Windows gebruikt helft van beschikbare werkgeheugen

[Pazo]

Hallo,

Windows 11 gebruikt maar 16 van 32GB geheugen. Van alles over te vinden op internet, inmiddels uren troubleshooten verder en nog steeds geen resultaat.

Systeem:
Mobo: MSI X470 Gaming Plus
CPU: Ryzen R7 2700X
RAM: 2 kits van elk uitvoering: G.Skill Aegis F4-3000C16D-16GISB
Totaal dus 32GB.
GPU: RTX 2080 Ti

Wat Windows en HWiNFO laat zien:



Er wordt dus wel 32GB gedetecteerd, maar 15,9GB beschikbaar en 16,1GB gereserveerd.

In de bios wordt ook maar 16GB Physical Memory gezien:



Wat heb ik allemaal gedaan:
* Bios update naar de laatste versie
* Bios reset naar default
* Alle drivers van het mobo geüpdatet, zoals chipset. (VGA wilde niet, zie verder).
* Met 1 kit van 16GB (in de juiste gleuven) gestart: bios zegt 8GB Physical Memory, Windows zegt 16GB waarvan 8GB beschikbaar
* Verwisseld met ander kitje van 16GB hetzelfde resultaat (ook 8GB in bios)
* Bij 32GB dus 16GB Physical Memory. Overigens worden bij de DRAM instellen wel alle 4 de reepjes gezien en is daar niets geks te zien.

Nu heb ik ook gelezen dat in Windows de gereserveerd geheugen voor hardware, wat bij mij dus 16,1GB is, het probleem kan zijn. Mogelijke oplossingen die ik lees zijn via msconfig een vinkje uitzetten voor dat geheugen limiet (staat bij mij al uit), drivers updates, bios updates, bios op default zetten. Allemaal dus gedaan, maar helpt niet. Ook zou het te maken kunnen hebben met de onboard VGA driver. Echter kan ik niet niet updaten, dan krijg ik deze foutmelding:



Via Meer informatie kom je gewoon op de driver / support site van AMD uit, kom ik niet echt verder mee.
Nu weet niet ik niet of daar het probleem zou kunnen liggen, maar er zit daar wel 'iets' niet helemaal goed gezien de foutmelding.

Iemand nog een idee wat ik kan proberen?

[freaky35]

je hebt de onboard gpu wel uitstaan?

[Omni]

Gegeven je probleemomschrijving vermoed ik een hardwareprobleem met je moederbord. Dat je bord in het BIOS niet al je modules ziet is daarbij de belangrijkste indicator.

Heeft alles in deze configuratie altijd gewerkt? Dan is de kans heel groot dat je een hardwarematig defect hebt. Waarom, geen idee. Valt het binnen garantie, dan RMA je het bord. Zo niet, leer ermee te leven of vervang de mamaplank.

Is het antwoord nee? Met andere woorden, heb je zojuist een tweede kitje toegevoegd en wil dat gewoon niet werken? Misschien is de kit alleen ondersteund op 2 sloten in plaats van 4. Ik heb even de kit gezocht op de QVL van je bord. Staat hij niet tussen. Wil niet zeggen dat het niet zou werken overigens.

De enige manier om een hardwareprobleem goed uit te sluiten, is dan om onderdelen uit te ruilen. Andere CPU op jouw bord. Jouw CPU op een ander bord. Ander RAM op jouw bord. Al jouw RAM op een ander bord, met jouw CPU. Idem dito, maar met een andere CPU. Letterlijk alle 4 je sloten afgaan en kijken wat de BIOS zegt. En zo verder. Pas daarna zou ik kijken naar de software/Windows kant.

[ Voor 18% gewijzigd door Omni op 28-12-2025 22:36 ]

[DeNachtwacht]

Dit ziet eruit als een probleem uit een ver verleden toen je single-sided en dual-sided geheugen had, dzw zitten de chips aan beide kanten van de printplaat of op maar 1 kant. Sommige moederborden ondersteunden alleen single-sided geheugen waardoor de helft van het geheugen op elk ramstickje dus simpelweg niet werd gezien. Maar dat is al lang geleden en jouw moederbord ondersteunt dat gewoon.

Grootste kans is dat je ergens in zo iets:
Advanced / North Bridge / Chipset
een memory remap functie op enabled moet hebben staan.

Wel gek dat dit na een verse bios niet standaard is alleen, maar mijn gevoel zegt toch dat het met een bios update zou moeten kunnen lukken.

[Uszka]

Met 1866 MT/s loopt het ook erg traag. Zet XMP eens aan en zet de snelheid handmatig op 2933 want dat werkt op AM4 doorgaans beter dan 3000.

Gereserveerd geheugen is erg hoog. Windows toets + R > msconfig > computer opstarten > geavanceerde opties en vervolgens kijken wat er bij maximaal geheugen staat.

[nelizmastr]

freaky35 schreef op zondag 28 december 2025 @ 13:02:
je hebt de onboard gpu wel uitstaan?

De 2700X heeft geen onboard video, alleen AM4 CPU’s met een G-achtervoegsel hebben ingebouwde video, alle andere hebben dat dus niet.

Pazo schreef op zondag 28 december 2025 @ 12:53:

Iemand nog een idee wat ik kan proberen?

Probeer eens een Ubuntu live CD en kijk wat je daar ziet. Draai ook een nachtje memtest. Als je veel errors krijgt dan is het vermoedelijk je bord of de geheugencontroller (CPU), je zult dan bord of cpu moeten wisselen om dat vast te stellen.

[Damic]

DeNachtwacht schreef op zondag 28 december 2025 @ 14:28:
Dit ziet eruit als een probleem uit een ver verleden toen je single-sided en dual-sided geheugen had, dzw zitten de chips aan beide kanten van de printplaat of op maar 1 kant. Sommige moederborden ondersteunden alleen single-sided geheugen waardoor de helft van het geheugen op elk ramstickje dus simpelweg niet werd gezien. Maar dat is al lang geleden en jouw moederbord ondersteunt dat gewoon.

Grootste kans is dat je ergens in zo iets:
Advanced / North Bridge / Chipset
een memory remap functie op enabled moet hebben staan.

Wel gek dat dit na een verse bios niet standaard is alleen, maar mijn gevoel zegt toch dat het met een bios update zou moeten kunnen lukken.

Ja of het zijn 2 verschillende kits met single en dual geheugen en de cpu zegt foert nvm kits zijn al apart getest en de helft word altijd als spare genomen

[ Voor 18% gewijzigd door Damic op 28-12-2025 22:52 ]

[The_Doman]

Pazo schreef op zondag 28 december 2025 @ 12:53:
* Met 1 kit van 16GB (in de juiste gleuven) gestart: bios zegt 8GB Physical Memory, Windows zegt 16GB waarvan 8GB beschikbaar
* Verwisseld met ander kitje van 16GB hetzelfde resultaat (ook 8GB in bios)

En wat gebeurt er al je een kit in de "verkeerde" sloten plaatst, dus in single mode?
Memory modules van de kits mixen?
Memory modules apart een voor een testen (memtest) en/of bijplaatsten.

Google: Half ram "Hardware Reserved"

[mrmrmr]

Kijk in de BIOS of het geheugen dat toegewezen is aan grafische kaart op nul (of minimaal) staat.

Welke slots heb je precies gebruikt bij 2 DIMM's? Dat is van belang.

BIOS wijzigingen (eerst een CMOS reset uitvoeren)
Integrated Graphics Configuration, UMA Frame Buffer Size Probeer disabled of zo laag mogelijk.
Memory Try It ! enabled
A-XMP disabled

Opslaan, activeren, herstarten en dan:
Wat zegt DIMMx Memory SPD?

Een volgende stap kan zijn het uitschakelen van above 4G decoding:
Above 4G memory/ Crypto Currency mining disabled

Als je memtest86 boot vanaf USB stick, is dan alle geheugen zichtbaar en controleerbaar?

Probeer een Linux live USB stick om te zien of dan wel alle geheugen beschikbaar is.

[ Voor 31% gewijzigd door mrmrmr op 29-12-2025 02:43 ]

[Pazo]

Bedankt allemaal voor de tips! Ik hoop vanavond het een en ander te kunnen gaan proberen.
Wordt vervolgd.

[Abbadon]

Blaas de geheugensloten ook schoon. En als niets helpt, plaats de cpu opnieuw in de socket.

[ocf81]

Dit lijkt me een PC die al een tijdje in gebruik is. Is dit opeens zo ontstaan?

[Pazo]

ocf81 schreef op maandag 29 december 2025 @ 10:12:
Dit lijkt me een PC die al een tijdje in gebruik is. Is dit opeens zo ontstaan?

Het is een tweede hands set (Mobo + CPU + RAM + GPU), maar draait al een tijdje mee.
Daar zat 16GB in (in de veronderstelling dat die ook altijd als 16GB werkte, maar niet op gelet).
Waarschijnlijk dus niet, want toen ik dus de verschillende kitjes aan het testen was, zag ik ook maar 8GB physical memory. Dus waarschijnlijk altijd maar op 8GB gedraaid terwijl ik dacht dat het op 16GB draaide.

Ik had onlangs F1 2025 aangeschaft en die draaide traag (zeer lange laadtijden / opstarttijd etc), op wat ik dacht dat het aan de 16GB geheugen lag. Dus daarom een extra kitje aangeschaft. En nu zie ik dit dus.

Ik ga vanavond weer het een en ander proberen.
Ik heb nog wel een ander DDR4 setje liggen, die zal ik er ook eens in stoppen.

[ocf81]

Misschien is er een pin afgebroken bij de CPU? Heb je die al eens nagekeken?

[Pazo]

ocf81 schreef op maandag 29 december 2025 @ 10:46:
Misschien is er een pin afgebroken bij de CPU? Heb je die al eens nagekeken?

Nee nog niet, maar staat ook op de lijst om mee te nemen.

[jovadca]

Dit geheugen staat bekend om de ineens spontaan optredende problemen. (Zie reviews hier op Tweakers.)
Grote kans dat je 't daar moet zoeken. Op de latjes zit levenslange garantie.
Even uitproberen welke latjes defect zijn en die RMA sturen.

[Pazo]

Het is gelukt, ik heb weer de volle 32GB beschikbaar:



Ook 'gereserveerd voor hardware' staat maar op 76MB ipv 16,1GB

Ik heb eerst de CPU eruit gehaald om te controleren op gebogen pinnetjes, maar die kon ik niet ontdekken.
Wel zag ik op het socket iets van een goudkleurig haartje:



Of dat het was, geen idee, maar uiteraard weggehaald.

Daarna opgestart met 1 geheugenbankje: Volle 8GB beschikbaar.
Toen met 2: volle 16GB beschikbaar.
En toen met alle 4: 32GB beschikbaar.

Dus of dat haartje het nu is geweest, of gewoon puur het uit elkaar halen en er weer opnieuw in elkaar zetten, dat het iets getriggerd heeft, geen idee, maar het werkt weer

Iedereen ontzettend bedankt voor alle tips en suggesties!

[ Voor 4% gewijzigd door Pazo op 29-12-2025 16:03 ]

[DeNachtwacht]

Fijn dat het werkt en dank ook voor de update.

Mochten we hier volgende keer weer iemand met vergelijkbare problemen krijgen zal iig de check vraag 'heb je al gekeken of er een goudkleurig haartje tussen je cpu en het moederbord zit?' worden toegevoegd

[Pazo]

DeNachtwacht schreef op maandag 29 december 2025 @ 16:12:
Fijn dat het werkt en dank ook voor de update.

Mochten we hier volgende keer weer iemand met vergelijkbare problemen krijgen zal iig de check vraag 'heb je al gekeken of er een goudkleurig haartje tussen je cpu en het moederbord zit?' worden toegevoegd

Haha, ja inderdaad. Toch altijd maar weer de vraag wat de oorzaak nu echt was.

Uszka schreef op zondag 28 december 2025 @ 14:52:
Met 1866 MT/s loopt het ook erg traag. Zet XMP eens aan en zet de snelheid handmatig op 2933 want dat werkt op AM4 doorgaans beter dan 3000.

Done

[Omni]

Pazo schreef op maandag 29 december 2025 @ 16:00:
Het is gelukt, ik heb weer de volle 32GB beschikbaar:
Dus of dat haartje het nu is geweest, of gewoon puur het uit elkaar halen en er weer opnieuw in elkaar zetten, dat het iets getriggerd heeft, geen idee, maar het werkt weer

Iedereen ontzettend bedankt voor alle tips en suggesties!

Een hardwarematige oorzaak en oplossing dus!

Fijn dat je het terugmeldt en moge je systeem nog lang zijn geheugen niet verliezen

[mjvdzwet]

Ik ben "bang" dat het goudkleurige haartje een defecte pin is/was die uit de socket is getrokken.

Met geluk was het een ground/aarde pin, met pech werkt er nu iets niet meer.
Zoals USB, PCI of de stroom toevoer.

[Steem]

Die pinnetjes zien er toch niet uit als een haartje?

Ik heb zelf eens een miniscule hoeveelheid koelpasta op een pin gehad, en dat zorgde ook voor problemen met de RAM. Ik weet niet of een haartje al zo destructief kan zijn, maar onlogisch klinkt het voor mij niet.

[freaky35]

mjvdzwet schreef op dinsdag 30 december 2025 @ 06:41:
Ik ben "bang" dat het goudkleurige haartje een defecte pin is/was die uit de socket is getrokken.

Met geluk was het een ground/aarde pin, met pech werkt er nu iets niet meer.
Zoals USB, PCI of de stroom toevoer.

kijk naar de foto,dat is echt een haartje geen pin,die zien er heel anders uit en zijn veel korter.Maar het gebeurd wel vaker dat een reseat van de cpu problemen oplost.

Alleen maar mooi voor de TS natuurlijk

[Pazo]

Ik heb de CPU met een vergrootglas nagekeken en alle pinnen waren in orde.

[2xdehelft]

Zelfde gedoe gezien bij een pc van een collega, ook met een AMD CPU... Was een krom pinnetje op de CPU en na recht buigen opgelost...

[CrankyGamerOG]

Steem schreef op dinsdag 30 december 2025 @ 10:39:
Die pinnetjes zien er toch niet uit als een haartje?

Ik heb zelf eens een miniscule hoeveelheid koelpasta op een pin gehad, en dat zorgde ook voor problemen met de RAM. Ik weet niet of een haartje al zo destructief kan zijn, maar onlogisch klinkt het voor mij niet.

Lijkt mij sterk, koelpasta geleid niet en kan dit niet veroorzaakt hebben.

[Abbadon]

Omdat het niet geleidt kan het daardoor ook voor problemen zorgen; het signaal komt niet (goed) door.

Daar waar die haar zit zijn pinnen voor memory channel B en VDDIO_MEM_S3 (power naar memory tijdens suspend to ram-status). Het is niet ondenkbaar dat daardoor het signaal verstoord is geraakt (pin niet goed contact gemaakt, statische eigenschap van haar kan verstorend werken ...)