De oorspronkelijke 8-bits bus voor de oer-PC en de PC/XT, werd aanvankelijk gewoon de PC-bus genoemd, want er was niets anders. Vanwege de hoge kosten van de 16-bits interface-chips had IBM toen besloten niet de 8086-processor (16 bits-processor met 16-bits databus) te gebruiken, maar de 8088-processor (16-bits processor met 8-bits databus).
Toen de PC/AT (80286-processor) met een 16-bits bus werd uitgerust, werd het onderscheid meestal aangeduid als XT-bus en AT-bus.
Toen IBM met de MCA-bus (MicroChannel Architecture) voor de PS/2-systemen uitkwam (eerst in een 16-bits versie, later in 32-bits) wilden vanwege de hoge licentie-kosten een aantal grote kloon-bouwers niet meedoen, en ontwikkelden zelf een 32-bits bus. Om met een mooi naampje te komen werd de 16-bits bus tot ISA (Industrial Standard Architecture) omgedoopt, en de boreling werd de EISA (Extended ISA). Deze had naast een performance en configureerbaarheid vergelijkbaar met MCA, de compatibiliteit met bestaande ISA-kaarten als voordeel. EISA is veel toegepast in servers en top-workstations, maar was toch te duur voor de gewone gebruiker. Het is wel in sommige UNIX-workstations (o.a. Silicon Graphics) toegepast. MCA is een hele grote reeks systemen toegepast, van lichte desktops (PS/2 Model 50) tot en met de zwaarste servers, maar buiten IBM alleen door leveranciers met extreme performance-eisen (zoals NCR TeraData datawarehouse-systemen) ingezet.
Op de ISA is nog de Vesa Local Bus als goedkope 32-bits variant gemaakt, die veel in thuis-systemen is gebruikt, en OPTi heeft 2 verschillende local-bus varianten bedacht (die nauwelijks zijn toegepast), voordat Intel toen met PCI uitkwam en een standaard neerzette die de PC-wereld ontsteeg en de mini-computer-wereld overrompelde.
Wat past in wat ?
8-bits kaarten : PC ISA EISA VLB
16-bits kaarten : PC ISA EISA VLB
EISA-kaarten : EISA
VLB-kaarten : VLB
MCA, Opti-I, Opti-II en PCI zijn alleen met zichzelf te combineren.
Het combineren van 8- en 16-bits architecturen gaat fout voor harddisk-controllers, omdat XT- en AT-systemen verschillende interrupts daarvoor gebruiken.
edit:
Nog wat toevoegingen hier en daar.