlaging heb ik iets lagere stookkosten, en vooral meer comfort.