Transformator aansluiten op 230V systeem maar...kan dit wel?

[Pinkels]

Ik wil mijn 230V buitenlampen via transformator naar 12V aanpassen, ivm steeds afslaan van de aardlekschakelaar.

Situatie: 4-aderige buitenkabel.
1e draad zonder schakelaar met 24/7 stroom voor stopcontact, onder de schakelaar door, is denk ik een beetje illegaal.
2e draad met schakelaar in huis voor 8 tuinlampen.
3e draad voor retourstroom, wordt dus voor het stopcontact en de tuinlampen gebruikt.
4e draad geel/groen voor aarding.

Kan ik veilig een transformator plaatsen voor mijn tuinlampen om daar dan 12V lampen in te gebruiken?
Ik kan dit niet bij de schakelaar doen, daar is geen ruimte.

Kan het volgende: de transformator/dimmer vóór de 1e tuinlamp plaatsen op de 2e draad voor de tuinlampen en de retourdraad uit de dimmer ook op de retourdraad van het stopcontact aansluiten?
Ik moet er volgens mij in ieder geval voor zorgen dat de retourstroom van het stopcontact áchter de dimmer geinstalleerd wordt.

Is dit lekenverhaal hierboven voldoende helder geschreven? Alles dus met één kabel aangelegd.

Groet,
Pinkels.

[_ferry_]

Nee, laagspanning, en/of een eigen groep mogen niet door dezelfde kabel of pijp heen.
Wellicht kun je de lampen voorzien van een eigen kabel, die naar een kastje toe brengen waar ook de 4 aderige kabel in uitkomt. Dan kun je daar een trafo, dimmer, zigbee schakelaars of weet ik t wat in plaatsen, zekeringetje en er naast een wandcontactdoos voor als je 230v nodig hebt in de tuin.

Retourstroom kun je overigens "nul" noemen, doorgaans een blauwe draad.
En nog mooier zou natuurlijk zijn om uit te zoeken waarom de aardlek er uit klapt. Zou zonde zijn als je aanpassingen gaat doen en er later achter komt dat de kabel defect is of je lampjes nat worden van binnen of iets soortgelijks.

[Pinkels]

Hoi Ferry,

de lampen hebben nu vanaf een verdeelpunt in de tuin een eigen bedrading, het stopcontact heeft vanaf datzelfde verdeelpunt een draad die alleen voor het stopcontact gebruikt wordt. Het circuit met de lampen wordt daar afgesplitst. Dit zijn dus 2 aparte circuits. Alleen de nuldraad wordt voor beide circuits gezamelijk gebruikt, in het verdeelpunt.

Dus mijn idee: het laagspanningscircuit zit volledig achter de transformator. Vóór de transformator vanaf de schakelaar in huis zit dus 230V.

Mijn bedoeling is om de nuldraad die uit de transformator (dus naast de ingang van 230V) komt weer aan te sluiten op de nuldraad die ook gebruikt wordt voor het stopcontact. Dat zou toch moeten kunnen?

[No Hands]

is het niet handiger om gewoon op te lossen waardoor die aardlek telkens uitslaat?

[bomvu]

@Pinkels Schets anders even een plaatje wat je van plan bent, het is niet super duidelijk zo, en de aardlek is persoonsbeveiliging, er is een reden dat die eruit gaat. Lijkt mij verstandiger om dat eerst op te lossen ipv symptoom bestrijding

[ Voor 44% gewijzigd door bomvu op 30-12-2025 17:20 ]

[Pinkels]

No Hands schreef op dinsdag 30 december 2025 @ 17:18:
is het niet handiger om gewoon op te lossen waardoor die aardlek telkens uitslaat?

Ik heb de lampen nu al 2 keer opnieuw bedraad, maar er zit best wel vocht in de tuin en ook wordt er aarde in de lampen omhooggewoeld door pissebedden en wormen.
De behuizing van deze lampen is niet helemaal dicht.

[RaZ]

Als je het al 2x opnieuw bedraad hebt, dan moet je dat nu nog een keer gaan doen, maar eerst je stroompunten omhoog gooien, want als een pissebed of een worm je elektra lam legt, dan is het sowieso al beunwerk geweest wat gewoon herstelt dient te worden

[nono_einstein]

Je bent er zeker van dat de lekstroom NA het punt in het circuit komt waar je het stopcontact afgesplitst hebt? Anders heeft het natuurlijk helemaal geen zin.

[Septillion]

Je kan niet zomaar laagspanning en netspanning delen over een kabel. Dus als je ergens een harde scheiding hebt in de tuin vanaf waar alleen nog maar de lampen op de kabel zitten kan je daar prima die kabel loskoppelen en daar een trafo tussen zetten. Maar over dezelfde kabel, nee.

Maar ik zou inderdaad dan ook kijken of het anders kan in de lamp. Want dat zal bij 12V nog steeds niet goed zijn voor het geheel. Bij een DC voeding heb je dan bijvoorbeeld ook snel kans op enorme corrosie. En je stopcontacten en de boel tot de splitsing vormen nog steeds een risico.

Wel raad ik dus altijd aan dat mensen een eigen alamat plaatsen voor een tuin/buitengroep. Dan is het allemaal niet zo'n ramp als die afslaat.

[Pinkels]

nono_einstein schreef op dinsdag 30 december 2025 @ 19:13:
Je bent er zeker van dat de lekstroom NA het punt in het circuit komt waar je het stopcontact afgesplitst hebt? Anders heeft het natuurlijk helemaal geen zin.

Ja, de lekstroom is in het circuit van de lampen, het stopcontact heeft nog steeds altijd stroom. Bij inschakelen tuinlampen slaat de aardlekschakelaar af.

Hieronder kan je denk ik zien wat ik wil doen. Even schematisch de huidige configuratie weergegeven.

[Pinkels]

@nono_einstein
Ik denk dat ik inderdaad wel een harde scheiding heb in de beide circuits. Zo staat het ook in mijn schema.
Ik twijfel alleen of ik de nulstroom uit de trafo op de nulstroom van het stopcontact kan zetten.

[nono_einstein]

Pinkels schreef op dinsdag 30 december 2025 @ 21:26:
[...]


Ja, de lekstroom is in het circuit van de lampen, het stopcontact heeft nog steeds altijd stroom. Bij inschakelen tuinlampen slaat de aardlekschakelaar af.

Hieronder kan je denk ik zien wat ik wil doen. Even schematisch de huidige configuratie weergegeven.

[Afbeelding]

'Het stopcontact heeft nog steeds stroom' ... In de context van 'waar is de lekstroom'? Het kan, gegeven je beschrijving, niet zo fijn dat je stopcontact nog spanning heeft en je er iets op kan aansluiten wat ook nog werkt als de aardlek ingegrepen heeft, of je tekening klopt niet...
Dan blijft mijn vraag dus hoe je weet of/dat het lek in de kabels vanaf het stopcontact naar de lampen zit?

BVerder, een trafo heeft gescheiden primaire en secundaire wikkelingen (doorgaans ook een elektronische trafo zoals gebruikt voor bijv laagspanningslampen). Dat betekend dat er geen reden is om de 'nul' te delen tussen het circuit voor en na de trafo.

maw:

220v in (blauw an zwart in jouw geval als de kleuren netjes kloppen) --> naar trafo --> 2 kabels eruit Die twee kabels kun je dus aansluiten op de 2 kabels die vanaf het verdeelpunt met het stopcontact verder gaan naar de lampen. Een andere oplossing, zoals een van de twee kabels die uit de trafo komt aansluiten op de nul omdat je de trafo wilt huisvesten binnen ergens waar de kabels met blauw, zwart, geel/groen en bruin de tuin in gaan is een no-go. Wat ik eventueel wel zou kunnen bedenken (mits het een 'echte' trafo is en geen elektronische) is als retour voor je tuinverlichting de aarde gebruiken. Let op, dat is wat ik zou doen als het absoluut onmogelijk is om a) het aardlek op te lossen, b) de trafo in de tuin te plaatsen, c) extra kabel trekken naar de tuin allemaal onmogelijk zijn. En dan alleen als je 1000% zeker bent dat de stroom door dit circuit nooit meer kan zijn als zeg 6 ampere, en je de groep afzekert op zeg 6 ampere (wat genoeg is voor tuinverlichting). Nog steeds voor zo ongeveer iedereen een absolute no-go maar met de gestelde randvoorwaarden 100% veiliger als hergebruik van de nul.

Maar eerst nog duidelijkheid over de lekstroom, hoe weet jij dat de lampen het probleem zijn? Als de lampen uitstaan heb je geen activatie van de aardlek? Heb je de lekstroom gemeten?

[ Voor 25% gewijzigd door Proton_ op 31-12-2025 13:26 . Reden: quotefix ]

[Jim423]

Pinkels schreef op dinsdag 30 december 2025 @ 21:26:
[...]


Ja, de lekstroom is in het circuit van de lampen, het stopcontact heeft nog steeds altijd stroom. Bij inschakelen tuinlampen slaat de aardlekschakelaar af.

Dit kan prima zo. Zorg wel voor degelijke waterdichte verbindingen bij de trafo en koop eentje die echt netspanning van laagspanning scheid (dit kan ook een elektronisch model zijn).
Zoals ik het begrijp heeft het stopcontact stroom totdat de aardlekschakelaar tript bij het inschakelen van de tuinverlichting. Dus de andere berichten snap ik niet helemaal, dit lijkt mij logisch. Tenzij er lange afstanden zijn zou ik altijd 12V of 24V verlichting toepassen, dit scheelt een hoop problemen.

[Ivow85]

Maar.... Wat ga je oplossen door er een laagspanning systeem van te maken? Als die lampen niet geschikt zijn voor de plek waar je ze nu gebruikt en dus duidelijk een lekstroom hebben, dan gaat dat niet veranderen als je er een laagspanning systeem met 12V of 24V lichtbron van maakt. Het blijft een circuit met lekstroom.

Ja, met de juiste trafo zal je aardlek niet meer zomaar uitschakelen. Maar doordat er lekstroom is, is er wel groot risico dat er meer stroom gaat lopen dan wat de transformator of de bedrading aan kan. Het omzetten naar laagspanning is een (in mijn ogen slechte) poging tot symptoombestrijding. Met goede buitenverlichting die op de juiste manier is aangesloten zul je jarenlang geen problemen hebben.
Wanneer het nu ondanks dat het relatief kort geleden vernieuwd is wel problemen geeft, betekent dat er ofwel kwalitatief slechte of ongeschikte materialen zijn gebruikt, ofwel dat er bij de montage en installatie fouten zijn gemaakt.

[Pinkels]

Jim423 schreef op dinsdag 30 december 2025 @ 23:39:
[...]


Dit kan prima zo. Zorg wel voor degelijke waterdichte verbindingen bij de trafo en koop eentje die echt netspanning van laagspanning scheid (dit kan ook een elektronisch model zijn).
Zoals ik het begrijp heeft het stopcontact stroom totdat de aardlekschakelaar tript bij het inschakelen van de tuinverlichting. Dus de andere berichten snap ik niet helemaal, dit lijkt mij logisch. Tenzij er lange afstanden zijn zou ik altijd 12V of 24V verlichting toepassen, dit scheelt een hoop problemen.

Dit is inderdaad mijn situatie.
Omdat ik bij deze lampen niet van de lekstroom af ga komen, ga ik proberen er een laagstroomcircuit van te maken.

Ik lees ook iets door overbelasting door de lekstroom op het systeem, hier heb ik geen kennis van. Ik wil ong 40W aan verlichting aansluiten, is het dan ivm lekstroom handiger om een transformator van zeg 80W te installeren, om dit op te vangen? Of maakt dit niets uit.

Omdat ik al 2 x de hele set heb nagelopen en opnieuw bedraad ga ik op die manier het probleem niet oplossen. Als het met de laagstroom ook problemen blijft geven, dan gaan de lampen in de recycling en koop ik iets nieuws op 12V

[Ivow85]

Aangezien wij alleen maar kunnen gissen hoe groot de lekstroom is, is het ook gissen hoe sterk de transformator moet zijn om niet overbelast te geraken.
Daarbij zal de lekstroom veroorzaakt worden door de vochtigheid in de verlichting, en daarmee is het geen constante waarde.

In buitenlampen die dicht bij de grond geplaatst worden hoort vocht niet thuis. Als er wel vocht, aarde en pissebedden in zitten, is er iets mis en moet dat probleem hersteld worden (of de armaturen vervangen door iets dergelijks).

[nono_einstein]

Ivow85 schreef op dinsdag 30 december 2025 @ 23:46:
Maar.... Wat ga je oplossen door er een laagspanning systeem van te maken? Als die lampen niet geschikt zijn voor de plek waar je ze nu gebruikt en dus duidelijk een lekstroom hebben, dan gaat dat niet veranderen als je er een laagspanning systeem met 12V of 24V lichtbron van maakt. Het blijft een circuit met lekstroom.

Ja, met de juiste trafo zal je aardlek niet meer zomaar uitschakelen. Maar doordat er lekstroom is, is er wel groot risico dat er meer stroom gaat lopen dan wat de transformator of de bedrading aan kan. Het omzetten naar laagspanning is een (in mijn ogen slechte) poging tot symptoombestrijding. Met goede buitenverlichting die op de juiste manier is aangesloten zul je jarenlang geen problemen hebben.
Wanneer het nu ondanks dat het relatief kort geleden vernieuwd is wel problemen geeft, betekent dat er ofwel kwalitatief slechte of ongeschikte materialen zijn gebruikt, ofwel dat er bij de montage en installatie fouten zijn gemaakt.

Nee, dat gaat wel goedkomen als de bedrading gescheiden wordt gehouden. Dan kan er nergens iets naartoe lekken. Als de nul (of aarde) hergebruikt wordt, is het natuurlijk een ander verhaal.

[Jim423]

De transformator heeft geen sterpunt.
Dus het vermogen kan niet zomaar weglekken. Daarnaast is 12V dermate lage spanning dat al zou er vocht in een fitting of kroonsteen zitten er amper kortsluiting cq. lekstroom buiten het circuit optreedt. Beetje hetzelfde als je startkabels aangesloten op een autoaccu in een zwembad met kraanwater gooit. Er gebeurd dan niets spannends.

[remco_k]

^^ Dat

Maar ik vraag me ook af hoe TS de lampen (of eerder, de armaturen en fittingen) aan gaat passen naar 12V?

Ik ben wel van mening dat dit plan (12V van maken) uitvoeren eigenlijk niet een goed idee is. Het is een recept voor vergissingen en gevaarlijke situaties. Nu of in de toekomst, door TS zelf of nieuwe huiseigenaar.

Ik zou TS ook willen aanraden om even goed te gaan fout zoeken, ik heb nl niet het idee dat dat echt gebeurd is (opnieuw bedraden is geen fout zoeken). In het slechtste geval bouw je namelijk alles om naar 12V, doe je je nieuwe lampen aan en gaat alsnog de aardlek eruit. En dan? (Deze situatie is niet onmogelijk in jouw situatie met je gegeven schema).

Mijn advies aan TS is dus: doe het niet. Zoek eerst de echte fout en beslis dan wat te doen.

Ik heb een paar vragen:
1. Als de tuinlampen aangaan, gaat de aardlek er dan meteen uit?
2. Maakt het daarbij uit hoe vochtig één en ander is buiten?
3. Is dit een probleem vanaf het eerste moment geweest (altijd al) of in de loop der tijd ontstaan en steeds erger geworden?
4. Controle vraag en belangrijke test: kan je iets anders (b.v. een tijdelijke 230v lamp) aan "fase met schakelaar" en nul aansluiten (op de plek waar je de transformator hebt gepland) en aandoen zonder dat de aardlek eruit klapt?

[ Voor 24% gewijzigd door remco_k op 31-12-2025 23:37 ]

[natural colour]

Septillion schreef op dinsdag 30 december 2025 @ 20:59:
Je kan niet zomaar laagspanning en netspanning delen over een kabel. Dus als je ergens een harde scheiding hebt in de tuin vanaf waar alleen nog maar de lampen op de kabel zitten kan je daar prima die kabel loskoppelen en daar een trafo tussen zetten. Maar over dezelfde kabel, nee.

Maar ik zou inderdaad dan ook kijken of het anders kan in de lamp. Want dat zal bij 12V nog steeds niet goed zijn voor het geheel. Bij een DC voeding heb je dan bijvoorbeeld ook snel kans op enorme corrosie. En je stopcontacten en de boel tot de splitsing vormen nog steeds een risico.

Wel raad ik dus altijd aan dat mensen een eigen alamat plaatsen voor een tuin/buitengroep. Dan is het allemaal niet zo'n ramp als die afslaat.

Regelgeving is tegenwoordig veel soepeler dan voorheen; 2 groepen in een centraal/ lasdoos? mag vermits duidelijk aan gegeven; Dali, 0-10V of KNX sturing en 230 volt in een multikabel? mag ook vermits duidelijk aangeven, evenals 12 en 230 volt in één kabel vermits aangeven én achter dezelfde automaat/ aardlek.

[Septillion]

@natural colour Vandaar dat ik zeg "niet zomaar". Waarbij ik de kans hier (bestaande buitenkabel) 0 achtte

Maar als je het volledig kunt scheiden dan prima.

[remco_k]

Nog een extra punt n.a.v. mijn eerdere bericht:
5. Controleer of voor én na het verdeelpunt nergens de aarde met de nul is verbonden. Optisch, alle lampen, verdeelpunt en dozen. En waar je ook maar bij kan. Maar check ook met een multimeter, dit alles nadat je de stroom er even af hebt gehaald.

[ Voor 20% gewijzigd door remco_k op 01-01-2026 11:18 ]