GBA(-sound) vs SNES(-sound)

[Verwijderd]

Nintendo suggereert dat de GBA de vloer aanveegt met bv de SNES (32-bits handheld!)

Gebruikt de GBA nou dezelfde (of betere) chips voor het fabriceren van het geluid als de SNES?

Als dat zo is heb ik daar nog niet zoveel van kunnen merken. Vergelijk maar 's zoiets als Chrono Trigger, Final Fantasy, Donkey Kong Country en misschien zelfs nog Super Mario World met een willekeurige Launchtitel. SNES wint, toch?

Zowiezo ben ik licht teleurgesteld over de GBA. Rayman Advance en zelfs Castlevania (draken) hebben soms last van slowdown en ik vind ze ook niet zo mooi als SNES-games. Terwijl de GBA op papier toch meer power bezit.

Gameplaymatig vind ik de games ook een stapje terug van SNES uit 1994-95. Wat is hier nou allemaal de oorzaak van?

Luie programmeurs of een toch niet zo krachtige GBA?

[Dyxtra]

Heb zelf nog geen GBA maar speel je met of zonder oordopjes? Schijnt dat het met dopjes een stuk beter is.

Gameplay, tja SNES was natuurlijk wel het summum aan gameplay he? Daarnaast ben je ook weer wat ouder, misschien dat dat er ook mee te maken. En niet te vergeten dat apparaatje nog maar net uit is natuurlijk, komt nog heel veel moois hoor

[Chiel]

Op donderdag 16 augustus 2001 13:59 schreef D³ het volgende:
Heb zelf nog geen GBA maar speel je met of zonder oordopjes? Schijnt dat het met dopjes een stuk beter is.

Gameplay, tja SNES was natuurlijk wel het summum aan gameplay he? Daarnaast ben je ook weer wat ouder, misschien dat dat er ook mee te maken. En niet te vergeten dat apparaatje nog maar net uit is natuurlijk, komt nog heel veel moois hoor

ik heb dus een gba en ik vind het geluid met oordopjes juist wel tegenvallen , klinkt helderder zonder doppies

[Verwijderd]

LOL, moet je eens andere oordopjes kopen. Dat speakertje is maar iets van 5watt ofzo....bovendien uiteraard Mono.

F-Zero met oordopjes is toch echt wel mooier (Graph/sound) als de SNES versie.
Ik denk dat je dus gewoon een beetje last hebt van nostalgie betreft de SNES.

En ik denk ook niet dat veel programmeurs gebruik gaan maken van de Dolby Surround mogelijkheden van de MusyX chipset. Sterker nog, veel spellen gebruiken de geluidchipset van de GBC (ik meen oa Tony Hawk) om de MusyX chip te gebruiken ter ondersteuning v/d CPU.

[Verwijderd]

Op donderdag 16 augustus 2001 14:22 schreef CommDante het volgende:
Ik denk dat je dus gewoon een beetje last hebt van nostalgie betreft de SNES.

Daar heb ik idd wel last van. Een nieuwe SNES met Mario World was toen wel natuurlijk

[Verwijderd]

Tsja, er komen genoeg ports van SNES spellen, wel al dan niet aangepast. Vooral de echte klassiekers komen er weer op:

Mario Bros (Bij Mario advance)
Super Mario Bros (Ok, deze was er al op de GBC)
Super Mario 2 (Mario Advance dus)
Super Mario 3 (Mario Advance 2/3)
Super Mario World (Mario Advance 2/3)
F-Zero (F-Zero:MV geheel ander spel en een stuk sneller )
Final Fight (Final Fight One, arcade versie dus alles erop en d'r aan)
Metroid (Metroid 4 geheel nieuwe verhaallijn dus...[Cube]"Metroid Prime" is volgens mij een soort Metroid 5)
En vast nog wel een zoot. Niet te vergeten Doom en Duke (Forever ). Maw een pracht Nostalgy spelsysteem en toch van deze tijd.

Maar dit alles is op zich nogal offtopic (Na nader inzien) en heeft nix meer met je vraag te maken....

BTW, was m'n vorige antwoord bevredigend?

[Whuzz]

Ik vind het geluid van de GBA mét oordopjes behoorlijk goed. Tja, t'is natuurlijk geen PC met 4 x 100 watt speakers, maar ik was verbaasd over de kwaliteit.

[Markuzi]

Ik denk dat ook nog niet het maximale uit de GBA wordt gehaald er staan namelijke nog een aantal vette titels te wachten ( www.gamespot.co.uk ) Die het SNES niveau benaderen/overtreffen.

[TheEagle]

Het geluid klinkt best wel aardig van die GBA. Maar ik denk dat de makers van de spelen express een super lage sample rate hebben gebruike. Inverband met de opslag capaciteit van de cardridges. En daardoor zal de geluids kwaliteit dus minder zijn al die van de SNES.

De beeld kwaliteit is dus wel veel beter als die van de SNES. Al heeft de GBA maar de halve resolutie. Hij is wel een stuk sterker als die SNES. En dat valt heel duidelijk te merken. hij vertraagd inderdaad bij Rayman. Dat spel heb ik ook namelijk. Maar dat doet ie alleen als er heel veel sprites op het beeldscherm worden weer gegeven.

[.GoO]

Het geluid is idd heel goed met oordopjes.. Het speakertje op de GBA zelf stelt niet zo veel voor.. Ook de graphics vind ik zeker niet tegenvallen.. Advance Wars en Tekken bijvoorbeeld vind ik er echt goed en vloeiend uitzien..

[BlackMage]

Dat een gba in de 1e instantie minder mooi lijkt dan de snes komt omdat het scherm van de gba veeeeeel scherper is dan een TV. Verder vind ik de geluid muziek van de snes mooier (SPC700 chip van sony) jammer dat die chip niet in de gba zit. Probeer maar eens met mario kart advance met de SNES tracks te spelen en dan op de snes de zelfde track als op de gba. Op de snes is het geluid veel mooier.

[Compubiter]

Op dinsdag 26 februari 2002 12:42 schreef BlackMage het volgende:
Dat een gba in de 1e instantie minder mooi lijkt dan de snes komt omdat het scherm van de gba veeeeeel scherper is dan een TV. Verder vind ik de geluid muziek van de snes mooier (SPC700 chip van sony) jammer dat die chip niet in de gba zit. Probeer maar eens met mario kart advance met de SNES tracks te spelen en dan op de snes de zelfde track als op de gba. Op de snes is het geluid veel mooier.

Golden Sun, hé

[Verwijderd]

is het niet gewoon dat de SNES voor die tijd zo goed was dat hij in je geheugen staat als GEWELDIG. GRAPHICS! SOUND! en dat daarom de GBA minder lijkt

[Verwijderd]

Op dinsdag 26 februari 2002 13:02 schreef NME het volgende:
is het niet gewoon dat de SNES voor die tijd zo goed was dat hij in je geheugen staat als GEWELDIG. GRAPHICS! SOUND! en dat daarom de GBA minder lijkt

Ook.

Maar de GBA kan in principe prima geluid voortbrengen, en de SNES best overtreffen. Het probleem is niet luie programmeurs, maar idiote publishers die geluid en muziek bij spellen niet belangrijk vinden, en er dus een heel lage prioriteit aan geven. zo krijg je dus muziek die maar <10% van de CPU tijd mag gebruiken en 500 kB van de cartridge ofzo...das helemaal niks, dan krijg je lage afspeelfrequencties, weinig kanalen etc. etc. Spellen waar niet op de muziek is bezuinigd, zoals Golden Sun en Iridion 3D klinken imho toch echt heel goed.

Daarbij is muziek altijd afhankelijk van de muzikant

[edit&spam]
Voor diegenen met een Flash Burner, je kan onze muziek replayer demo eens downloaden van http://www.engine-software.nl/replayer
(en nee, niet verkrijgbaar voor oncommerciele doeleinden )
[/edit&spam]

[AtHomer]

Op maandag 25 februari 2002 13:47 schreef devv05 het volgende:
...

Advance Wars en Tekken bijvoorbeeld vind ik er echt goed en vloeiend uitzien..

[off-topic]
Is Tekken Advance al uit in Europa dan
[/off-topic]

Als ik de GBA vergelijk met de SNES dan was de SNES sterker qua geluid en de GBA is sterker qua graphics. Maar ik hoop dat de GBA nog wat beter geluid krijgt.

De hoeveelheid ruimte op de cartridges moet toch genoeg zijn lijkt me... Er is meer ruimte dan op de meeste SNES cartridges. De kleinste GBA cartridges zijn 32 MBit en die van de SNES 4 MBit (dacht ik).

[Verwijderd]

Op dinsdag 26 februari 2002 13:29 schreef AtHomer het volgende:

[..]

[off-topic]
Is Tekken Advance al uit in Europa dan
[/off-topic]

Als ik de GBA vergelijk met de SNES dan was de SNES sterker qua geluid en de GBA is sterker qua graphics. Maar ik hoop dat de GBA nog wat beter geluid krijgt.

De hoeveelheid ruimte op de cartridges moet toch genoeg zijn lijkt me... Er is meer ruimte dan op de meeste SNES cartridges. De kleinste GBA cartridges zijn 32 MBit en die van de SNES 4 MBit (dacht ik).

Uhmm nee, normale GB spellen zijn 4 MBit. De SNES cartridges waren volgens mij 8, 16 en 32 MBit.

[Verwijderd]

Ben het wel eens met de stelling dat de betere games nog moeten komen.

Kijk naar de eerste Snes games en dan naar Donkey Kong?? hetzelfde geldt denk ik voor de GBA, al vind ik de eerte games er al heel goed uit zien.

Persoonlijk baal ik ontzetend van het ontbreken van een back-light.

[AtHomer]

Op dinsdag 26 februari 2002 14:10 schreef MrRudi het volgende:

[..]

Uhmm nee, normale GB spellen zijn 4 MBit. De SNES cartridges waren volgens mij 8, 16 en 32 MBit.

Ik speelde eens Super Mario World op een emulator ( ) en dat spel was 4 MBit volgens het file-select scherm. Maar dat was dus ook een van de eerste spellen.

Ook heb ik een keer het spel Lufia gekocht (en uitgespeeld ) en op die doos stond 24 MBit avontuur (of zoiets). Ik had toen geen idee wat het betekende, maar het klonk wel interessant .

[BlackMage]

Op de snes had je 4,8,16,24 en 32 mbit spellen. Ook zijn er in japan 2 48 mbit spellen uit gekomen (Tales of Phantasia en Star Ocean)

[Verwijderd]

Op dinsdag 26 februari 2002 15:12 schreef AtHomer het volgende:

[..]

Ik speelde eens Super Mario World op een emulator ( ) en dat spel was 4 MBit volgens het file-select scherm. Maar dat was dus ook een van de eerste spellen.

Ook heb ik een keer het spel Lufia gekocht (en uitgespeeld ) en op die doos stond 24 MBit avontuur (of zoiets). Ik had toen geen idee wat het betekende, maar het klonk wel interessant .

Ja Super Mario World is dan ook 90% alleen maar data...de graphics en muziek is nie veel (niet negatief bedoeld)

[AtHomer]

Op dinsdag 26 februari 2002 15:54 schreef MrRudi het volgende:

[..]

Ja Super Mario World is dan ook 90% alleen maar data...de graphics en muziek is nie veel (niet negatief bedoeld)

Maar toch klinkt de muziek in Super Mario World beter dan op de GBA. De GBA versie van Super Mario World heeft ook wat mindere muziek dan de SNES versie heb ik gehoord. Maar er is toch zoveel mogelijk geprobeerd om het precies na te maken... Zou de GBA dan toch minder muziek-krachtig zijn qua hardware De GBA klinkt altijd wat "blieperiger".

[Verwijderd]

Nou *ahum* vooruit dan...als kenner (ik heb zowel voor de SNES als de GBA muziek geschreven) laat ik mijn licht er dan maar echt op schijnen. Ik zal het even technisch uit de doeken doen:

Er zijn twee voorname redenen om het kwaliteitsverschil uit te leggen tussen SNES en GBA qua geluid:

1. de SNES gebruikte ADPCM samples, de GBA PCM 8-Bit. ADPCM heeft een bereik tot 16-bit en genereert veel minder ruis. Elke sample op de GBA heeft ruis, dat is op 8-bit niet te voorkomen, laat staan er uit te filteren.

2. de SNES heeft 8 kanalen hardware mixing, de GBA NUL. Op de GBA moet dus alles softwarematig gemixt worden, wat 1) CPU tijd kost, en 2) tot een (relatief laag) kwaliteitsverlies leidt. En uiteraard word om deze reden vaak de muziek een lage prioriteit gegeven: het kost cpu tijd.

[AtHomer]

Op dinsdag 26 februari 2002 17:03 schreef MrRudi het volgende:
Nou *ahum* vooruit dan...als kenner (ik heb zowel voor de SNES als de GBA muziek geschreven) laat ik mijn licht er dan maar echt op schijnen. Ik zal het even technisch uit de doeken doen:

Er zijn twee voorname redenen om het kwaliteitsverschil uit te leggen tussen SNES en GBA qua geluid:

1. de SNES gebruikte ADPCM samples, de GBA PCM 8-Bit. ADPCM heeft een bereik tot 16-bit en genereert veel minder ruis. Elke sample op de GBA heeft ruis, dat is op 8-bit niet te voorkomen, laat staan er uit te filteren.

2. de SNES heeft 8 kanalen hardware mixing, de GBA NUL. Op de GBA moet dus alles softwarematig gemixt worden, wat 1) CPU tijd kost, en 2) tot een (relatief laag) kwaliteitsverlies leidt. En uiteraard word om deze reden vaak de muziek een lage prioriteit gegeven: het kost cpu tijd.

Duidelijk . Conclusie: De GBA zal dus meestal onderdoen qua geluid voor de SNES, tenzij er grafische elementen (of CPU tijd op een andere wijze) worden opgeofferd. (Dit leid ik hier uit af tenminste ).

[BlackMage]

Is er ook software om muziek uit een gba-rom te extracten?

[Verwijderd]

Op dinsdag 26 februari 2002 14:17 schreef _Swieep het volgende:
Ben het wel eens met de stelling dat de betere games nog moeten komen.

Kijk naar de eerste Snes games en dan naar Donkey Kong?? hetzelfde geldt denk ik voor de GBA, al vind ik de eerte games er al heel goed uit zien.

Is dit topic ook weer eens opgerakeld? Kijk, dit snap ik eigenlijk niet, want waarom kunnen de developers niet 'verder gaan waar ze gebleven zijn' qua kwaliteit van de games? Ik kan voor bijna elk spel op de GBA een beter SNES-alternatief opnoemen; ook kon Golden Sun me niet boeien qua sfeer, verhaal en gevechten als je het vergelijkt met klassiekers als CT en ToP.

Hebben gamedevelopers soms hun 'touch' verloren?

[BlackMage]

Op dinsdag 26 februari 2002 18:16 schreef jdvanwijk het volgende:

[..]

Is dit topic ook weer eens opgerakeld? Kijk, dit snap ik eigenlijk niet, want waarom kunnen de developers niet 'verder gaan waar ze gebleven zijn' qua kwaliteit van de games? Ik kan voor bijna elk spel op de GBA een beter SNES-alternatief opnoemen; ook kon Golden Sun me niet boeien qua sfeer, verhaal en gevechten als je het vergelijkt met klassiekers als CT en ToP.

Hebben gamedevelopers soms hun 'touch' verloren?

er komt wel een spel ala. ToP naar de gba!!
Dat heet Tales Of Eternia of terwel: Tales of Phantasia 3

http://www.gbadome.nl/ShowContent.asp?ContentID=7422

Verder kan je alleen maar hopen dat zoon spel als Chrono Trigger ooit komt.

[Verwijderd]

Op dinsdag 26 februari 2002 18:16 schreef jdvanwijk het volgende:

[..]

Is dit topic ook weer eens opgerakeld? Kijk, dit snap ik eigenlijk niet, want waarom kunnen de developers niet 'verder gaan waar ze gebleven zijn' qua kwaliteit van de games? Ik kan voor bijna elk spel op de GBA een beter SNES-alternatief opnoemen; ook kon Golden Sun me niet boeien qua sfeer, verhaal en gevechten als je het vergelijkt met klassiekers als CT en ToP.

Hebben gamedevelopers soms hun 'touch' verloren?

Nee, hun klanten.

En de goede economie.

En uitgevers die het nog echt belangrijk vonden dat een spel én goed én leuk was. Uitgevers die eens wilden investeren in nieuwe spellen, uitgevers die niet alleen gokken op zekerheidjes waardoor je plaformer nummer 2000 krijgt (op GBA) of Shooter nummer 2000 (op PC). Uitgevers die snapte dat branding alleen nodig is om rotzooi te verkopen (of sportspellen).

Zo...das 5 jaar frustratie dat er ff uitkomt

[TheEagle]

Op dinsdag 26 februari 2002 13:02 schreef NME het volgende:
is het niet gewoon dat de SNES voor die tijd zo goed was dat hij in je geheugen staat als GEWELDIG. GRAPHICS! SOUND! en dat daarom de GBA minder lijkt

Dat zou heel goed kunnen. Dat idee heb ik ook wel eens. Een ding is zeker. De Snes kan qua snelheid niet aan de GBA tippen. De snes had namelijk maar een 3.5Mhz proc. Hoe snel die van de GBA is weet niet niet zo snel. Maar als je er rekening mee houdt dat er DOOM achtige spelen op uit gaan komen, dan weet je gewoon dat ie sneller is.

De SNES had namelijk de superFX chip nodig om 3D beelden weer te geven. De GBA niet.

[Verwijderd]

Op woensdag 06 maart 2002 11:25 schreef Chaos_Eagle het volgende:

[..]

Dat zou heel goed kunnen. Dat idee heb ik ook wel eens. Een ding is zeker. De Snes kan qua snelheid niet aan de GBA tippen. De snes had namelijk maar een 3.5Mhz proc. Hoe snel die van de GBA is weet niet niet zo snel. Maar als je er rekening mee houdt dat er DOOM achtige spelen op uit gaan komen, dan weet je gewoon dat ie sneller is.

De SNES had namelijk de superFX chip nodig om 3D beelden weer te geven. De GBA niet.

De ARM processor van de GBA is zeker stukken sneller dan de oude chip van de SNES. De resolutie van het scherm daarentegen is weer kleiner dan de SNES. De beeldopbouw zit qua architectuur ongeveer gelijk in elkaar, maar de GBA heeft wel enkele flinke hardwarebugs met spriteblending en layer prioriteiten (irritant geloof me). Overall heb je dus op de GBA meer rekenpower om minder te laten zien

Ik vind de GBA gewoon zo'n tof apparaatje omdat ie toch weer een beetje het SNES gevoel geeft...en als al die $^#&^$# & publishers nu eens ophouden met alleen maar brands te verkopen, krijgen we nog goeie spellen ook

[Verwijderd]

Amen

Wordt eens tijd dat er weer spellen uitkomen ipv kastvullers.

Zijn maar weinig spellen die je echt blijft uitspelen tegenwoordig. En dan gaan ze ook nog branding-spellen uitbrengen

Gamers unite: WE WANT GAMES!!



FF serineus: Laatste tijd komt er echt weinig leuks uit voor de GBA (Golden Sun import al 2 maanden in bezit....dus afgezien van GS).
Eerst zat ik nog te plannen welk spel ik welke maand zou gaan kopen, maar tegenwoordig is het

[BlackMage]

Op woensdag 06 maart 2002 20:19 schreef CommDante het volgende:
Amen

Wordt eens tijd dat er weer spellen uitkomen ipv kastvullers.

Zijn maar weinig spellen die je echt blijft uitspelen tegenwoordig. En dan gaan ze ook nog branding-spellen uitbrengen

Gamers unite: WE WANT GAMES!!



FF serineus: Laatste tijd komt er echt weinig leuks uit voor de GBA (Golden Sun import al 2 maanden in bezit....dus afgezien van GS).
Eerst zat ik nog te plannen welk spel ik welke maand zou gaan kopen, maar tegenwoordig is het

Deze maanden komen er wel een heleboel coole spellen:
Mario World
Sonic
Tekken
en nog heel wat.

[Sassie]

Op dinsdag 26 februari 2002 19:27 schreef MrRudi het volgende:

[..]

Nee, hun klanten.

En de goede economie.

En uitgevers die het nog echt belangrijk vonden dat een spel én goed én leuk was. Uitgevers die eens wilden investeren in nieuwe spellen, uitgevers die niet alleen gokken op zekerheidjes waardoor je plaformer nummer 2000 krijgt (op GBA) of Shooter nummer 2000 (op PC). Uitgevers die snapte dat branding alleen nodig is om rotzooi te verkopen (of sportspellen).

Zo...das 5 jaar frustratie dat er ff uitkomt

Tja, tegenwoordig probeert men met eyecandy en poorten geld te verdienen. (en ja mede door het vele kopieren/roms ).

Het is trouwens wel leuk dat de GBA vergeleken wordt met de SNES. Het zegt IMHO wat leuks over de stand van zaken nu dat een handheld vergeleken kan worden met (een weliswaarverouderde, maar zeker geen slechte) console.
Enne tja hardwarematig, de SNES is natuurlijk voor TV-output gebouwd en de GBA voor kleine speakertjes/oordopjes.
Als ik hiet aan mijn PC een vette boxenset ipv 2 miniboxjes hang klinkt het geluid op zich ook al "beter". En als ik dan MrRudi's verhaal over chips ed. meeneem is het wel aannemelijker dat geluid bij SNES games beter klinkt.

Overigens zullen er vast wel supervette GBA games uitkomen, maar dat zullen geen poorts/remakes van oude SNES games worden. Het beste is toch specifiek een game onwikkelen naar de technische mogelijkheden van een "gamecomputer".
En zoals het verleden bewezen heeft (oa DC en PSX) duurt dat altijd even voordat men de mogelijkheden echt uitkan putten.

[Aidix]

SJa, ik persoonlijk vond die GBA zo ernstig tegenvallen dat ik hem meteen weer verkocht heb.
Eerst word je lekker gemaakt met propaganda, dan blijkt dat die 16mhz bijna volledig moet worden opgeofferd om de kneuzerige hardware te compenseren.

Dat geluid alleen al vind ik zo'n naaistreek dat ik geen GBA meer hoef, ruim 10 jaar na mijn eerste GB accepteer ik gewoon geen bliepbloep meer
Elk tof spel dat veel cpu verbruikt heeft gewoon GEEN cpu kracht meer over voor fatsoenlijke muziek, voor zover je bij 8bit knarsgeluid nog van muziek kan spreken.

[Verwijderd]

Op donderdag 07 maart 2002 00:08 schreef Aidix het volgende:
Dat geluid alleen al vind ik zo'n naaistreek dat ik geen GBA meer hoef, ruim 10 jaar na mijn eerste GB accepteer ik gewoon geen bliepbloep meer
Elk tof spel dat veel cpu verbruikt heeft gewoon GEEN cpu kracht meer over voor fatsoenlijke muziek, voor zover je bij 8bit knarsgeluid nog van muziek kan spreken.

[reclame]
Behalve als ze onze GBA Sound Replayer zouden gebruiken die volledig in ARM32 Assembly is geschreven en acht keer is geoptimized zodat ie zelfs onder een full 3D engine op de GBA nog 4 kanaals XM muziek kan spelen
[/reclame]

[Chiron]

er komt trouwens een add-on voor de gba dat je het beeld op een gewone tv kan laten afspelen, dus komt de vergelijking met een console nog dichterbij

[Verwijderd]

Deze maanden komen er wel een heleboel coole spellen:

Ik heb ze allemaal al gespeeld dus ik zal even het rijtje afgaan

Mario World

Inderdaad net zo leuk als vroeger. Muziek klinkt (ook met koptelefoon) wat 'vreemd'.

Sonic

Zwaar tegenvallend: veel, en dan bedoel ik ook beledigend makkelijk. Grafisch mooi.

Tekken

Niet zo mooi als ik gehoopt had. Het geheel voelt wat rommelig en 'niet af' aan: de menu's, het gebrek aan extra's... ik kijk meer uit naar Street Fighter 3 Alpha.

Dat was het

[BlackMage]

Op zondag 10 maart 2002 18:18 schreef jdvanwijk het volgende:

[..]

Ik heb ze allemaal al gespeeld dus ik zal even het rijtje afgaan
[..]

Inderdaad net zo leuk als vroeger. Muziek klinkt (ook met koptelefoon) wat 'vreemd'.
[..]

Zwaar tegenvallend: veel, en dan bedoel ik ook beledigend makkelijk. Grafisch mooi.
[..]

Niet zo mooi als ik gehoopt had. Het geheel voelt wat rommelig en 'niet af' aan: de menu's, het gebrek aan extra's... ik kijk meer uit naar Street Fighter 3 Alpha.

Dat was het

Street Fighter 3 Alpha is zeker mooi.
Alleen lijkt mij King of Fighters leuker. Iemand enig idee wanneer die in europa te koop is?