Toon posts:

Zonnepanelen - graag jullie mening/advies

Pagina: 1
Acties:

Vraag


  • ADJ89
  • Registratie: februari 2021
  • Laatst online: 09-08 20:38
Ons huis heeft een bestaande zonnepanelen installatie van 4 panelen (paneel type geen idee) + Growatt 1000 PV-omvormer op een aparte groep, deze zijn bij de bouw van het huis geplaatst (wij zijn de 2e eigenaar sinds 2019). De huidige zonnepanelen installatie maakt geen gebruikt van de maximale dak oppervlakte. Eind 2020 hebben wij onze zolder laten verbouwen en hierbij zijn er twee dakkapellen geplaatst (1 voor 1 achter).

Nu willen we de zonnepanelen installatie gaan aanpassen zodat de maximale oppervlakte van het dak gebruikt gaat worden. In de afgelopen weken heb ik veel topics op tweakers gelezen over dit onderwerp en heb ik een 4 tal offertes opgevraagd bij verschillende installateurs.

Installateur 1 wilde geen offerte uitbrengen. Dak is niet geschikt i.v.m. dakkapel en installaties doen zijn vanaf 8 panelen was het antwoord.

Installateur 2 heeft een offerte uitgebracht met 9 zonnepanelen met alleen chinezen merken prijs was 3300 Euro incl BTW (als ik het mij goed herinner de offerte ben ik kwijt helaas).

Installateur 3 (lokale installateur) heeft niks meer laten horen zonder reden.

Installateur 4 (lokale installateur) heeft een offerte uitgebracht voor 11 panelen Glas-Glas met als optie SMA of Solaredge PV-omvormer met een prijs van 8100 en 8700 Euro incl BTW. Leg plan klopt niet, vragen over waarom SMA of Solaredge kunnen niet echt worden onderbouwd en iets zegt me dat de prijs erg hoog is
.

Tot nu toe heb ik geen goed gevoel gekregen van alle partijen en heb ik vooral het gevoel dat het een hoop snel snel werk is en niet echt maatwerk. Ik heb dus het idee opgevat om het technisch voor een groot gedeelte uit te denken (zodat ik weet hoe het zit en het begrijp) en uit te laten voeren door een installateur (ik wil en ga niet zelf het dak op, ik heb laatst nog op een steiger bij mijn huis gestaan voor het schoonmaken van de dakgoten met knikkende knieën en ik ben geen specialist met stroom).

Uitgangpunten voor de installatie:

1. De huidige zonnepanelen installatie moet van het dak verwijderd worden, inclusief PV omvormer binnen.
2. De huidige dedicated 16A groep (waar de PV-omvormer opzit) en bestaande dak doorvoer moeten hergebruikt worden.
3. Het maximale dakvlak aan de voorkant van ons huis (op het zuiden / zuid westen) benutten.
4. Zelfvoorzienend voor de komende 10 jaar (+/- 3000 kWh verbruik nu) met wat ruimte voor groei in de toekomst. (Over 10 jaar maar eens kijken wat de stand van de techniek is op dat moment van de warmtepompen en zonnepanelen. Tegen die tijd is de CV ketel +/- 15 jaar oud en moeten we daar ook wat aan gaan doen denk ik.).
5. Degelijke installatie met weinig onderhoud en zekerheid.
6. Zwarte zonnepanelen (kleine eis van mijn vrouw ;)).

Na veel informatie tot mij te hebben genomen kom ik op het volgende lijstje uit, samengesteld bij Solar Bouwmarkt (ik wil het waarschijnlijk door hun ook laten uitvoeren):



Na wat tel en meetwerk kom ik tot het volgende leg plan:



Ik zit met de volgende vragen in mijn hoofd:

SolarEdge, Enphase of toch SMA?

Ik heb wat last van schaduwvorming van mijn dakkapel en het punt dak van de buren in de middag. SolarEdge en Enphase heb ik door veel installateurs geadviseerd gekregen maar vindt ik dure oplossingen en ik vraag mij af of ik dit echt nodig heb? (de installateurs konden mij niet echt een antwoord geven). Ik hoor ook veel verhalen over optimizers die kapot gaan. Het zal wel onder garantie gemaakt worden, maar hoe lang duurt dat en welke opbrengst mis ik? Daarnaast ga ik zelf het dak niet op om iets te repareren.

Ik ben daarom nu voor mijzelf uitgegaan van SMA. Aangezien hier ook ShadeFix inzit (zover ik het zie en heb gelezen hier en daar doet SolarEdge/Enphase het 5% tot 10% beter dan SMA voor wat betreft de schaduw) en hierdoor minder elektronica op het dak aanwezig is wat kapot kan gaan. Met als nadeel dat ik niet de opbrengt per paneel kan zien en eventueel het ook niet opmerk wanneer er een zonnepaneel kapot is of minder oplevert om een duisteren reden.

Waar zouden jullie voor gaan?

Dak oppervlak

Ik ben een beetje in verwarring geraakt over het dak oppervlak wat je nu wel of niet mag gebruiken. Sommige installateurs nemen wat marge en sommige niet. Onder, aan de zijkant en boven op de dakkapel heb ik geen problemen met afmetingen van de zonnepanelen + 2 cm tussen panelen op de rails en aan het einde van de rails. Rondom de panelen heb ik dan marges van +/- 10 cm, ook tot aan de “erfgrens” op het dak.

Boven de dakkapel is het een ander verhaal, de panelen van de buren links van mij liggen +/- 10 cm te ver op ons dak. Hierdoor komen de 6 panelen tot aan de “erfgrens” met onze buren rechts te liggen. Hiervoor moet ik gebruik maken van rails die verticaal worden geplaatst (waardoor de 2 cm marge aan het einde van de rails aan de onderkant zit) en moeten de panelen tegen of net over de 2 cm marge van de rails van de buurman links van mij worden gelegd.

Kan dit technisch en mag dit voor wat betreft de efgrens op het dak?

Omvormer grootte

In mijn lijstje ga ik uit van de SB3.0-1AV-41 (ik denk dat dit de beste oplossing is i.v.m. start spanning en de verhouding?) met 2 strings van 6 panelen elk:

- String 1 de 6 panelen aan de bovenkant van mijn dakkapel
- String 2 de 2 panelen op de dakkapel, 1 paneel naast de dakkapel en 3 panelen onder de dakkapel.

De cijfers in Sunnydesign zijn als volgt:



Zie ik dit goed of moet ik toch voor de SB3.6-1AV-41 gaan?



Alvast bedankt voor jullie feedback en inhoudelijk commentaar!

Beste antwoord (via ADJ89 op 31-03-2021 02:23)


  • migjes
  • Registratie: april 2007
  • Laatst online: 25-09 23:10
ADJ89 schreef op zaterdag 27 februari 2021 @ 14:34:
[...]
Jeetje nou snap ik wel waarom er soms brand ontstaat bij sommige installaties.
die temperatuur doet geen brand veroorzaken, temperaturen zijn daar veel te laag voor.
fouten in het productie proces van de panelen kunnen dat wel.
vooral het stuk waar de cellen worden gekoppeld met de kabel van het paneel, daar zit de fout.
uit eindelijk heb je een string die ruim 300V met 9A heeft.
dat is meer als een las apperaat.

maar als je ze boven op dakpannen legt, heb je er een brand werende laag er tussen.
dus levert het geen gevaar op, maar sommige mensen vinden in dak panelen mooier.
dan moet je wel even opletten dat je er geen brandbaar isolatie materiaal/dak construktie onder hebt zitten.
Ik lees dat panelen welke op het noorden liggen zo'n beetje 50% minder doen dan panelen welke op zuid liggen. Had zelf inderdaad ook al wat zitten rekenen, vindt het alleen nog wel lastig om die NOCT dan echt een beetje realistisch te berekenen. Want ja hoe heet wordt een paneel met 35+ graden op het Noorden?
jep 50% minder opbrengst als op zuid, in kWh.
maar dat is weer niet het zelfde als in W, het is gewoon 50% minder tijd(de h van kWh.).
Maar als ik een beetje uitga van een gemiddelde van 20% verlies op een paneel (ik denk dat dit het meest gunstige scenario is, zo beetje met de vinger in de lucht stekend). Dan wordt dat 264 W per paneel uitgaand van die 330 STC.

10x 264 W op zuid = 2640 W
9x 264 W op noord= 2376 W - 50% verlies = 1188 W
Totaal: 3828 W
neem er maar 30% voor.
kijk even bij de betere merken panelen daar staat het vaak beter in uitgelegd.
hier noemen ze het b.v. NMOT (is het grofweg zelfde als NOCT)
https://cdn.webshopapp.co...33860/lg360n1c-n5-aw3.pdf
Daar komt nog verlies bij i.v.m. de schaduw werking van de dakkapel aan de voorkant op 1 paneel en de gelijkmatige eerdere schaduw over alle panelen welke door de punt van het dak van de buren komt. Geen idee hoeveel dit scheelt en of het ook echt scheelt, aangezien panelen in de schaduw theoretisch kouder worden en dus eventueel zelf meer zouden moeten kunnen opleveren :9?

Al met al denk ik inderdaad ook dat die SB3.6-1AV-41 geen gek idee is wanneer ik voor SMA zou kiezen. Maar misschien is de GoodWe GW3600D-NS nog een goed alternatief voor het drukken van de prijs.
geen voorkeur, SMA is een simple aanrader, die kan van alles en heeft ruimte genoeg per mpp.
de goedkopere omvormers hebben soms wat vreemde andere zaken.
zo kan mijn omvormer maar 3000W per mpp doen en de omvormer doet in totaal 4000W.
(ik ken een 3,6kW omvormer die maar 2200W doet per mpp, en dat zou met jouw 10x330Wp toch wel een probleem zijn in mijn ogen. ;) )

lastig na vragen hier op het forum, 49% van de mensen die snappen niet dat het anders werkt en verklaren je voor gek.
de andere 49% die zit vast in zijn eigen ego, want hun hebben toch geen slecht spul gekocht.
zeldzaam dat je een echt snuggere tweaker tegen komt die het kan en wil testen (wat al niet makkelijk is) en ook nog duidelijk een rapport er over kan schrijven ook (helemaal moeilijk.).
en dan kom je er toch vaak genoeg achter dat het soms door de goedkope omvormers toch iets te zonnig word verteld.
installateurs zijn vaak nog erger, die verkopen altijd goede spullen nooit iets slechts dus het kan altijd.
werkelijkheid, ik kan je slecht helpen met deze vraag. ;)

7x245Wp(15 graden) + 7x245Wp(45 graden) op oost en 10x300Wp(45 graden) op west. (4kW omvormer)

Alle reacties


  • Zenix
  • Registratie: maart 2004
  • Laatst online: 02:47

Zenix

BOE!

Ik zou mij niet te druk maken over panelen die net bij de rand liggen, solar bouwmarkt zijn sets zijn voldoende voor windzone 2. Ik weet niet waar je woont, maar je zou voor de randen nog extra dakhaken kunnen overwegen, dan hoef je helemaal geen zorgen te maken. Dat zou je ook kunnen overleggen met Solar Bouwmarkt. Erfgrens is lastig, eigenlijk zijn de buren links van jou het probleem, weet niet hoe goed de verhouding is met de buren, maar anders kan je daarmee overleggen.

De panelen van Muchen Solar zijn ook gewoon Chinese panelen, dus dat is geen reden om die te nemen. Ik zou die van Trina dan liever nemen https://www.solar-bouwmar...full-black-half-cell.html 5Wp meer en 10 euro goedkoper en een Tier 1 fabrikant.

SMA is naar mijn mening prima, maar daar zit wel een prijskaartje aan. Je zou ook Goodwe kunnen overwegen https://www.solar-bouwmarkt.nl/gw3600d-ns-wifi.html die heeft ook schaduwmanagement, maar wel iets minder verfijnd dan bij SMA.

De BTW teruggave service zou ik ook niet nemen, daar ben je misschien een uur mee bezig als je het zelf doet.

[Voor 31% gewijzigd door Zenix op 23-02-2021 15:53]


  • migjes
  • Registratie: april 2007
  • Laatst online: 25-09 23:10
@ADJ89
of je nu een SMA SB3.0/3.6/4.0/5.0/6.0 gebruikt dat maakt niet uit.
zijn allemaal omvormers met 2x een mpp en met 600V max per mpp.
de panelen die je nu kiest leveren 32,6Vmpp en 40Voc.
de Voc + temperatuur moeten onder de 600V blijven.
(voor temperatuur neem ik even 10% daar komt het grof weg op neer.)
600V - 10% / 40Voc = 12 panelen (ik neem wat marge 13,5 is een beetje lastig, paneel in 2e zagen kan niet.)
dus maximaal 12 panelen per mpp, dus 24 panelen per omvormer.
het maakt geen bal uit of het een 3kW of 6kW omvormer is.
dat verteld alleen maar iets over het vermogen wat hij aan het net geeft.
2x12x330Wp=7920Wp kunnen allemaal op die omvormer reeks. ;)

(ik heb een 4000VA omvormer op een 16A groep hangen, dit is geen probleem.
een 16A groep gaat niet reageren van 16,00001A, wel nee daar zit een marge van:

een beetje tot hoever je wil gaan, wel opletten een normale 3x2,5mm kabel kan dit aan, maar met 4kW er op is het wel even goed opletten op de koppel stukken.)

een 330Wp paneel, die levert 330W maar alleen onder heel speciale condities.
zon recht op het paneel, bepaalde temperatuur een klein beetje wint zodat hij af koelt etc etc...
tja, dat gebeurd dus niet heel vaak.
je hebt in de specificaties ook nog de NOCT gegevens, die heb je wel vaker en zijn ook 30% lager als zijn STC (Wp) waardes.
voor 330Wp is dat dus 230W NOCT.
12x 230W = 2700W dus 3kW omvormer, no prob.
zie ook:
antonboonstra in "Elektriciteit opwekken met zonnepanelen (PV)"
simpel Wp =! W omvormer.
dit geeft je veel schuif ruimte. ;)
(maar pas op, die Voc + temperatuur, belangrijk!!!!)
dit noemen we onder dimensioneren, en heeft vaak meer met de bloeddruk van de gebruiker te maken als met echt verlies. ;)

iets minder belangrijk, maar wel leuk om te weten:
het type omvormer waar je kijkt, die werken het beste als die 350Vmpp uit het paneel krijgt.
zie de grafiek:

hij werkt best wel aardig hoor met maar 200Vmpp of 480Vmpp.
maar beste is rond de 350Vmpp.
(en dan het liefst iets er boven, want de zon schijnt dan is het heet dus een iets lager Vmpp)
ik zou liever 1x12x330Wp willen als dat ik 2x6x330Wp zou hebben, maar kan allebei wel.
schuif ruimte genoeg. ;)


(als ik even snel kijk naar je dak, dan denk ik:
6x boven dakkapel + 1x naast dakkapel + 3x onder dakkapel.
maakt 10 panelen, Vmpp/Voc is dan wel oke, en dit past perfect op een SMA SB3.6 (16A groep).
maar dan heb je pas 1 mpp gevuld, de andere mpp vul je met 6 tot 12 panelen en die hang je op noord.
noord is geen probleem, in lente/herfst staat de zon nog niet hoog, maar in de zomer wel.
in de zomer panelen warm dus leveren minder W, maar dan komen net lekker de noord panelen er nog bij.
simpel goedkoop en effectief, niet te moeilijk denken. ;)
de 2 op dakkapel, maakt het allemaal veel te duur en te moeilijk, daar heb je solaredge/optimizers/micro voor nodig, niet de moeite waard.

je kunt dit ook in 2 stappen doen.
nu 1x10x330Wp (liever een 370Wp paneel gebruiken.) op 1 mpp van een 3.6kW omvormer, later de andere mpp vullen.
(maar pas op met BTW terug vragen, zitten regels aan die je dan wel moet begrijpen. ;) )

zo komt de zon op:

maar je moet dan wel zo kijken:

jep, in de zomer komt de zon niet op in het oosten, maar in het noord oosten. ;) )

[Voor 4% gewijzigd door migjes op 23-02-2021 16:07]

7x245Wp(15 graden) + 7x245Wp(45 graden) op oost en 10x300Wp(45 graden) op west. (4kW omvormer)


  • ADJ89
  • Registratie: februari 2021
  • Laatst online: 09-08 20:38
Zenix schreef op dinsdag 23 februari 2021 @ 15:35:
Ik zou mij niet te druk maken over panelen die net bij de rand liggen, solar bouwmarkt zijn sets zijn voldoende voor windzone 2. Ik weet niet waar je woont, maar je zou voor de randen nog extra dakhaken kunnen overwegen, dan hoef je helemaal geen zorgen te maken. Dat zou je ook kunnen overleggen met Solar Bouwmarkt. Erfgrens is lastig, eigenlijk zijn de buren links van jou het probleem, weet niet hoe goed de verhouding is met de buren, maar anders kan je daarmee overleggen.

De panelen van Muchen Solar zijn ook gewoon Chinese panelen, dus dat is geen reden om die te nemen. Ik zou die van Trina dan liever nemen https://www.solar-bouwmar...full-black-half-cell.html 5Wp meer en 10 euro goedkoper en een Tier 1 fabrikant.

SMA is naar mijn mening prima, maar daar zit wel een prijskaartje aan. Je zou ook Goodwe kunnen overwegen https://www.solar-bouwmarkt.nl/gw3600d-ns-wifi.html die heeft ook schaduwmanagement, maar wel iets minder verfijnd dan bij SMA.

De BTW teruggave service zou ik ook niet nemen, daar ben je misschien een uur mee bezig als je het zelf doet.
Dank voor je feedback! Ik woon in Zuid-Holland en zoals ik het van het internet kan halen is dat windzone 2. Aan de bovenkant (de nok) van mijn dak en aan de onderkant van mijn dak (bij de goot) heb ik ongeveer 1 dakpan speling, dat moet voldoende zijn.

Zoals het spreekwoord is: Beter een goede buur dan een verre vriend, dat wil ik graag zo houden. Ik heb al wat overleg gehad met de buurman, die zit niet op kosten te wachten omdat ik iets ga doen en het hard spelen daar heb ik niet zoveel zin in i.v.m. de relatie. Vanuit de aannemer wordt er niks meer aangedaan, dus ik heb het te doen met de situatie zoals deze is. Zolang ik niet over de erfgrens ga aan de andere kant bij de buurman is het goed?

Ik heb specifiek voor die Muchen Solar panelen gekozen i.v.m. de afmetingen. Alle andere panelen zijn net weer een paar centimeter groter, waardoor het aantal panelen wat ik voor ogen heb niet op het dakvlak past.

Ik zal mij nog eens gaan verdiepen in het terug vragen van BTW, ik begrijp dat dit prima zelf te doen is?

  • ADJ89
  • Registratie: februari 2021
  • Laatst online: 09-08 20:38
migjes schreef op dinsdag 23 februari 2021 @ 16:00:
@ADJ89
of je nu een SMA SB3.0/3.6/4.0/5.0/6.0 gebruikt dat maakt niet uit.
zijn allemaal omvormers met 2x een mpp en met 600V max per mpp.
de panelen die je nu kiest leveren 32,6Vmpp en 40Voc.
de Voc + temperatuur moeten onder de 600V blijven.
(voor temperatuur neem ik even 10% daar komt het grof weg op neer.)
600V - 10% / 40Voc = 12 panelen (ik neem wat marge 13,5 is een beetje lastig, paneel in 2e zagen kan niet.)
dus maximaal 12 panelen per mpp, dus 24 panelen per omvormer.
het maakt geen bal uit of het een 3kW of 6kW omvormer is.
dat verteld alleen maar iets over het vermogen wat hij aan het net geeft.
2x12x330Wp=7920Wp kunnen allemaal op die omvormer reeks. ;)

(ik heb een 4000VA omvormer op een 16A groep hangen, dit is geen probleem.
een 16A groep gaat niet reageren van 16,00001A, wel nee daar zit een marge van:
[Afbeelding]
een beetje tot hoever je wil gaan, wel opletten een normale 3x2,5mm kabel kan dit aan, maar met 4kW er op is het wel even goed opletten op de koppel stukken.)

een 330Wp paneel, die levert 330W maar alleen onder heel speciale condities.
zon recht op het paneel, bepaalde temperatuur een klein beetje wint zodat hij af koelt etc etc...
tja, dat gebeurd dus niet heel vaak.
je hebt in de specificaties ook nog de NOCT gegevens, die heb je wel vaker en zijn ook 30% lager als zijn STC (Wp) waardes.
voor 330Wp is dat dus 230W NOCT.
12x 230W = 2700W dus 3kW omvormer, no prob.
zie ook:
antonboonstra in "Elektriciteit opwekken met zonnepanelen (PV)"
simpel Wp =! W omvormer.
dit geeft je veel schuif ruimte. ;)
(maar pas op, die Voc + temperatuur, belangrijk!!!!)
dit noemen we onder dimensioneren, en heeft vaak meer met de bloeddruk van de gebruiker te maken als met echt verlies. ;)

iets minder belangrijk, maar wel leuk om te weten:
het type omvormer waar je kijkt, die werken het beste als die 350Vmpp uit het paneel krijgt.
zie de grafiek:
[Afbeelding]
hij werkt best wel aardig hoor met maar 200Vmpp of 480Vmpp.
maar beste is rond de 350Vmpp.
(en dan het liefst iets er boven, want de zon schijnt dan is het heet dus een iets lager Vmpp)
ik zou liever 1x12x330Wp willen als dat ik 2x6x330Wp zou hebben, maar kan allebei wel.
schuif ruimte genoeg. ;)


(als ik even snel kijk naar je dak, dan denk ik:
6x boven dakkapel + 1x naast dakkapel + 3x onder dakkapel.
maakt 10 panelen, Vmpp/Voc is dan wel oke, en dit past perfect op een SMA SB3.6 (16A groep).
maar dan heb je pas 1 mpp gevuld, de andere mpp vul je met 6 tot 12 panelen en die hang je op noord.
noord is geen probleem, in lente/herfst staat de zon nog niet hoog, maar in de zomer wel.
in de zomer panelen warm dus leveren minder W, maar dan komen net lekker de noord panelen er nog bij.
simpel goedkoop en effectief, niet te moeilijk denken. ;)
de 2 op dakkapel, maakt het allemaal veel te duur en te moeilijk, daar heb je solaredge/optimizers/micro voor nodig, niet de moeite waard.

je kunt dit ook in 2 stappen doen.
nu 1x10x330Wp (liever een 370Wp paneel gebruiken.) op 1 mpp van een 3.6kW omvormer, later de andere mpp vullen.
(maar pas op met BTW terug vragen, zitten regels aan die je dan wel moet begrijpen. ;) )

zo komt de zon op:
[Afbeelding]
maar je moet dan wel zo kijken:
[Afbeelding]
jep, in de zomer komt de zon niet op in het oosten, maar in het noord oosten. ;) )
Dank voor je feedback. Ik wil het graag veilig houden (zoals opgegeven door de leveranciers in de documentatie) dus de SunnyBoy 3.6 is voor mij het maximale op de bestaande 16A groep. Dank voor de tip van alle panelen op 1 string, die neem ik mee, kan altijd van pas komen in de toekomst. Ik zit helaas aan de panelen vast welke ik gekozen heb i.v.m. de afmetingen, andere panelen zijn net te groot en dan past het dus niet meer op het dakvlak aan de zuid kant.

Ik kan helaas maximaal 6 panelen op de noordkant kwijt i.v.m. airco installatie op de dakkapel en eventueel onderhoud ervan via het dak. Voor nu was ik dus niet van plan om panelen op de noord kant te plaatsen, misschien dat dit in toekomst veranderd.

Ik was mij er niet van bewust dat ik optimizers nodig had voor de panelen op de dakkapel aan de zuidkant? Is dit i.v.m. de hoek van de panelen en dus andere instraling van de zon ten opzichten van de andere panelen? Scheelt dit heel veel in percentage?

  • migjes
  • Registratie: april 2007
  • Laatst online: 25-09 23:10
ADJ89 schreef op woensdag 24 februari 2021 @ 14:08:
[...]


Dank voor je feedback. Ik wil het graag veilig houden (zoals opgegeven door de leveranciers in de documentatie) dus de SunnyBoy 3.6 is voor mij het maximale op de bestaande 16A groep. Dank voor de tip van alle panelen op 1 string, die neem ik mee, kan altijd van pas komen in de toekomst. Ik zit helaas aan de panelen vast welke ik gekozen heb i.v.m. de afmetingen, andere panelen zijn net te groot en dan past het dus niet meer op het dakvlak aan de zuid kant.
no prob.
tja wat is er veiliger, een SB3.6(3,6kVA) met 3x2,5mm+16A of mijn 4kVA met 3x4mm+16A.
dan is het helaas toch mijn optie. ;)
(lastig te zeggen waar echte grenzen zitten, maar het maakt voor jouw niet veel uit.
je wil altijd veilig, maar veiliger is iets anders.)

oke, die maat panelen, no prob.
Ik kan helaas maximaal 6 panelen op de noordkant kwijt i.v.m. airco installatie op de dakkapel en eventueel onderhoud ervan via het dak. Voor nu was ik dus niet van plan om panelen op de noord kant te plaatsen, misschien dat dit in toekomst veranderd.
onthoud dat het kan, kan leuk zijn voor de toekomst.
Ik was mij er niet van bewust dat ik optimizers nodig had voor de panelen op de dakkapel aan de zuidkant? Is dit i.v.m. de hoek van de panelen en dus andere instraling van de zon ten opzichten van de andere panelen? Scheelt dit heel veel in percentage?
jep een hoek verschil maakt een verschil in opbrengst en dat wil je niet in 1 seriële string combineren of optimizers gebruiken. (maar ook optimizers hebben grenzen.)
(kleine hoek verschillen gaan nog wel als het niet anders kan, maar maakt het niet te extreem.
ik doe mijn 15 gaden en 45 graden op oost parallel. maar dan heb je even veel cellen per parallel string serieel nodig, dat word lastig voor jouw.)

BTW terug vragen is erg simpel zelf te doen.
(maar zoals alles met belasting, zitten haken en ogen aan, en begrijp die ook.
je kunt zo niet ieder half jaar opnieuw terug vragen als je het fout doet.)
https://www.belastingdien...anelen-ik-ben-particulier
lees en begrijp, vragen set.

7x245Wp(15 graden) + 7x245Wp(45 graden) op oost en 10x300Wp(45 graden) op west. (4kW omvormer)


  • fxs81
  • Registratie: november 2016
  • Laatst online: 26-09 15:50

fxs81

Julianadorp

Via Solar bouwmarkt bestellen en laten leggen gebeurt door green guys, ik was dat ook van plan maar had ook nog even via green guys zelf een offerte gevraagd (is trouwens van dezelfde eigenaar maar dat terzijde) en dat werd nog een fractie goedkoper ook en alles via 1 partij. Contact en info verliepen goed, de rest nog geen idee, ze moeten nog komen leggen.

PV Output 3450 Wp | WGA | Weber Mastertouch 57 GBS Special Edition | KamadoJoe Classic II | Amstel Mini Kamado | WlanThermo Mini V2 | JoeFyr | JoyStove Large


  • ADJ89
  • Registratie: februari 2021
  • Laatst online: 09-08 20:38
migjes schreef op woensdag 24 februari 2021 @ 15:02:
[...]

no prob.
tja wat is er veiliger, een SB3.6(3,6kVA) met 3x2,5mm+16A of mijn 4kVA met 3x4mm+16A.
dan is het helaas toch mijn optie. ;)
(lastig te zeggen waar echte grenzen zitten, maar het maakt voor jouw niet veel uit.
je wil altijd veilig, maar veiliger is iets anders.)

oke, die maat panelen, no prob.

[...]

onthoud dat het kan, kan leuk zijn voor de toekomst.

[...]

jep een hoek verschil maakt een verschil in opbrengst en dat wil je niet in 1 seriële string combineren of optimizers gebruiken. (maar ook optimizers hebben grenzen.)
(kleine hoek verschillen gaan nog wel als het niet anders kan, maar maakt het niet te extreem.
ik doe mijn 15 gaden en 45 graden op oost parallel. maar dan heb je even veel cellen per parallel string serieel nodig, dat word lastig voor jouw.)

BTW terug vragen is erg simpel zelf te doen.
(maar zoals alles met belasting, zitten haken en ogen aan, en begrijp die ook.
je kunt zo niet ieder half jaar opnieuw terug vragen als je het fout doet.)
https://www.belastingdien...anelen-ik-ben-particulier
lees en begrijp, vragen set.
Hmm als het niet op de dakkapel gaat dan is het misschien toch interessanter om de noordkant erbij te pakken. Scheelt optimizers en verdere moeilijke dingen, het KISS principe zeg maar zoals je al zei. Dan krijg je 10 panelen op de zuid kant en 9 op de noord kant.

Dan moet alleen de groep wel vervangen worden voor een 25A variant en misschien nieuwe bekabeling 2,5/4,0 mm2 worden getrokken in de bestaande buis die naar de meterkast loopt, dat moet wel te doen zijn denk ik? Maar wanneer wordt het verstandig om naar 3 fase over te schakelen? Dat is mij niet helemaal duidelijk.

Daarnaast komt er dan 1 zonnepaneel op de noordkant 1/3e achter de buitenunit van de airco (welke op de dakkapel staat) te hangen. Minimale afstand moet 18 cm zijn voor de buitenunit van de airco (uitblaas kant), maar deze afstand is wel meer.

Dan wordt het het volgende lijstje:



Met de volgende berekening uit Sunnydesign:



Dan heb ik ruimte zat voor mijn huidig verbruik en toekomstig eventueel extra verbruik aan stroom. Maar wordt wel allemaal een stukje duurder in aanschaf.... keuzes keuzes :).

  • migjes
  • Registratie: april 2007
  • Laatst online: 25-09 23:10
ADJ89 schreef op donderdag 25 februari 2021 @ 14:27:
[...]


Hmm als het niet op de dakkapel gaat dan is het misschien toch interessanter om de noordkant erbij te pakken. Scheelt optimizers en verdere moeilijke dingen, het KISS principe zeg maar zoals je al zei. Dan krijg je 10 panelen op de zuid kant en 9 op de noord kant.
10x330Wp=3300Wp STC dat maakt ongeveer 2300W NOCT als het warm is. (check even doe dit uit het hoofd.)
dus in de zomer (als het warm is) als noord er bij komt dan red je het wel met een 3,6kW omvormer.
(misschien een beetje aftopping een maandje of zo in de lente, geen ramp.)
no prob.
Dan moet alleen de groep wel vervangen worden voor een 25A variant en misschien nieuwe bekabeling 2,5/4,0 mm2 worden getrokken in de bestaande buis die naar de meterkast loopt, dat moet wel te doen zijn denk ik? Maar wanneer wordt het verstandig om naar 3 fase over te schakelen? Dat is mij niet helemaal duidelijk.
als het een "standaard" 16mm plastic buis is, dan kun je eigenlijk niet meer als 3x2,5mm kabel er door heen laten lopen.
(er zijn wel mensen die duwen er 3x4mm door heen, dat past wel, maar er is ook nog zoiets als warmte en dan valt het eigenlijk niet binnen de regels.)
voor 5x2,5mm heb je ook een dikkere buis(19mm) nodig eigenlijk.

voor 3fase heb je veel verhalen, maar eigenlijk is het pas als 1 van de 2 stringen meer als 13 van jouw type panelen per mpp heeft.
Daarnaast komt er dan 1 zonnepaneel op de noordkant 1/3e achter de buitenunit van de airco (welke op de dakkapel staat) te hangen. Minimale afstand moet 18 cm zijn voor de buitenunit van de airco (uitblaas kant), maar deze afstand is wel meer.
klinkt niet als een te groot probleem, maar kan ik erg slecht schatten met de gegevens.
Dan wordt het het volgende lijstje:

[Afbeelding]
heb ik nog niet checkt of klopt.
Met de volgende berekening uit Sunnydesign:

[Afbeelding]

Dan heb ik ruimte zat voor mijn huidig verbruik en toekomstig eventueel extra verbruik aan stroom. Maar wordt wel allemaal een stukje duurder in aanschaf.... keuzes keuzes :).
jep, maar verkopen van stroom is ook leuk, levert even minder op, maar ach dat is nu ook weer niet zo veel.
(deze set levert ook weer meer eigen gebruik op, en zelfs zonder salderen ben je voorbereid op de toekomst.)

reken ook nog even in ex BTW de kosten per Wp uit.
dat doet beter vergelijken met andere offertes. ;)

(gooi ook die stichting garantie en BTW service er uit, onzinnig geneuzel allemaal. ;)
heb je geen bal aan.)

7x245Wp(15 graden) + 7x245Wp(45 graden) op oost en 10x300Wp(45 graden) op west. (4kW omvormer)


  • migjes
  • Registratie: april 2007
  • Laatst online: 25-09 23:10
@ADJ89
iets gaat er fout met je sunnydesign berekening of ik snap het niet.
maar max ingangsstroom per mpp van ingang A en B behoord het zelfde te zijn als je de zelfde panelen gebruikt?

ik zie het al, sunnydesign is anders tegenwoordig en doet het zo met de nieuw manier, niet echt handig van ze om eerlijk te zijn. :?
ach ja, heb ze nooit begrepen, het is niet meer als een tooltje voor niet te slimme installateurs niet te grote fouten te laten maken. ;)

(lol nu zit er weer een nieuwe fout in het tooltje.
je kunt nu op noord 3 stringen parallel maken en dan geeft hij geen foutmelding en toch gaat dit fout. ;) )

[Voor 56% gewijzigd door migjes op 25-02-2021 15:30]

7x245Wp(15 graden) + 7x245Wp(45 graden) op oost en 10x300Wp(45 graden) op west. (4kW omvormer)


  • ADJ89
  • Registratie: februari 2021
  • Laatst online: 09-08 20:38
migjes schreef op donderdag 25 februari 2021 @ 14:49:
[...]

10x330Wp=3300Wp STC dat maakt ongeveer 2300W NOCT als het warm is. (check even doe dit uit het hoofd.)
dus in de zomer (als het warm is) als noord er bij komt dan red je het wel met een 3,6kW omvormer.
(misschien een beetje aftopping een maandje of zo in de lente, geen ramp.)
no prob.

[...]

als het een "standaard" 16mm plastic buis is, dan kun je eigenlijk niet meer als 3x2,5mm kabel er door heen laten lopen.
(er zijn wel mensen die duwen er 3x4mm door heen, dat past wel, maar er is ook nog zoiets als warmte en dan valt het eigenlijk niet binnen de regels.)
voor 5x2,5mm heb je ook een dikkere buis(19mm) nodig eigenlijk.

voor 3fase heb je veel verhalen, maar eigenlijk is het pas als 1 van de 2 stringen meer als 13 van jouw type panelen per mpp heeft.

[...]

klinkt niet als een te groot probleem, maar kan ik erg slecht schatten met de gegevens.

[...]

heb ik nog niet checkt of klopt.

[...]

jep, maar verkopen van stroom is ook leuk, levert even minder op, maar ach dat is nu ook weer niet zo veel.
(deze set levert ook weer meer eigen gebruik op, en zelfs zonder salderen ben je voorbereid op de toekomst.)

reken ook nog even in ex BTW de kosten per Wp uit.
dat doet beter vergelijken met andere offertes. ;)

(gooi ook die stichting garantie en BTW service er uit, onzinnig geneuzel allemaal. ;)
heb je geen bal aan.)
Even een check om te kijken of ik het goed doe voor wat betreft de NOTC berekening:



Volgens de fabrikant gaat het paneel 0.445% Pmax achteruit bij elke graden verhoging. Bij de STC meeting is het paneel 25 graden en is er geen verlies en zou de Pmax van 330 Watt gehaald moeten worden.

Bij de NOTC meeting is het paneel op zijn max 47 graden. De meeting gaat uit van een buitentemperatuur van 20 graden.

Dit betekent dat het paneel 22 graden hoger is dan de STC meeting. Dat is dus: 22 x 0.445% = 9,79% verlies.

De Pmax komt dan uit op 297,7 Watt.

Ik ga er even voor het gemak vanuit dat de omgevingstemperatuur 35 graden is (hoog zomer) en dat het paneel hierdoor ook 15 graden warmer wordt dus: 47 graden + 15 graden is 62 graden. Dat zou dus 37 x 0.445% = 16.46% verlies betekenen. De Pmax wordt dan 275,69 Watt.

Dit betekent in totaal voor de panelen op de zuid kant 10x 275,69 Watt = 2756.9 Watt met hoog zomer.

Bekabeling

Afgelopen keer is er hier door een 16mm flex buis 5x 2,5mm getrokken om zo voor extra stroomvoorziening te zorgen voor de airco boven. Dus dat zou eventueel te doen moeten zijn. Maar als het niet nodig is, dan liever niet.

Airco buitenunit

Dit is hoe de buitenunit van de airco staat, die staat zo'n beetje als ik het mag schatten 30cm van de achterkant van het dak af.



Ik heb +/- max 7,5 pan boven de dakkapel, nou neem ik even 1 dakpan marge zodat het niet strak bovenaan aan hoeft te liggen. Dan heb ik maximaal 6,5 x 36cm = 234cm. De zonnepanelen zijn 100cm breed en wil er 2 boven elkaar leggen dat is dus +/- 200cm. De airco buitenunit is 64cm hoog + +/-10cm voor de airco voeten is in totaal 74cm. 234cm - 74cm = 160cm. Het onderste paneel zal voor +/- 40cm achter de unit zitten, maar de buitenunit staat al zo'n +/- 30cm van het dak af. Ik denk zelf dat het niet zo'n probleem voor eventuele warmte afvoer van de airco en schaduw voor het zonnepaneel (het is toch ook de noord kant).

BTW terug vragen en garantiefonds
Ik heb even wat dingen zitten lezen over dat BTW gebeuren, is niet veel meer dan een formulier goed invullen en in het achterhoofd houden dat ik binnen 3 jaar niet nog een keer BTW terug mag vragen. Jammer :9, maar dat moet mij wel lukken denk ik ;).

Voor het garantiefonds krijg ik alleen een certificaat? en eventueel bij het niet meer bestaan van de onderneming worden garantie kwesties door een andere installateur opgelost. En bij geschillen kan ik eventueel ook aankloppen. Lijkt inderdaad niet veel toe te voegen zoal je al zei.

Het eind plaatje met 10 panelen op Zuid en 9 Panelen op Noord komt er dan zo uit te zien in Sunnydesign:



Met de volgende spullen:


  • migjes
  • Registratie: april 2007
  • Laatst online: 25-09 23:10
@ADJ89
oei een hoop, heb koffie nodig, lol.

even vast dit: NOCT, berekening klopt als een bus.
die doe je goed, maar je gaat dan uit van 62 graden en dat is niet zo, neem daar voor maar een 100 tot 110 graden.
de panelen als ze liggen te bakken in de zon, dan worden zwarte cellen echt loeiend heet.
(raak maar eens een zwarte auto aan als die uren in de zon heeft gestaan. ruim boven de pijn grens van je vel. ;) )
en dan kom je ergens rond de 230-240W uit als ik het goed heb.
(heel precies hoef je het niet uit te rekenen als je er geen zin in hebt, is meer ter lering en vermaak voor jouw als echt heel belangrijk. ;) )

7x245Wp(15 graden) + 7x245Wp(45 graden) op oost en 10x300Wp(45 graden) op west. (4kW omvormer)


  • migjes
  • Registratie: april 2007
  • Laatst online: 25-09 23:10
@ADJ89
bekabeling,
ik dacht dat het in een 16mm flex buis maar max 3x2,5mm+2x1,5mm de max was.
maar je hebt veel factoren die mee spelen en het wat doen veranderen.
voor 3fase heb je al snel 19mm flex buis nodig en ook voor 3x4mm. versimpeld gezegd. ;)
maar de SB3.6 gaat als het goed is wel over de huidige kabel heen dus 3x2,5mm.
(check alleen even of de lengte van de kabel niet een probleem kan zijn, verwacht het niet, maar gokken is brokken.)

BTW terug vragen en garantiefonds
1x in de 3 jaar de BTW, jep.
maar ik ga er van uit dat je een partner hebt (man/vrouw maakt mij niet uit.
zonnepanelen hebben een kleur, maar de politieke kleur of seksuele voorkeur van de gebruiker maakt niet uit.
je mag dus een SGP stemmende homefile relnicht zijn, no prob zolang je maar zonnepanelen hebt. ;) )
en die kan natuurlijk nog wel een keer de BTW terug vragen, gewoon de naam op de energie rekening vervangen, en op nieuw aan vragen.
als ze in den haag creatief kunnen zijn met de regeltjes, dan kunnen wij dat ook hé. O-)

en het garantie certificaat mogen ze steken waar de zon niet schijnt. >:)
al zou dat ding in de zon liggen het levert geen kWh op. ;)

Airco buitenunit
staat aan de noord kant van de panelen, nee ik zie eigenlijk geen probleem.
dit komt wel goed.

€/Wp
is toch wel belangrijk om die even uit te rekenen, dit vergelijkt beter met andere setjes.
6270Wp voor 5038€ maakt 5038/6270= 0,80€/Wp
dit is netjes een TVT van 5 jaar (als er niet teveel gaat veranderen in de regels).
(is nog wel een beetje hoog, maar ben bang dat het komt door je lastige dak en niet kunnen gebruiken van goedkopere panelen. het is maar zo en echt heel veel lager kom je niet zo maar.)

7x245Wp(15 graden) + 7x245Wp(45 graden) op oost en 10x300Wp(45 graden) op west. (4kW omvormer)


  • RobertV70
  • Registratie: november 2018
  • Laatst online: 26-09 19:23
fxs81 schreef op woensdag 24 februari 2021 @ 16:16:
Via Solar bouwmarkt bestellen en laten leggen gebeurt door green guys, ik was dat ook van plan maar had ook nog even via green guys zelf een offerte gevraagd (is trouwens van dezelfde eigenaar maar dat terzijde) en dat werd nog een fractie goedkoper ook en alles via 1 partij. Contact en info verliepen goed, de rest nog geen idee, ze moeten nog komen leggen.
Ik ga er vanuit dat dit goed gaat, heb onlangs van een klant een offerte van hun gezien, die willen 8000 Wp via een 1 fase Goodwe 5000HD laten lopen, ik hoop niet dat die gasten dat overal zo doen.

  • RobertV70
  • Registratie: november 2018
  • Laatst online: 26-09 19:23
*knip*, dit proeft een beetje als klantenwerving om het via een privébericht te willen regelen. Als je er geen commercieel belang bij hebt dan kan een prijsindicatie/legplan ook gewoon openbaar (desnoods binnen mo-tags) gepost worden toch? Dan hebben anderen er ook wat aan (=het idee van een forum).

[Voor 115% gewijzigd door ThinkPad op 26-02-2021 16:03]


  • RobertV70
  • Registratie: november 2018
  • Laatst online: 26-09 19:23
Ja legplan e.d. kan ook gewoon openbaar, als de TS er geen probleem mee heeft om zijn adres in het openbaar op te geven dan kan dat prima idd.

  • migjes
  • Registratie: april 2007
  • Laatst online: 25-09 23:10
RobertV70 schreef op vrijdag 26 februari 2021 @ 15:47:
[...]

Ik ga er vanuit dat dit goed gaat, heb onlangs van een klant een offerte van hun gezien, die willen 8000 Wp via een 1 fase Groowe 5000HD laten lopen, ik hoop niet dat die gasten dat overal zo doen.
ik ken wel een growatt of een goodwe, maar de groowe 5000HD is nieuw voor me. ;)

maar je hebt wel gelijk een 8000Wp op een 5kW omvormer is een beetje wattig, dat kan ook op een 3kW omvormer. :X
(zolang je maar 2x een mpp hebt of voldoende kortsluit A op 1 mpp.)

7x245Wp(15 graden) + 7x245Wp(45 graden) op oost en 10x300Wp(45 graden) op west. (4kW omvormer)


  • RobertV70
  • Registratie: november 2018
  • Laatst online: 26-09 19:23
Heb het net aangepast, ik zag het zelf ook.

  • migjes
  • Registratie: april 2007
  • Laatst online: 25-09 23:10
RobertV70 schreef op vrijdag 26 februari 2021 @ 16:11:
Heb het net aangepast, ik zag het zelf ook.
lol, foutje is zo gemaakt.
maar een 5000HD moet dat geen GW5000D-NS zijn, het is geen solaredge. ;)

[Voor 4% gewijzigd door migjes op 26-02-2021 16:13]

7x245Wp(15 graden) + 7x245Wp(45 graden) op oost en 10x300Wp(45 graden) op west. (4kW omvormer)


  • RobertV70
  • Registratie: november 2018
  • Laatst online: 26-09 19:23
Nee, een GW5000D-NS

  • RobertV70
  • Registratie: november 2018
  • Laatst online: 26-09 19:23
Ja klopt

  • fxs81
  • Registratie: november 2016
  • Laatst online: 26-09 15:50

fxs81

Julianadorp

RobertV70 schreef op vrijdag 26 februari 2021 @ 15:47:
[...]

Ik ga er vanuit dat dit goed gaat, heb onlangs van een klant een offerte van hun gezien, die willen 8000 Wp via een 1 fase Goodwe 5000HD laten lopen, ik hoop niet dat die gasten dat overal zo doen.
Ja, in mijn geval wel, kwamen met een net systeem 10 x 345 Wp, wilde dat alleen op 2 strings leggen met een 3000DNS en ik wilde op 1 string met een 3000XS dus die laatste word het. Ik ga er eerlijk gezegd een beetje van uit dat jou voorbeeld een foutje is geweest. Moet er wel bij zeggen dat als ik me hier niet had ingelezen had ik waarschijnlijk hun plan prima gevonden, van de andere kant was het dan waarschijnlijk zonneplan of het gemeentelijk collectief geworden waarbij ik bij beide meer betaal voor minder.

PV Output 3450 Wp | WGA | Weber Mastertouch 57 GBS Special Edition | KamadoJoe Classic II | Amstel Mini Kamado | WlanThermo Mini V2 | JoeFyr | JoyStove Large


  • RobertV70
  • Registratie: november 2018
  • Laatst online: 26-09 19:23
Wat is gemeentelijk collectief?

  • RobertV70
  • Registratie: november 2018
  • Laatst online: 26-09 19:23
10 panelen 360 Wp met Growatt 3K omvormer leveren wij doorgaans voor 3195 euro.

  • RobertV70
  • Registratie: november 2018
  • Laatst online: 26-09 19:23
zijn wel Denim panelen by the way

  • RobertV70
  • Registratie: november 2018
  • Laatst online: 26-09 19:23
ADJ89 schreef op dinsdag 23 februari 2021 @ 14:53:
Ons huis heeft een bestaande zonnepanelen installatie van 4 panelen (paneel type geen idee) + Growatt 1000 PV-omvormer op een aparte groep, deze zijn bij de bouw van het huis geplaatst (wij zijn de 2e eigenaar sinds 2019). De huidige zonnepanelen installatie maakt geen gebruikt van de maximale dak oppervlakte. Eind 2020 hebben wij onze zolder laten verbouwen en hierbij zijn er twee dakkapellen geplaatst (1 voor 1 achter).

Nu willen we de zonnepanelen installatie gaan aanpassen zodat de maximale oppervlakte van het dak gebruikt gaat worden. In de afgelopen weken heb ik veel topics op tweakers gelezen over dit onderwerp en heb ik een 4 tal offertes opgevraagd bij verschillende installateurs.

Installateur 1 wilde geen offerte uitbrengen. Dak is niet geschikt i.v.m. dakkapel en installaties doen zijn vanaf 8 panelen was het antwoord.

Installateur 2 heeft een offerte uitgebracht met 9 zonnepanelen met alleen chinezen merken prijs was 3300 Euro incl BTW (als ik het mij goed herinner de offerte ben ik kwijt helaas).

Installateur 3 (lokale installateur) heeft niks meer laten horen zonder reden.

Installateur 4 (lokale installateur) heeft een offerte uitgebracht voor 11 panelen Glas-Glas met als optie SMA of Solaredge PV-omvormer met een prijs van 8100 en 8700 Euro incl BTW. Leg plan klopt niet, vragen over waarom SMA of Solaredge kunnen niet echt worden onderbouwd en iets zegt me dat de prijs erg hoog is
.

Tot nu toe heb ik geen goed gevoel gekregen van alle partijen en heb ik vooral het gevoel dat het een hoop snel snel werk is en niet echt maatwerk. Ik heb dus het idee opgevat om het technisch voor een groot gedeelte uit te denken (zodat ik weet hoe het zit en het begrijp) en uit te laten voeren door een installateur (ik wil en ga niet zelf het dak op, ik heb laatst nog op een steiger bij mijn huis gestaan voor het schoonmaken van de dakgoten met knikkende knieën en ik ben geen specialist met stroom).

Uitgangpunten voor de installatie:

1. De huidige zonnepanelen installatie moet van het dak verwijderd worden, inclusief PV omvormer binnen.
2. De huidige dedicated 16A groep (waar de PV-omvormer opzit) en bestaande dak doorvoer moeten hergebruikt worden.
3. Het maximale dakvlak aan de voorkant van ons huis (op het zuiden / zuid westen) benutten.
4. Zelfvoorzienend voor de komende 10 jaar (+/- 3000 kWh verbruik nu) met wat ruimte voor groei in de toekomst. (Over 10 jaar maar eens kijken wat de stand van de techniek is op dat moment van de warmtepompen en zonnepanelen. Tegen die tijd is de CV ketel +/- 15 jaar oud en moeten we daar ook wat aan gaan doen denk ik.).
5. Degelijke installatie met weinig onderhoud en zekerheid.
6. Zwarte zonnepanelen (kleine eis van mijn vrouw ;)).

Na veel informatie tot mij te hebben genomen kom ik op het volgende lijstje uit, samengesteld bij Solar Bouwmarkt (ik wil het waarschijnlijk door hun ook laten uitvoeren):

[Afbeelding]

Na wat tel en meetwerk kom ik tot het volgende leg plan:

[Afbeelding]

Ik zit met de volgende vragen in mijn hoofd:

SolarEdge, Enphase of toch SMA?

Ik heb wat last van schaduwvorming van mijn dakkapel en het punt dak van de buren in de middag. SolarEdge en Enphase heb ik door veel installateurs geadviseerd gekregen maar vindt ik dure oplossingen en ik vraag mij af of ik dit echt nodig heb? (de installateurs konden mij niet echt een antwoord geven). Ik hoor ook veel verhalen over optimizers die kapot gaan. Het zal wel onder garantie gemaakt worden, maar hoe lang duurt dat en welke opbrengst mis ik? Daarnaast ga ik zelf het dak niet op om iets te repareren.

Ik ben daarom nu voor mijzelf uitgegaan van SMA. Aangezien hier ook ShadeFix inzit (zover ik het zie en heb gelezen hier en daar doet SolarEdge/Enphase het 5% tot 10% beter dan SMA voor wat betreft de schaduw) en hierdoor minder elektronica op het dak aanwezig is wat kapot kan gaan. Met als nadeel dat ik niet de opbrengt per paneel kan zien en eventueel het ook niet opmerk wanneer er een zonnepaneel kapot is of minder oplevert om een duisteren reden.

Waar zouden jullie voor gaan?

Dak oppervlak

Ik ben een beetje in verwarring geraakt over het dak oppervlak wat je nu wel of niet mag gebruiken. Sommige installateurs nemen wat marge en sommige niet. Onder, aan de zijkant en boven op de dakkapel heb ik geen problemen met afmetingen van de zonnepanelen + 2 cm tussen panelen op de rails en aan het einde van de rails. Rondom de panelen heb ik dan marges van +/- 10 cm, ook tot aan de “erfgrens” op het dak.

Boven de dakkapel is het een ander verhaal, de panelen van de buren links van mij liggen +/- 10 cm te ver op ons dak. Hierdoor komen de 6 panelen tot aan de “erfgrens” met onze buren rechts te liggen. Hiervoor moet ik gebruik maken van rails die verticaal worden geplaatst (waardoor de 2 cm marge aan het einde van de rails aan de onderkant zit) en moeten de panelen tegen of net over de 2 cm marge van de rails van de buurman links van mij worden gelegd.

Kan dit technisch en mag dit voor wat betreft de efgrens op het dak?

Omvormer grootte

In mijn lijstje ga ik uit van de SB3.0-1AV-41 (ik denk dat dit de beste oplossing is i.v.m. start spanning en de verhouding?) met 2 strings van 6 panelen elk:

- String 1 de 6 panelen aan de bovenkant van mijn dakkapel
- String 2 de 2 panelen op de dakkapel, 1 paneel naast de dakkapel en 3 panelen onder de dakkapel.

De cijfers in Sunnydesign zijn als volgt:

[Afbeelding]

Zie ik dit goed of moet ik toch voor de SB3.6-1AV-41 gaan?

[Afbeelding]

Alvast bedankt voor jullie feedback en inhoudelijk commentaar!
Wel veel geld voor 12 panelen, omvormer e.d. als ik dat winkelmandje bekijk althans, de prijs bij mij voor 12 360Wp panelen met een Growatt 3600 is 3595 euro ex. btw

  • RobertV70
  • Registratie: november 2018
  • Laatst online: 26-09 19:23
En dat is dan incl montage, btw teruggave service, aanmelden garantiefonds, is gewoon een all in prijs.

[Voor 13% gewijzigd door RobertV70 op 26-02-2021 17:06]


  • ADJ89
  • Registratie: februari 2021
  • Laatst online: 09-08 20:38
migjes schreef op vrijdag 26 februari 2021 @ 14:33:
@ADJ89
oei een hoop, heb koffie nodig, lol.

even vast dit: NOCT, berekening klopt als een bus.
die doe je goed, maar je gaat dan uit van 62 graden en dat is niet zo, neem daar voor maar een 100 tot 110 graden.
de panelen als ze liggen te bakken in de zon, dan worden zwarte cellen echt loeiend heet.
(raak maar eens een zwarte auto aan als die uren in de zon heeft gestaan. ruim boven de pijn grens van je vel. ;) )
en dan kom je ergens rond de 230-240W uit als ik het goed heb.
(heel precies hoef je het niet uit te rekenen als je er geen zin in hebt, is meer ter lering en vermaak voor jouw als echt heel belangrijk. ;) )
Is dat jou ervaring dat het 100+ graden wordt of is dit een vastgestelde waarde? Ik dacht dat zal wel niet warmer worden dan 65 graden (vandaar dus die aanname van mij), maar 100 of 110 is wel echt heel heet :o.

  • migjes
  • Registratie: april 2007
  • Laatst online: 25-09 23:10
ADJ89 schreef op zaterdag 27 februari 2021 @ 13:07:
[...]


Is dat jou ervaring dat het 100+ graden wordt of is dit een vastgestelde waarde? Ik dacht dat zal wel niet warmer worden dan 65 graden (vandaar dus die aanname van mij), maar 100 of 110 is wel echt heel heet :o.
gevoeld gemeten en terug geredeneerd. (door vele op het forum, soms met gevaar voor leven en brandwonden.)
klopt als een bus temp van boven de 100 graden is niet gek in de zon.

de cellen zijn gewoon dunne "zwarte" plaatjes, en die worden snel best wel warm.

maar dan terug komend op je 10+9 idee op 3,6kW omvormer.
10x330Wp = 10x240W=2400W, geeft je nog een 1200W waar je dan ook 1600Wp voor nodig hebt.
en dan nog noord maakt een 3kWp op dat deel geen gek getal. ;)

dit doe ik grofjes uit het hoofd, en dat is goed genoeg. (ervaring genoeg)
kunnen het ook helemaal berekenen als het moet,
maar het leukste komt nog.

met blauwe lucht haal je wel leuke W uit de omvormer.
maar als het bewolkt is dan werken panelen ook nog alleen ongeveer voor maar 1/6 van hun STC(Wp) vermogen.
het leuke van bewolking is dat het licht er op weerkaatst (je ziet dat je lichaam dan ook geen schaduw op de grond maakt b.v.) dus de richting die ze uit kijken maakt een stuk minder uit.
10+9x330Wp=6270Wp / 6 = +/-1100W met bewolking.
ruim voldoende om nog een lekker werkende omvormer te hebben. ;)

edit:
ik kijk op mijn omvormer met bewolking en 6430Wp (zie onderschrift voor setup.)
die doet nu een 1100W.

edit2:
bewolking word nu dunner zie nu 1500W.
je snapt het wel, ook met bewolking is het niet pik donker. ;)

[Voor 8% gewijzigd door migjes op 27-02-2021 13:36]

7x245Wp(15 graden) + 7x245Wp(45 graden) op oost en 10x300Wp(45 graden) op west. (4kW omvormer)


  • ADJ89
  • Registratie: februari 2021
  • Laatst online: 09-08 20:38
migjes schreef op vrijdag 26 februari 2021 @ 15:13:
@ADJ89
bekabeling,
ik dacht dat het in een 16mm flex buis maar max 3x2,5mm+2x1,5mm de max was.
maar je hebt veel factoren die mee spelen en het wat doen veranderen.
voor 3fase heb je al snel 19mm flex buis nodig en ook voor 3x4mm. versimpeld gezegd. ;)
maar de SB3.6 gaat als het goed is wel over de huidige kabel heen dus 3x2,5mm.
(check alleen even of de lengte van de kabel niet een probleem kan zijn, verwacht het niet, maar gokken is brokken.)

BTW terug vragen en garantiefonds
1x in de 3 jaar de BTW, jep.
maar ik ga er van uit dat je een partner hebt (man/vrouw maakt mij niet uit.
zonnepanelen hebben een kleur, maar de politieke kleur of seksuele voorkeur van de gebruiker maakt niet uit.
je mag dus een SGP stemmende homefile relnicht zijn, no prob zolang je maar zonnepanelen hebt. ;) )
en die kan natuurlijk nog wel een keer de BTW terug vragen, gewoon de naam op de energie rekening vervangen, en op nieuw aan vragen.
als ze in den haag creatief kunnen zijn met de regeltjes, dan kunnen wij dat ook hé. O-)

en het garantie certificaat mogen ze steken waar de zon niet schijnt. >:)
al zou dat ding in de zon liggen het levert geen kWh op. ;)

Airco buitenunit
staat aan de noord kant van de panelen, nee ik zie eigenlijk geen probleem.
dit komt wel goed.

€/Wp
is toch wel belangrijk om die even uit te rekenen, dit vergelijkt beter met andere setjes.
6270Wp voor 5038€ maakt 5038/6270= 0,80€/Wp
dit is netjes een TVT van 5 jaar (als er niet teveel gaat veranderen in de regels).
(is nog wel een beetje hoog, maar ben bang dat het komt door je lastige dak en niet kunnen gebruiken van goedkopere panelen. het is maar zo en echt heel veel lager kom je niet zo maar.)
Heb het nog even nagekeken hoe het in officiële termen is (stroom is niet mijn specialisme en de termen haal ik altijd door elkaar heen) en welke spullen er zijn gebruikt. Er is een krachtgroep aangelegd van 20A met inderdaad 5x 2,5mm door de 16mm flex buis.

Zowel die krachtgroep als de PV-omvormer (op zolder in technische ruimte waar ook CV, wasmachine en droger staan) hangen loodrecht boven de meterkast van beneden. Ik denk met wat speling dat de kabels niet langer dan 10m zijn van zolder naar meterkast.

Om de kosten te drukken i.p.v. SMA nog voor Goodwe GW3600D-NS gaan? of raad jij dat af?

Scheelt de helft in kosten en zover ik het een beetje lees werkt dat ook wel prima, de garantie is misschien minder en het uitlezen misschien wat lastiger dan een SMA. Maar nu ben ik gewend om naar de omvormer te lopen en 2x te tikken om te kijken wat de panelen op dat moment opleveren :9 . Ik denk dus dat ik al een stuk vooruit gaat wanneer het via Wifi gekoppeld kan worden en ik dingen kan zien op een app/web pagina.

  • ADJ89
  • Registratie: februari 2021
  • Laatst online: 09-08 20:38
RobertV70 schreef op vrijdag 26 februari 2021 @ 16:55:
[...]

Wel veel geld voor 12 panelen, omvormer e.d. als ik dat winkelmandje bekijk althans, de prijs bij mij voor 12 360Wp panelen met een Growatt 3600 is 3595 euro ex. btw
Als je nog een goede tip hebt voor een bedrijf/installateur wat met kwaliteit, zekerheid de installatie uitvoert (met de spullen zoals uit mijn laatste post) voor een lagere prijs en ik ook nog eens kan bellen bij problemen/vragen dan hoor ik het graag ;).

  • ADJ89
  • Registratie: februari 2021
  • Laatst online: 09-08 20:38
migjes schreef op zaterdag 27 februari 2021 @ 13:27:
[...]

gevoeld gemeten en terug geredeneerd. (door vele op het forum, soms met gevaar voor leven en brandwonden.)
klopt als een bus temp van boven de 100 graden is niet gek in de zon.

de cellen zijn gewoon dunne "zwarte" plaatjes, en die worden snel best wel warm.

maar dan terug komend op je 10+9 idee op 3,6kW omvormer.
10x330Wp = 10x240W=2400W, geeft je nog een 1200W waar je dan ook 1600Wp voor nodig hebt.
en dan nog noord maakt een 3kWp op dat deel geen gek getal. ;)

dit doe ik grofjes uit het hoofd, en dat is goed genoeg. (ervaring genoeg)
kunnen het ook helemaal berekenen als het moet,
maar het leukste komt nog.

met blauwe lucht haal je wel leuke W uit de omvormer.
maar als het bewolkt is dan werken panelen ook nog alleen ongeveer voor maar 1/6 van hun STC(Wp) vermogen.
het leuke van bewolking is dat het licht er op weerkaatst (je ziet dat je lichaam dan ook geen schaduw op de grond maakt b.v.) dus de richting die ze uit kijken maakt een stuk minder uit.
10+9x330Wp=6270Wp / 6 = +/-1100W met bewolking.
ruim voldoende om nog een lekker werkende omvormer te hebben. ;)

edit:
ik kijk op mijn omvormer met bewolking en 6430Wp (zie onderschrift voor setup.)
die doet nu een 1100W.

edit2:
bewolking word nu dunner zie nu 1500W.
je snapt het wel, ook met bewolking is het niet pik donker. ;)
Jeetje nou snap ik wel waarom er soms brand ontstaat bij sommige installaties.

Ik lees dat panelen welke op het noorden liggen zo'n beetje 50% minder doen dan panelen welke op zuid liggen. Had zelf inderdaad ook al wat zitten rekenen, vindt het alleen nog wel lastig om die NOCT dan echt een beetje realistisch te berekenen. Want ja hoe heet wordt een paneel met 35+ graden op het Noorden?

Maar als ik een beetje uitga van een gemiddelde van 20% verlies op een paneel (ik denk dat dit het meest gunstige scenario is, zo beetje met de vinger in de lucht stekend). Dan wordt dat 264 W per paneel uitgaand van die 330 STC.

10x 264 W op zuid = 2640 W
9x 264 W op noord= 2376 W - 50% verlies = 1188 W
Totaal: 3828 W

Daar komt nog verlies bij i.v.m. de schaduw werking van de dakkapel aan de voorkant op 1 paneel en de gelijkmatige eerdere schaduw over alle panelen welke door de punt van het dak van de buren komt. Geen idee hoeveel dit scheelt en of het ook echt scheelt, aangezien panelen in de schaduw theoretisch kouder worden en dus eventueel zelf meer zouden moeten kunnen opleveren :9?

Al met al denk ik inderdaad ook dat die SB3.6-1AV-41 geen gek idee is wanneer ik voor SMA zou kiezen. Maar misschien is de GoodWe GW3600D-NS nog een goed alternatief voor het drukken van de prijs.

  • RobertV70
  • Registratie: november 2018
  • Laatst online: 26-09 19:23
ADJ89 schreef op zaterdag 27 februari 2021 @ 13:42:
[...]


Als je nog een goede tip hebt voor een bedrijf/installateur wat met kwaliteit, zekerheid de installatie uitvoert (met de spullen zoals uit mijn laatste post) voor een lagere prijs en ik ook nog eens kan bellen bij problemen/vragen dan hoor ik het graag ;).
Ik zou als weldenkend mens en als leverancier van zonnepanelen zeggen, ga op zoek naar (liefst lokale) niet te grote bedrijven die zelf installeren, die goede garanties geven op hun installatie, vaak is dit bij de grote jongens 2 of 5 jaar terwijl kleinere bedrijven dit juist als hun USP zien en wel tot 20 jaar garantie bieden op hun werk.

Ga na of het kan wat ze aanbieden, klopt het aantal Wp in combinatie met de omvormer. Lees je goed in in de producten die ze aanbieden, ga op onderzoek uit. Lees op de website van de fabrikant welke garanties ze geven onder welke voorwaarden, dit verschilt per fabrikant en veel mensen denken dat Solaredge 25 jaar standaard garantie geeft op de omvormer, maar dit is 12 jaar, en 25 jaar op de optimizers.

probeer ook geen dief van je portemonnee te zijn door lukraak overal maar Solaredge aan te hangen terwijl je geen schaduw op je dak hebt. Ik snap ook wel dat mensen bang worden van het woord vlamboog, maar dit komt zeer zelden voor en levert enkel problemen op als je dak vlambaar is, doorgaans is dit dus geen probleem bij dakpannen. Ook daarom wordt Solaredge, (wat in mijn ogen een zeer goed systeem is) vaak onder het mom van veiligheid verkocht.

Denk nuchter na over wat je aanschaft en waarom je het doet. Reken uit wat je gaat doen met je geld en investeer het goed.

Groet, Robert

Acties:
  • Beste antwoord
  • 0Henk 'm!

  • migjes
  • Registratie: april 2007
  • Laatst online: 25-09 23:10
ADJ89 schreef op zaterdag 27 februari 2021 @ 14:34:
[...]
Jeetje nou snap ik wel waarom er soms brand ontstaat bij sommige installaties.
die temperatuur doet geen brand veroorzaken, temperaturen zijn daar veel te laag voor.
fouten in het productie proces van de panelen kunnen dat wel.
vooral het stuk waar de cellen worden gekoppeld met de kabel van het paneel, daar zit de fout.
uit eindelijk heb je een string die ruim 300V met 9A heeft.
dat is meer als een las apperaat.

maar als je ze boven op dakpannen legt, heb je er een brand werende laag er tussen.
dus levert het geen gevaar op, maar sommige mensen vinden in dak panelen mooier.
dan moet je wel even opletten dat je er geen brandbaar isolatie materiaal/dak construktie onder hebt zitten.
Ik lees dat panelen welke op het noorden liggen zo'n beetje 50% minder doen dan panelen welke op zuid liggen. Had zelf inderdaad ook al wat zitten rekenen, vindt het alleen nog wel lastig om die NOCT dan echt een beetje realistisch te berekenen. Want ja hoe heet wordt een paneel met 35+ graden op het Noorden?
jep 50% minder opbrengst als op zuid, in kWh.
maar dat is weer niet het zelfde als in W, het is gewoon 50% minder tijd(de h van kWh.).
Maar als ik een beetje uitga van een gemiddelde van 20% verlies op een paneel (ik denk dat dit het meest gunstige scenario is, zo beetje met de vinger in de lucht stekend). Dan wordt dat 264 W per paneel uitgaand van die 330 STC.

10x 264 W op zuid = 2640 W
9x 264 W op noord= 2376 W - 50% verlies = 1188 W
Totaal: 3828 W
neem er maar 30% voor.
kijk even bij de betere merken panelen daar staat het vaak beter in uitgelegd.
hier noemen ze het b.v. NMOT (is het grofweg zelfde als NOCT)
https://cdn.webshopapp.co...33860/lg360n1c-n5-aw3.pdf
Daar komt nog verlies bij i.v.m. de schaduw werking van de dakkapel aan de voorkant op 1 paneel en de gelijkmatige eerdere schaduw over alle panelen welke door de punt van het dak van de buren komt. Geen idee hoeveel dit scheelt en of het ook echt scheelt, aangezien panelen in de schaduw theoretisch kouder worden en dus eventueel zelf meer zouden moeten kunnen opleveren :9?

Al met al denk ik inderdaad ook dat die SB3.6-1AV-41 geen gek idee is wanneer ik voor SMA zou kiezen. Maar misschien is de GoodWe GW3600D-NS nog een goed alternatief voor het drukken van de prijs.
geen voorkeur, SMA is een simple aanrader, die kan van alles en heeft ruimte genoeg per mpp.
de goedkopere omvormers hebben soms wat vreemde andere zaken.
zo kan mijn omvormer maar 3000W per mpp doen en de omvormer doet in totaal 4000W.
(ik ken een 3,6kW omvormer die maar 2200W doet per mpp, en dat zou met jouw 10x330Wp toch wel een probleem zijn in mijn ogen. ;) )

lastig na vragen hier op het forum, 49% van de mensen die snappen niet dat het anders werkt en verklaren je voor gek.
de andere 49% die zit vast in zijn eigen ego, want hun hebben toch geen slecht spul gekocht.
zeldzaam dat je een echt snuggere tweaker tegen komt die het kan en wil testen (wat al niet makkelijk is) en ook nog duidelijk een rapport er over kan schrijven ook (helemaal moeilijk.).
en dan kom je er toch vaak genoeg achter dat het soms door de goedkope omvormers toch iets te zonnig word verteld.
installateurs zijn vaak nog erger, die verkopen altijd goede spullen nooit iets slechts dus het kan altijd.
werkelijkheid, ik kan je slecht helpen met deze vraag. ;)

7x245Wp(15 graden) + 7x245Wp(45 graden) op oost en 10x300Wp(45 graden) op west. (4kW omvormer)


  • ADJ89
  • Registratie: februari 2021
  • Laatst online: 09-08 20:38
RobertV70 schreef op zaterdag 27 februari 2021 @ 17:11:
[...]

Ik zou als weldenkend mens en als leverancier van zonnepanelen zeggen, ga op zoek naar (liefst lokale) niet te grote bedrijven die zelf installeren, die goede garanties geven op hun installatie, vaak is dit bij de grote jongens 2 of 5 jaar terwijl kleinere bedrijven dit juist als hun USP zien en wel tot 20 jaar garantie bieden op hun werk.

Ga na of het kan wat ze aanbieden, klopt het aantal Wp in combinatie met de omvormer. Lees je goed in in de producten die ze aanbieden, ga op onderzoek uit. Lees op de website van de fabrikant welke garanties ze geven onder welke voorwaarden, dit verschilt per fabrikant en veel mensen denken dat Solaredge 25 jaar standaard garantie geeft op de omvormer, maar dit is 12 jaar, en 25 jaar op de optimizers.

probeer ook geen dief van je portemonnee te zijn door lukraak overal maar Solaredge aan te hangen terwijl je geen schaduw op je dak hebt. Ik snap ook wel dat mensen bang worden van het woord vlamboog, maar dit komt zeer zelden voor en levert enkel problemen op als je dak vlambaar is, doorgaans is dit dus geen probleem bij dakpannen. Ook daarom wordt Solaredge, (wat in mijn ogen een zeer goed systeem is) vaak onder het mom van veiligheid verkocht.

Denk nuchter na over wat je aanschaft en waarom je het doet. Reken uit wat je gaat doen met je geld en investeer het goed.

Groet, Robert
Helemaal met je eens. Ik heb alleen tot nu toe slechte ervaringen met de lokale installateurs in Ridderkerk. Dan heb ik het wel over het offerte traject: hoge prijzen, geen volledige offertes of gewoon niks meer laten horen. Verder vindt ik het lastig om de juiste jongens op het spoor te komen, dus ik ben nog een beetje zoekende. Mocht het geen lokale installateur worden, dan zal ik verder moeten kijken zoals naar Solar Bouwmarkt of iets dergelijks.

  • ADJ89
  • Registratie: februari 2021
  • Laatst online: 09-08 20:38
migjes schreef op zondag 28 februari 2021 @ 13:21:
[...]

die temperatuur doet geen brand veroorzaken, temperaturen zijn daar veel te laag voor.
fouten in het productie proces van de panelen kunnen dat wel.
vooral het stuk waar de cellen worden gekoppeld met de kabel van het paneel, daar zit de fout.
uit eindelijk heb je een string die ruim 300V met 9A heeft.
dat is meer als een las apperaat.

maar als je ze boven op dakpannen legt, heb je er een brand werende laag er tussen.
dus levert het geen gevaar op, maar sommige mensen vinden in dak panelen mooier.
dan moet je wel even opletten dat je er geen brandbaar isolatie materiaal/dak construktie onder hebt zitten.


[...]

jep 50% minder opbrengst als op zuid, in kWh.
maar dat is weer niet het zelfde als in W, het is gewoon 50% minder tijd(de h van kWh.).

[...]

neem er maar 30% voor.
kijk even bij de betere merken panelen daar staat het vaak beter in uitgelegd.
hier noemen ze het b.v. NMOT (is het grofweg zelfde als NOCT)
https://cdn.webshopapp.co...33860/lg360n1c-n5-aw3.pdf

[...]

geen voorkeur, SMA is een simple aanrader, die kan van alles en heeft ruimte genoeg per mpp.
de goedkopere omvormers hebben soms wat vreemde andere zaken.
zo kan mijn omvormer maar 3000W per mpp doen en de omvormer doet in totaal 4000W.
(ik ken een 3,6kW omvormer die maar 2200W doet per mpp, en dat zou met jouw 10x330Wp toch wel een probleem zijn in mijn ogen. ;) )

lastig na vragen hier op het forum, 49% van de mensen die snappen niet dat het anders werkt en verklaren je voor gek.
de andere 49% die zit vast in zijn eigen ego, want hun hebben toch geen slecht spul gekocht.
zeldzaam dat je een echt snuggere tweaker tegen komt die het kan en wil testen (wat al niet makkelijk is) en ook nog duidelijk een rapport er over kan schrijven ook (helemaal moeilijk.).
en dan kom je er toch vaak genoeg achter dat het soms door de goedkope omvormers toch iets te zonnig word verteld.
installateurs zijn vaak nog erger, die verkopen altijd goede spullen nooit iets slechts dus het kan altijd.
werkelijkheid, ik kan je slecht helpen met deze vraag. ;)
Dank voor de antwoorden! Ik ga eens kijken of ik een lokale installateur kan vinden hier in Ridderkerk die mijn bedachte opstelling wil uitvoeren. Mocht dat niet zo zijn dan zal ik denk ik toch via Solar Bouwmarkt verder gaan kijken.

  • RobertV70
  • Registratie: november 2018
  • Laatst online: 26-09 19:23
ADJ89 schreef op zondag 28 februari 2021 @ 14:23:
[...]


Helemaal met je eens. Ik heb alleen tot nu toe slechte ervaringen met de lokale installateurs in Ridderkerk. Dan heb ik het wel over het offerte traject: hoge prijzen, geen volledige offertes of gewoon niks meer laten horen. Verder vindt ik het lastig om de juiste jongens op het spoor te komen, dus ik ben nog een beetje zoekende. Mocht het geen lokale installateur worden, dan zal ik verder moeten kijken zoals naar Solar Bouwmarkt of iets dergelijks.
Dan wordt het wellicht tijd voor een lijst met bij ons tweakers bekende (vanuit eigen ervaring) en betrouwbare zonne-installateurs per regio. En dan wellicht even per installateur de kenmerken erbij, eigen mensen voor het leggen of zzp'ers en bijvoorbeeld duur garantie op montage en installatie e.d.

  • ADJ89
  • Registratie: februari 2021
  • Laatst online: 09-08 20:38
Na wat zoeken (en een aantal leveranciers lokaal die niet reageren op mijn aanvragen te hebben afgestreept van mijn lijstje) heb ik nu wel een kleine lokale partij uit het dorp gevonden. Ze zijn langs geweest om het geheel te bekijken en wilde graag een offerte uitbrengen. Daarnaast is er de keuze gemaakt om het via 3 fase aan te gaan sluiten en dus ook een 3 fase omvormer te gaan gebruiken. Zodat het voor de langere termijn ook goed geregeld is.

De voorbereidingen voor 3 fase stroom zullen door mij en mijn zwager gedaan worden (ik zal voornamelijk mijn zwager ondersteunen, spullen aangeven, kabels trekken, enz. mijn zwager is voor de rest de specialist voor het aansluitwerk en af zekeren van het gebeuren volgens NEN standaard ;) ).

Ik heb nu een offerte liggen voor het volgende (moet nog bepaalde dingen worden aangepast):

- 19x JA Solar JAM60S12/315 Full Black

10x op zuid (19 graden) op 40 graden dak met wat schaduw (op 1 paneel) van de dakkapel en puntdak (op 3 panelen) van de buren in de middag na 17.00.
9x op noord (-161 graden) op 40 graden dak met ook schaduw van een dakkapel (verdeelt over 3 panelen) de gehele dag.

- 1x SMA STP4.0-3AV-40
- Daksysteem, installatie, kabels, etc.
- 2 jaar garantie op installatie, 5 jaar op omvormer en 12 jaar op panelen

In sunnydesign geeft dit de volgende cijfers:

Dit zal voor een bedrag van +/- 6800 Euro incl BTW worden geïnstalleerd en de oude apparatuur (4x zonnepaneel + omvormer) wordt weggehaald. Daarnaast nog +/- 250 euro nodig voor 3 fase 16A B automaat, bekabeling en nog wat los spul. Het geheel zal dus rond de +/- 7000 euro incl BTW uit gaan komen. Met de BTW die ik op bepaalde dingen terug krijg, zal het rond de +/- 5500 euro netto worden.

Misschien niet de goedkoopste leverancier/installatie maar wel fijn dat het hier in het dorp zit en iemand is waar ik tot nu toe van op aan kan. Daarnaast voldoet het aan mijn behoeftes: gehele dak gebruiken, zo min mogelijk storing gevoelige apparatuur op het dak en voor de langere termijn genoeg (verwachte) opbrengst voor ons huidige en toekomstige stroom verbruik.

Ik ben benieuwd of jullie nog op en/of aanmerkingen hebben? Zie ik iets over het hoofd?

  • ADJ89
  • Registratie: februari 2021
  • Laatst online: 09-08 20:38
Ik ben nu toch aan het twijfelen gebracht door de installateur. Die geeft als advies om voor een SMA STP3.0-3AV-40 te gaan in combinatie met de panelen. Maar dan wordt het geheel wel aardig duur voor 3 fase. Maar daarnaast lees ik ook dat 3 fase omvormers langzamer opstarten (duurt 50 volt langer) en schaduw management minder goed werkt wanneer er meerdere panelen in de schaduw liggen en de gehele string daardoor uitvalt (dit geldt voor mijn situatie). Help.. heeft iemand ervaringen hiermee en advies wat de beste keuze is?

  • AUijtdehaag
  • Registratie: oktober 2006
  • Niet online
10 zuid en 9 noord horen gewoon op een 1-fase omvormer. (Tenzij je 96 cell Panasonic toepast)

Neem een 3.6, dan blijf je selectief met de hoofdzekering
Enigszins aftoppen zal ook wel meevallen, maar het rendement zal ietsjes beter zijn vanwege de Vmpp.
Die 50v maakt niet zoveel uit. De Voc is er vrijwel direkt als het licht is.

Edit:
Na alles vluchtig gelezen te hebben zonder koffie, wat @migjes ook zegt hierboven eens.

Ik voorzie alleen 2 nadelen.
De 1-fase omvormer zal ac spanning wat verder opduwen omdat alles door 2 touwtjes gaat ipv 3 en een nul.
Maar dat is dan afhankelijk van je huidige netspanning. En dus uiteindelijk niet (alleen) jouw probleem maar vd netbeheerder.
Aanpassen van de beveiliging is te doen bij een SMA.. :X

Solar bouwmarkt is te duur met de SMA (geen idee waarom, willen graag andere merken verkopen denk ik)

Edit2: een 3-fase aardlekautomaat van abb zit rond de 100 euro. 250 euro (+aders) er voor vragen, dan zou ik toch nog eens kritisch kijken naar alle kosten die men je voorspiegelt.
Vraag om wat foto’s van de panelen.
Jasolar zijn niet de mooiste zwart tegenover trina of longi? Maar ik vergis me ook wel eens.

[Voor 97% gewijzigd door AUijtdehaag op 31-03-2021 05:37]

PV Output - Panasonic Hit Kuro Zuid / Solar Frontier Noord- 5 kW Mitsubsidie WP - Aton powerrr to heat


  • migjes
  • Registratie: april 2007
  • Laatst online: 25-09 23:10
ADJ89 schreef op woensdag 31 maart 2021 @ 02:32:
Ik ben nu toch aan het twijfelen gebracht door de installateur. Die geeft als advies om voor een SMA STP3.0-3AV-40 te gaan in combinatie met de panelen. Maar dan wordt het geheel wel aardig duur voor 3 fase. Maar daarnaast lees ik ook dat 3 fase omvormers langzamer opstarten (duurt 50 volt langer) en schaduw management minder goed werkt wanneer er meerdere panelen in de schaduw liggen en de gehele string daardoor uitvalt (dit geldt voor mijn situatie). Help.. heeft iemand ervaringen hiermee en advies wat de beste keuze is?
een 1fase of 3fase starten op een andere hoeveelheid V, jep.
maar je hebt al een V nog voordat de zon boven de horizon is, tja en dan levert de omvormer nog niet.
uit eindelijk zullen ze grof weg te gelijk starten met leveren.
verschil is misschien 0,1kWh per jaar, maar kan zelfs lager zijn.
dus nop geen argument. ;)

schaduw management, jep.
een 1 fase wil graag 350V en een 3fase 720V.
schaduw geeft een daling in de V (diodes in de panelen schakelen een gedeelte uit en daar na komt pas schaduw management, eigenlijk heeft elk systeem dus schaduw management.) en de minimum waardes haal je sneller met 3fase als met 1 fase.
dus ja dit kun je wel als argument gebruiken.

maar belangrijker, zoals @AUijtdehaag ook zegt.
1x10 +1x9 hoort op een 1fase omvormer.
(strikt genomen is dit zelfs een beetje te weinig panelen voor 1 fase, maar werkt wel oke. geen problemen. ;) )

7x245Wp(15 graden) + 7x245Wp(45 graden) op oost en 10x300Wp(45 graden) op west. (4kW omvormer)


  • ADJ89
  • Registratie: februari 2021
  • Laatst online: 09-08 20:38
AUijtdehaag schreef op woensdag 31 maart 2021 @ 04:45:
10 zuid en 9 noord horen gewoon op een 1-fase omvormer. (Tenzij je 96 cell Panasonic toepast)

Neem een 3.6, dan blijf je selectief met de hoofdzekering
Enigszins aftoppen zal ook wel meevallen, maar het rendement zal ietsjes beter zijn vanwege de Vmpp.
Die 50v maakt niet zoveel uit. De Voc is er vrijwel direkt als het licht is.

Edit:
Na alles vluchtig gelezen te hebben zonder koffie, wat @migjes ook zegt hierboven eens.

Ik voorzie alleen 2 nadelen.
De 1-fase omvormer zal ac spanning wat verder opduwen omdat alles door 2 touwtjes gaat ipv 3 en een nul.
Maar dat is dan afhankelijk van je huidige netspanning. En dus uiteindelijk niet (alleen) jouw probleem maar vd netbeheerder.
Aanpassen van de beveiliging is te doen bij een SMA.. :X

Solar bouwmarkt is te duur met de SMA (geen idee waarom, willen graag andere merken verkopen denk ik)

Edit2: een 3-fase aardlekautomaat van abb zit rond de 100 euro. 250 euro (+aders) er voor vragen, dan zou ik toch nog eens kritisch kijken naar alle kosten die men je voorspiegelt.
Vraag om wat foto’s van de panelen.
Jasolar zijn niet de mooiste zwart tegenover trina of longi? Maar ik vergis me ook wel eens.
De vraag is dus eigenlijk weegt het voordeel van het sneller opstarten en beter schaduw management met 1-fase op tegen het voordeel van 3-fase voor de toekomst, spanning op het net en die minder belast wordt dan een 1-fase omvormer?



Het schaduw verhaal gaat denk ik voornamelijk op voor de noord-kant. De zuid-kant daar heb ik weinig last van schaduw. De 3 panelen onder de dakkapel aan de noord-kant zullen voornamelijk in de schaduw liggen wanneer zuid vol in de zon is. De 6 aan de bovenkant zullen minder last hebben schat ik, maar ja haal ik dan genoeg voltage om de string aan de noord-kant te laten werken met een 3-fase omvormer?

Ik woon in een nieuwbouwwijk, waarbij de huizen die voor ons worden gebouwd gasloos zijn en het PV systeem via 3-fase wordt aangesloten als ik het goed heb begrepen. Mijn huidige buren hebben ook allemaal 3 tot 5 panelen op het dak liggen en zelfde 1-fase omvormer van Growatt. Ik wil niet rommelen aan beveiliging aan apparatuur van de fabrikant, zeker niet als ik niet precies weet wat ik aan het doen ben. Zal dit een probleem voor mij vormen, ik heb geen idee?

De kosten voor het aanleggen van een 3-fase groep heb ik zelf marge veilig berekend. Het zal eerder goedkoper worden dan duurder. De installatie van de 3-fase groep zal ik samen met mijn zwager doen, hij is de specialist met stroom volgens NEN standaard. Ik help met spullen aangeven en kabels trekken :P.

De offerte van SMA omvormer en de panelen komt van een installateur hier uit het dorp, is de enigste partij tot nu toe die fatsoenlijk heeft gereageerd, is komen kijken, een fatsoenlijke offerte heeft opgesteld en waarbij de prijs acceptabel. Ik zit met wat ruimte problemen op het dak, ik ben dus gehouden aan 165cm bij 100cm panelen, zij hebben alleen die van JA solar.
migjes schreef op woensdag 31 maart 2021 @ 09:46:
[...]

een 1fase of 3fase starten op een andere hoeveelheid V, jep.
maar je hebt al een V nog voordat de zon boven de horizon is, tja en dan levert de omvormer nog niet.
uit eindelijk zullen ze grof weg te gelijk starten met leveren.
verschil is misschien 0,1kWh per jaar, maar kan zelfs lager zijn.
dus nop geen argument. ;)

schaduw management, jep.
een 1 fase wil graag 350V en een 3fase 720V.
schaduw geeft een daling in de V (diodes in de panelen schakelen een gedeelte uit en daar na komt pas schaduw management, eigenlijk heeft elk systeem dus schaduw management.) en de minimum waardes haal je sneller met 3fase als met 1 fase.
dus ja dit kun je wel als argument gebruiken.

maar belangrijker, zoals @AUijtdehaag ook zegt.
1x10 +1x9 hoort op een 1fase omvormer.
(strikt genomen is dit zelfs een beetje te weinig panelen voor 1 fase, maar werkt wel oke. geen problemen. ;) )
Ik denk dat je bedoelt dat je de minimum waardes het eerste haalt met een 1-fase omvormer? Dit start sneller en kan daar door dus ook beter schaduwmanagement doen bij lagere voltages? Dan in vergelijking met een 3-fase omvormer.



In sunnydesign wanneer ik kies voor het automatisch selecteren van een PV-omvormer wordt ook de een 1-fase SMA 3.6kw aangeraden. Hmm ben ik toch in mijn gedachten ergens rechts afgeslagen met die 3-fase. Met 3-fase zijn een aantal dingen toch te onzeker heb ik nu het gevoel.

[Voor 21% gewijzigd door ADJ89 op 31-03-2021 12:18]


  • ADJ89
  • Registratie: februari 2021
  • Laatst online: 09-08 20:38
@AUijtdehaag one more thing, hoe heb jij de SMA's bij jou opgehangen? Op een betonnen muur?

Ik lees in de handleiding dat het beste op een betonnen muur kan worden geschroeft i.v.m. resoneren en als advies i.p.v. hout i.v.m. mogelijke brandbaarheid.

De huidige Growat omvormer hangt gewoon aan het houtenknieschot (brand geloof ik wel, de halve zolder is van hout/gips en het is een advies) ik heb geen last van resoneren op dit moment. Hoe is jou ervaring? Ik wil graag de betonnen muur vrij houden i.v.m. toekomst voor eventuele andere CV/warmtepomp/boilervat.

  • migjes
  • Registratie: april 2007
  • Laatst online: 25-09 23:10
@ADJ89
nop, bedoel:
1 fase zal eerder starten als 3 fasen. jep.
maar 1 fase zal te gelijke tijd beginnen met leveren als een 3fase.
dus een 1fase staat eerst 5 minuten uit zijn neus te eten.
dus 100% verlies van 0W = 0kWh verschil in opbrengst.
(de omvormer start al als de zon nog niet eens boven de horizon is.
maar dan kan hij nog niet leveren.)

(dit is een veel gemaakte beginners fout.
de V (Voc of Vmpp) heb je al met minimale licht, ook een beetje weerkaatsing op de dampkring is genoeg.
zelfs met bewolking heb je die gewoon.
de A (Ampp) die is afhankelijk van de hoeveelheid zon(of bewolking) en hoe schuin die op de panelen schijnt.)

maar jouw setje (is geen echt grote.) vraagt bijna om een 1fase omvormer.
pas boven de 12 panelen per mpp wil je echt wel gaan kijken naar een 3 fase als alternatief.
(2x een mpp, en je zit nog onder de 2x12=24 panelen. ;) )

7x245Wp(15 graden) + 7x245Wp(45 graden) op oost en 10x300Wp(45 graden) op west. (4kW omvormer)


  • AUijtdehaag
  • Registratie: oktober 2006
  • Niet online
Ik heb ze op een houtenplaat gehangen in mijn schuurtje.
Er zitten wat opvulringen tussen, dus koellichaam niet tegen de plaat.
Trillen heb ik nog nooit van gehoord.

Zoals ik al zei, wil je persee 3-fase omvormer, neem dan panasonic hit. (1590 x 1053, 59 Vmpp)
Al ga je die niet snel terugverdienen met de noordkant.
https://www.jenm-zonnepan...anasonic-solar/all-black/

[Voor 53% gewijzigd door AUijtdehaag op 31-03-2021 16:46]

PV Output - Panasonic Hit Kuro Zuid / Solar Frontier Noord- 5 kW Mitsubsidie WP - Aton powerrr to heat


Acties:
  • 0Henk 'm!

  • ADJ89
  • Registratie: februari 2021
  • Laatst online: 09-08 20:38
De installatie van de zonnepanelen zou afgelopen vrijdag gebeuren, maar door drukte/het weer is het een week opgeschoven. Geen probleem, kan natuurlijk gebeuren. Maar (wat ik al vaker heb gelezen) zijn natuurlijk de panelen ook niet meer te leveren welke mij aangeboden zijn, dit waren:

19x JA Solar JAM60S12/315 Full Black

Ik heb nu de volgende twee alternatieve gekregen van de plaatselijke zonnepanelenboer (ik zit aan de maatvoering vast van +\- 166 i.v.m. het dak):

VSUN325-60M-BB : https://solarnrg.nl/downl...sheet-vsun-325-60m-bb.pdf

of

JAM60S09-320/PR : https://solarmagazine.nl/...20200401a-full-square.pdf

Nou had mijn vrouw één eis :9 en dat is dat de panelen volledig zwart moesten zijn :+ en zelf vindt ik dat ook het mooist. Echter de JA Solar panelen voldoen hier niet aan, de rest van de specs zijn wat mij betreft prima. De VSUN panelen voldoen hier wel aan, alleen kan ik weinig vinden over deze panelen op het internet (ook zijn de panelen niet aanwezig in de SMA sunnyweb tooling). Nou heb ik ook gelezen dat er geen slechte panelen zijn, maar hoor toch ook wel weer dat er A-merk panelen zijn. Wat is jullie ervaring met VSUN panelen? en wat zijn jullie tips/gedachten?

Edit:

Misschien toch beter zoeken.... Lijkt toch een Tier 1 leverancier.

https://www.renvu.com/Learn/Tier-1-Solar-Panels-List-2021
https://review.solar/tier-1-solar-panels-list/
https://www.pv-magazine.c...odule-manufacturers-list/

Dan blijft de vraag nog wel relevant: iemand ervaring met deze panelen?

[Voor 13% gewijzigd door ADJ89 op 31-05-2021 17:45]


Acties:
  • 0Henk 'm!

  • AUijtdehaag
  • Registratie: oktober 2006
  • Niet online

PV Output - Panasonic Hit Kuro Zuid / Solar Frontier Noord- 5 kW Mitsubsidie WP - Aton powerrr to heat


Acties:
  • 0Henk 'm!

  • ADJ89
  • Registratie: februari 2021
  • Laatst online: 09-08 20:38
Nee klopt inderdaad niet volledig zwart, maar zeker zwarter dan de JAM60S09-320/PR :*) .

Helaas die panelen van 168 en 169 passen net niet op +/- 5 centimer na. Toevallig is de zonnepanelenboer net met een ladder het dak op geweest en heeft even gemeten met een rolmaat. Dat gaat echt niet passen zonder ruzie te krijgen met de buren en dat wil ik zeker niet :).

5,40m aan de voorkant heb ik helaas niet ivm een punt dak van mijn buren (loopt half in mijn dak uit). Gemeten en dus zeker kan er 5,00m worden gebruikt en dat is net aan. Aan de achterkant is dit geen probleem.

[Voor 10% gewijzigd door ADJ89 op 31-05-2021 18:08]


Acties:
  • +2Henk 'm!

  • ADJ89
  • Registratie: februari 2021
  • Laatst online: 09-08 20:38
ADJ89 schreef op maandag 31 mei 2021 @ 17:58:
[...]


Nee klopt inderdaad niet volledig zwart, maar zeker zwarter dan de JAM60S09-320/PR :*) .

Helaas die panelen van 168 en 169 passen net niet op +/- 5 centimer na. Toevallig is de zonnepanelenboer net met een ladder het dak op geweest en heeft even gemeten met een rolmaat. Dat gaat echt niet passen zonder ruzie te krijgen met de buren en dat wil ik zeker niet :).

5,40m aan de voorkant heb ik helaas niet ivm een punt dak van mijn buren (loopt half in mijn dak uit). Gemeten en dus zeker kan er 5,00m worden gebruikt en dat is net aan. Aan de achterkant is dit geen probleem.
Uiteindelijk is het deze setup geworden:

1x SMA Sunny Boy 3.6 (aangesloten op fase 2 en daar "grootte" verbruikers aangesloten zoals: Airco, Vaatwasser, Warmtepomp droger, 1 helft van de inductieplaat en de verbruikers van de slaapkamers, zolder, etc. Wat en waar heb ik een beetje met mijn boerenverstand gedaan, wanneer gebruik ik wat en hoelang)
19x VSUN325-60M-BB waarvan:

9x op noord



10x op zuid



Toch uiteindelijk de omvormer op de betonnen muur geplaatst. Op het hout (bruinegedeelte op de foto) werd het gewoon te krap en warmte afvoer was daar ook niet best.



Huidige opbrengst:



En het verloop tot nu toe deze dag (22 graden, windje en strakblauwe hemel)



Vrijdag (2 man) en zaterdag (3 man) is de lokale zonnepanelenboer bezig geweest om het geheel te installeren. Ik ben blij dat ik het met een lokale partij heb gedaan (was +/- 400 euro duurder dan de goedkopere webshops op het internet) het was passen en meten en zijn daardoor nog een keer extra langs geweest om real-life in te meten. Hierdoor heb ik het maximale dakvlak kunnen gebruiken.

Moet ze nog wel even een keer terug vragen. Ik zie dat 1 paneel een kras lijkt te hebben (moet ik nog even schoonmaken om te kijken of het echt zo is) en 2 panelen lijken "scheef" te zitten. De een zit 1 cm hoger dan de andere. Zal waarschijnlijk niet direct kwaad kunnen nu, maar moet even goed naar gekeken worden.

De opbrengst is voor mij nu ook top en ook perfect "gesized" (6175 Pw panelen in totaal op een 3.6W omvormer) zover ik het tot vandaag kan zien natuurlijk ;).

Iedereen hartelijk dank voor het meedenken en de verschillende opties. Ik ben er erg blij met mijn setup tot nu toe :)!

  • ADJ89
  • Registratie: februari 2021
  • Laatst online: 09-08 20:38


De afgelopen twee dagen piekt de SMA omvormer max 1 a 2 minuten naar zijn max vermogen van 3.6kw (AC zijde) bij bewolking maar met veel zon achter de wolken.

De DC zijde levert in dat geval meer dan 3820 watt met wat verlies kom je dan op 3676 watt AC zijde uit (zie screenshot).

Laat een SMA het ook zien als de DC zijde meer produceert dan dat aan de AC zijde op het net kan worden gezet? of wordt de DC zijde ook altijd afgetopt als de max van de AC zijde (3676 watt) is bereikt?

Of mag ik dit niet zomaar 1 op 1 vergelijken?

  • ADJ89
  • Registratie: februari 2021
  • Laatst online: 09-08 20:38
ADJ89 schreef op woensdag 23 juni 2021 @ 14:44:
[Afbeelding]

De afgelopen twee dagen piekt de SMA omvormer max 1 a 2 minuten naar zijn max vermogen van 3.6kw (AC zijde) bij bewolking maar met veel zon achter de wolken.

De DC zijde levert in dat geval meer dan 3820 watt met wat verlies kom je dan op 3676 watt AC zijde uit (zie screenshot).

Laat een SMA het ook zien als de DC zijde meer produceert dan dat aan de AC zijde op het net kan worden gezet? of wordt de DC zijde ook altijd afgetopt als de max van de AC zijde (3676 watt) is bereikt?

Of mag ik dit niet zomaar 1 op 1 vergelijken?
https://tweakers.net/i/TSQDmgOqN8e3bet9sfH0mKFvmow=/full-fit-in/4000x4000/filters:no_upscale():fill(white):strip_exif()/f/image/96AlEk6zGNNIw2D2x3Tw1LtA.png?f=user_large

Nevermind had beter moeten lezen :).
Pagina: 1


Nintendo Switch (OLED model) Apple iPhone 13 LG G1 Google Pixel 6 Call of Duty: Vanguard Samsung Galaxy S21 5G Apple iPad Pro (2021) 11" Wi-Fi, 8GB ram Nintendo Switch Lite

Tweakers vormt samen met Hardware Info, AutoTrack, Gaspedaal.nl, Nationale Vacaturebank, Intermediair en Independer DPG Online Services B.V.
Alle rechten voorbehouden © 1998 - 2021 Hosting door True

Tweakers maakt gebruik van cookies

Bij het bezoeken van het forum plaatst Tweakers alleen functionele en analytische cookies voor optimalisatie en analyse om de website-ervaring te verbeteren. Op het forum worden geen trackingcookies geplaatst. Voor het bekijken van video's en grafieken van derden vragen we je toestemming, we gebruiken daarvoor externe tooling die mogelijk cookies kunnen plaatsen.

Meer informatie vind je in ons cookiebeleid.

Sluiten

Forum cookie-instellingen

Bekijk de onderstaande instellingen en maak je keuze. Meer informatie vind je in ons cookiebeleid.

Functionele en analytische cookies

Deze cookies helpen de website zijn functies uit te voeren en zijn verplicht. Meer details

janee

    Cookies van derden

    Deze cookies kunnen geplaatst worden door derde partijen via ingesloten content en om de gebruikerservaring van de website te verbeteren. Meer details

    janee