Cookies op Tweakers

Tweakers maakt gebruik van cookies, onder andere om de website te analyseren, het gebruiksgemak te vergroten en advertenties te tonen. Door gebruik te maken van deze website, of door op 'Ga verder' te klikken, geef je toestemming voor het gebruik van cookies. Wil je meer informatie over cookies en hoe ze worden gebruikt, bekijk dan ons cookiebeleid.

Meer informatie
Toon posts:

[KNX] - Huis en Gebouwautomatisering / Domotica

Pagina: 1
Acties:

  • tss68nl
  • Registratie: mei 2007
  • Laatst online: 25-05 19:05
Mede-auteurs:
  • Dennis
  • Registratie: februari 2001
  • Laatst online: 13:27

Dennis

  • teaser
  • Registratie: april 2007
  • Laatst online: 13:41

teaser

Na lang geen tijd ervoor te hebben genomen, nu toch maar eens ruimte gemaakt om een startpost op te zetten over het KNX gebouwautomatiserings systeem. Mijn doel is om de algemene informatie in dit topic geleidelijk aan te vullen op basis van vragen en discussies in het topic en zo een compleet mogelijk overzicht samen te stellen voor de particulier die met KNX aan de slag wil gaan.

Newsflash - GoT KNX Open huis initiatief

Om Tweakers de mogelijkheid te bieden om eens een werkend systeem te zien, en met lotgenoten te kunnen sparren over een reeds complete of nog aan te leggen installatie, heeft Dennis het idee geopperd om open huis te houden voor geïnteresseerden. Teaser & ikzelf (tss68nl) konden natuurlijk niet achter blijven, dus hebben we grofweg 3 datums geprikt waarop we een open huis houden.

Bij wie?WanneerWaarAantal maxDeelnemersReserve
DennisNovember 2018Midden Nederland5-6Vol- Coenos
- RoelBouwman
David (tss68nl)GeannuleerdTilburg10-14
Geannuleerd

- Brains
- Coenos
- RoelBouwman
(-tss68nl)
(-Dennis)
(-teaser)
Tim (teaser)31 Augustus 2019 14uAntwerpen8 (volzet)
- tehfnz
- Frakke0
- Natrixz
- SeppeD
- nielsh
- Coenos
- J.One +1
- Dennis

- Haroddin
- deWit
- ThirtyOne34
- ferdi.vissers


Geef a.u.b. via PM of bericht in de thread aan als je wil komen, dan plannen we je in en krijg je het adres toegestuurd.

Achtergrond

tss68nl
Ik ben zelf begonnen met KNX toen we medio 2014 een nieuw casco huis hebben gekocht. Het was bij uitstek geschikt om huisautomatisering in aan te leggen omdat er zelfs nog geen binnenmuren of vloer in zaten. Offertes bij erkende installateurs liepen enorm in de papieren (minimaal 50k) en daarom hebben we de uitdaging opgepakt om zelf KNX aan te leggen. Informatie over KNX was/is erg slecht verkrijgbaar, doordat installateurs hun markt lijken te beschermen. Middels allerlei kanalen heb ik uiteindelijk voldoende informatie kunnen verzamelen om het gehele plan tot een goed einde te brengen, en tot op heden tot volle tevredenheid. Het is een mooi stabiel en uitbreidbaar systeem geworden, waar ook mijn vrouw helemaal enthousiast over is.

teaser
Eind 2009 kochten mijn vrouw en ik een herenhuis dat we stapsgewijs zijn beginnen verbouwen. Elke verdieping werd 1 voor 1 tot op de bakstenen gestript en volledig opnieuw afgewerkt. Toen we begonnen met de zolderverdieping waren er nog geen domoticaplannen, maar naarmate we verder afdaalden begonnen deze zich wel te vormen. De keuze voor een bedraad systeem was snel gemaakt omdat de elektriciteit toch volledig vernieuwd werd. De keuze ging uiteindelijk tussen Loxone en KNX, maar de fabrikantonafhankelijke en decentrale aspecten van die laatste hebben uiteindelijk de doorslag gegeven. Ik heb alles volledig zelf gedaan, van ontwerp, keuze van de componenten, slijpwerken, aansluiten, bekabelen van de verdeelkasten tot uiteindelijk het programmeren en testen.
Het KNX-gedeelte van mijn systeem is stabiel, maar niet erg 'slim'. Ik heb ervoor gekozen om niet teveel logica in de KNX laag te steken, maar hierbovenop nog een systeem te voorzien dat intelligentere sturing, monitoring en dergelijke voorziet. Momenteel is dat een Raspberry Pi met daarop OpenHAB draaien, maar dat kan in de toekomst nog veranderen. Dit gedeelte is nog work in progress, maar intussen blijft onze verlichting en dergelijke wel stabiel werken, wat uiteraard erg goed is voor de WAF :)

Wat is KNX
KNX bestaat eigenlijk al heel erg lang, en werd voornamelijk gebruikt in de automatisering van grote gebouwen in de professionele markt. Er zijn grofweg een 350 tal fabrikanten, waaronder alle grote namen in elektra schakelmateriaal, die produkten leveren voor het KNX systeem, en deze zijn allemaal compatible met elkaar door het onafhankelijke protocol wat door de KNX.org organisatie wordt gemaakt en gecertificeerd.
KNX technologie kan dan ook met recht dé wereldwijde standaard worden genoemd voor woning- en gebouwautomatisering.

Waar wordt KNX voor gebruikt
Zoals de meeste domotica systemen kan KNX voor een breed scala aan doeleinden worden ingezet. Doordat KNX al zo lang bestaat zijn er inmiddels voor bijna alles wel producten te verkrijgen, maar dat is meteen ook een nadeel: Er zijn zoveel producten, dat je onmogelijk de gehele markt kan overzien en keuze maken lastig is. Wat mij heel erg is opgevallen is dat een installateur met KNX kennis doorgaans alleen levert/wil installeren waar hij bekend mee is. Al het andere is duur en moeilijk.
Bij doeleinden kan je denken aan:
  • Lichtschakeling
  • Temperatuurmeting
  • Ventilatiebesturing
  • Verwarming / koeling
  • CO2 bewaking
  • Energieverbruik meting & beheersing
  • Alarm
  • Toegangscontrole
  • Visualisatie op telefoon/tablet/pc/dedicated wall-units
Let overigens wel op wet/regelgeving. In Nederland is het nagenoeg niet mogelijk om veiligheidssystemen en toegangscontrole in woonhuizen gecertificeerd te krijgen zodra deze op KNX gekoppeld zijn, al worden er mondjesmaat wel stappen gezet. Bijvoorbeeld een alarmsysteem op KNX is niet gecertificeerd mogelijk, en er moet doorgaans gebruik worden gemaakt van een apart alarmsysteem met eigen sensoren. Wel is er de mogelijkheid om dat systeem signalen door te laten geven aan een KNX unit. Andersom dus niet. Een uitzondering daarop zijn de recent uitgebrachte 'sicherheits terminals' van ABB, welke in Nederland onder sommige omstandigheden een certificering kunnen krijgen. In België is het verhaal gelijkaardig; niet gecertificeerde alarmsysteem mogen geen buitensirene hebben en geen automatische koppeling met een meldkamer.

KNX t.o.v. andere domotica
Het blijft natuurlijk altijd de vraag in welk geval het goed is om voor een KNX systeem te kiezen, en dat is een afweging die ieder voor zich alleen maar kan maken. Persoonlijk heb ik veel domotica systemen overwogen alvorens voor KNX te kiezen en het zou te ver voeren om deze allemaal te bespreken. Maar de algehele voor en nadelen of kenmerken kunnen natuurlijk wel helpen bij het maken van een keuze.

Overwegingen
  • Vendor lock-in:
    Waar andere domotica systemen zoals Loxone een eigen bus hebben ontwikkeld, is KNX volledig open en ondersteund door een groot aantal fabrikanten. Dit is persoonlijk voor mij één van de belangrijkste redenen om voor KNX te kiezen. Als ik over 20 jaar het huis wil verkopen, dan wil ik er zeker van zijn dat het automatiseringssysteem toegevoegde waarde heeft en nog gesupport kan worden. Technologie waar de fabrikant inmiddels van failliet is doet het niet geweldig bij een verkoop.
  • Betrouwbaarheid:
    Hoe belangrijk is het voor je om een systeem te hebben waar de kinderziektes al uit zijn, en wat al jaren in échte situaties is gebruikt en getest?
  • Beschikbaarheid oplossingen:
    Door het grote aanbod zijn ook uiteenlopende oplossingen beschikbaar. Persoonlijk vind ik het belangrijk om niet af te hoeven gaan op dat een bepaalde functionaliteit misschien wel in een volgende versie zal worden toegevoegd, maar dat er altijd een andere fabrikant in een gat in de markt kan springen.
  • Uitbreidbaarheid:
    Connectiviteit met andere technologieën kan een pré zijn, waarbij KNX vele interfaces kent naar EnOcean, DMX, Loxone, etc
  • Toekomstzekerheid:
    Als het bedrijf achter een fabrikantspecifiek systeem ermee ophoudt, kan je doorgaans niet meer heel erg lang op support rekenen, terwijl je systeem toch wel liefst enkele tientallen jaren meegaat. Als je na 15 jaar geen vervangonderdelen meer kunt verkrijgen kijk je mogelijks aan tegen een volledige vervanging van je systeem. Bij KNX speelt deze onzekerheid helemaal niet. Je kan er wel van op aan dat dit systeem dat al tientallen jaren door vele grote fabrikanten ondersteund wordt nog vele tientallen jaren zal meegaan.
  • Prijs:
    Omdat KNX units eigenlijk allemaal kleine computertjes zijn, zijn de componenten vaak niet zo goedkoop. Ook het professionele karakter heeft de prijzen lang hoog gehouden. Wel zijn er een aantal fabrikanten die units redelijk goedkoop op de markt zetten tegenwoordig. Daarbij is MDT een goede voor alle schakelingen in de meterkast, en Berker, Ekinex en MDT populair als betaalbare oplossingen voor de wandunits.
  • Installatiegemak:
    Wil je KNX/TP voor hoge betrouwbaarheid, dan zal je huis zich er wel voor moeten lenen. In een ander gedeelte worden de verschillende typologieën besproken met hun karakteristieken. Wel geldt dit natuurlijk voor alle domotica: wil je zaken centraal gestuurd dan zal je moeten afwijken van de normale elektra layout in een huis. Wil je toch met een normale elektra layout werken, dan zal je moeten teruggrijpen op decentrale units. Daar is KNX uitermate voor geschikt, maar drijft de prijs op.
  • Single point of failure:
    Sommige systemen vallen compleet uit zodra de centrale server het zou begeven. Dat is een belangrijke overweging om te maken. Het gaat immers hoofdzakelijk om zaken als schakelen van licht, die ten alle tijde zouden moeten werken. De KNX bus blijft doorgaans werken ook als specifieke componenten uitvallen. Er is geen centrale server. In plaats daarvan praten alle units direct met elkaar over de bus.
  • Informatie:
    De beschikbare informatie en userbase is in mijn ogen erg belangrijk voor het systeem. Dit blijft bij KNX erg achter doordat de markt redelijk beschermd wordt door de installateurs, bij andere fabrikanten is dit veel beter. Wel willen we hier vanuit het tweakers forum graag verandering in brengen!

Technisch

Vormen KNX netwerk
KNX heeft door de jaren heen een aantal methoden ontwikkeld waarover het KNX protocol werkt. In volgorde van populariteit/gebruik zijn dat:
  • TP - Twisted Pair:
    Meest stabiele methode. Maakt gebruik van de kenmerkende groene KNX kabel met 4 aders. Twee daarvan zijn voor basisspanning en dataverkeer, het andere paar voor auxilary spanning. De baud rate van dit medium is betrekkelijk laag om lange lijnen mogelijk te maken.
  • IP - Ethernet:
    Ook wel aangeduid met KNX/IP of EIBnet/IP. Veel gebruikt als backbone van verschillende KNX/TP subnetten. Omdat de doorvoercapaciteit van KNX/IP veel hoger is, kan centraal alle informatie van de KNX/TP subnetten worden verzameld/gemonitord.
  • RF - Draadloos:
    Uiteraard populair om KNX aan te leggen in gebouwen die daar niet vanaf de bouwtekening geschikt voor zijn gemaakt. Wel is het medium duurder omdat ieder schakelpunt een RF koppeling nodig heeft, en is het een uitdaging om het RF bereik dekkend te krijgen.
  • PL - Powerline:
    Alternatief voor RF om over de 230V aansluiting toch KNX te kunnen aanleggen. Wordt niet heel vaak gebruikt door het gebrek aan goede units met deze technologie, en een aantal praktische problemen
  • IR - Infrarood:
    Storingsgevoelig zoals alle infrarood apparatuur dat is, en door verplichte zichtlijnen lastig te realiseren en daarom niet heel vaak ingezet.
Er zijn mogelijkheden om verschillende technieken te combineren in het KNX netwerk, en tegenwoordig is een veelgebruikte combinatie KNX/TP en KNX/IP. Middels een KNX/IP Router wordt het mogelijk om het verkeer tussen de twee mediums bi-directioneel te koppelen. Een dergelijke koppeling maakt bijvoorbeeld het programmeren van de KNX units vanaf je computer mogelijk via IP, kan je de bus monitoren, test-scripts uitvoeren of gewoon een systeem zoals OpenHAB of Home Assistant bovenop KNX laten draaien.

Wat heb je minimaal nodig
Om een simpele testopstelling te maken (of een uitgebreid netwerk), zijn minimaal noodzakelijk:
  • Buskabel: (2x2x0.8, bij voorkeur gecertificeerde KNX kabel)
  • KNX Voeding: 28V voedingsspanning met choke op het zwart/rode aderpaar. Een hulpspanning kan voor grotere units noodzakelijk zijn op het wit/gele aderpaar (Eveneens 28V, maar hier loopt geen data over)
  • Programmeer interface: Vaak een KNX/IP interface
  • KNX taster en/of KNX actuator: Om interactie te hebben met het digitale systeem. Je kan uiteraard alles simuleren in ETS software, maar dat geeft toch niet een heel tastbaar gevoel.
  • ETS programmeer software: Om de units te kunnen instellen/programmeren. Ze komen doorgaans blanco.
Opzetten van een KNX project
In de aangeschafte ETS software kan je een nieuw project aanmaken. Allereerst zal je bij dit project moeten opgeven welke interface er beschikbaar is. Dit kan een KNX/IP verbinding zijn, maar ook bijvoorbeeld via USB. Iedere interface heeft weer zijn specifieke instellingen en adressen, en deze haal je dan ook uit de handleiding van die producten.

Een vroeger veel gebruikte koppeling was een KNX USB unit, waarmee je middels een USB poort units op de bus kon programmeren. Hoewel dit nog veel wordt gebruikt en natuurlijk inherent veiliger is dan KNX/IP, wordt vanwege het gebruiksgemak toch vaan een KNX/IP router ingezet. Wel zal je goed moeten nadenken over een vlan voor dit verkeer, want je gehele bus beschikbaar maken over je WiFi lijkt me niet een heel veilig idee :)

In het project voeg je nu een hoofdlijn toe bijvoorbeeld van het type TP, waaraan alle bedrade KNX/TP units zullen worden gehangen.

Programmeren van units
Voor het programmeren van KNX units wordt ETS software gebruikt. Dit is software die wordt gemaakt door de KNX organisatie, en kan bij diezelfde organisatie worden aangekocht. Een gratis versie programmeert een netwerk van slechts 3 units, de Lite versie programmeert 20 units, en de volledige versie een onbeperkt aantal. Wel is het mogelijk om units in groepen in te delen en twee projecten van 20 units bijvoorbeeld te programmeren. Vergt wat meer administratie, maar scheelt een hoop geld.

Hoe gaat dat programmeren van een unit in zijn werk? Een kort overzicht:
  • Download de software van de KNX unit die je wil programmeren.
  • Installeer de gedownloade software in de catalogus van de ETS software zodat ETS weet welke instellingen het moet/kan maken en hoe de unit geprogrammeerd kan worden.
  • Voeg nu een instantie van de unit in ETS toe aan de eerder gemaakte KNX/TP lijn.
  • In ETS kan je nu de nieuwe unit configureren via de setting schermen, en daarnaast kunnen alle ingaande en uitgaande commando's verbonden worden met groepadressen, het communicatieformaat op de KNX bus.
  • Als het programma naar wens is, dan kan de software worden ingeprogrammeerd op de unit. Dit heet in ETS 'downloaden'. In mijn ogen een hele verwarrende term, omdat je van je pc een programma 'upload' naar een unit |:( Maar goed, downloaden van een applicatie dus. Het is niet anders.
  • Als de unit nog niet eerder op je netwerk geprogrammeerd is geweest, dan zal ETS vragen om de programmeer button op de unit in te drukken. Zodra je dit doet, weet ETS welke fysieke unit het programma moet ontvangen.
  • Na een korte programmeer cyclus, kan de unit worden ingebouwd in huis, en kunnen opeenvolgende programmawijzigingen zonder gebruik van de 'program' button worden ge-update.
Wordt vervolgd.... (Rome schijnt ook niet in één dag te zijn gebouwd hoorde ik laatst? :+ )

[Voor 120% gewijzigd door teaser op 30-08-2019 19:24]

KNX Huisautomatisering - DMX Lichtsturing


Acties:
  • +2Henk 'm!
  • Pinned

Elektra voor woonhuizen

Een KNX systeem is eigenlijk per definitie ook een 230V systeem. Hoe verhoud zich dat tot elkaar, hoe kan en mag je dat combineren, en kan je dat allemaal aanleggen? En als je het uitbesteed, waar moet je dan op letten?

Zelfbouw of uitbesteden

Meterkast / veldverdeler / stoppenkast

Allereerst, een stoppenkast doen we tegenwoordig niet meer aan. Dat zijn de antieke smeltzekeringen die je in oude huizen nog wel eens tegen wil komen. Waarom zijn die dan niet meer belangrijk? Omdat, zodra je een grote aanpassing aan je 230V systeem maakt (en KNX kwalificeert op zich wel als een significante aanpassing), dan ben je verplicht om de gehele kast te vervangen door een nieuw exemplaar met aardlekschakelaars en automaten. Daarnaast ben je ook verplicht alle rood/groene bedrading te vervangen, én overal aarde te voorzien in het netwerk. Kortom, als je bezig gaat met KNX: dan hebben we het alleen nog maar over meterkasten en/of veldverdelers.
230V vs KNX
Allereerst kijken we eens naar de verschillende soorten componenten die je in een KNX systeem kan identificeren die in de verdelers terecht moeten komen:
24V / LED / SELV & KNX
230V netwerk in combinatie met KNX
De belangrijkste spelregel in het ontwerp van je huisnetwerk is, dat de KNX kabel weliswaar samen met 230V in één buis mag liggen, maar dat de KNX mantel nooit verwijderd mag worden in de nabijheid van 230V bedrading. Je mag dus niet, 230V KNX naar een centraaldoos trekken, en daar de KNX kabel vertakken. Uitzondering daarop is, dat je de KNX kabels na het vertakken inpakt met deugdelijk isolatiemateriaal wat gegarandeerd minimaal 4 mm afstand maakt tussen 230V en KNX.

Gereedschap

Goed gereedschap is het halve werk zegt men. In geval van je eigen netwerk aanleggen gaat die vlieger helaas niet op en brengt het je nog niet eens op 20% :) Maar het maakt werken wel een stuk aangenamer én veiliger.

Wat heb je zo ongeveer nodig voor het aanleggen en onderhouden van je systeem (beetje afhankelijk natuurlijk welke onderdelen je aanpakt):
  • Multimeter: let op dat goedkope apparaten bij verkeerd aansluiten (Ampere meten tussen fase en nul bijvoorbeeld) in je handen kunnen ploffen. Budget meter (geen idee of hij veilig is): https://www.sandervunderi...lti-meter-600v-ac-dc.html. Let op dat je minimaal een duspol nodig hebt of een multimeter. Spanningszoekers of contactloze spanningszoekers zijn leuke gadgets maar totaal niet betrouwbaar! Je hebt een apparaat nodig waarbij je zelf bepaalt tussen welke twee contactpunten je wil meten, en dat je ook kan aflezen hoeveel volt of ampere er tussen die twee punten wordt geleverd. Meters van Fluke zijn perfecte apparaten en zeer veilig, maar wel 2x zo duur helaas.
  • Een paar goede elektra schroevendraaiers: een PH2 kruiskop en een platte van 3-4 mm zijn vereist.
  • Als je met Wago rijgklemmen of Hager quickconnect automaten aan de slag gaat: een 2mm of 2,5mm platte schroevendraaier met een ver teruggetrokken isolatie, of, isoleer de schacht zelf. Zorg wel dat het handvat geisoleerd is uiteraard.
  • Een trekveer: de oude metalen veren zijn veelal zeer onhandig en beschadigen de buiswand. Nylon veren hebben niet veel kracht om door moeilijke bochten geduwd te worden bij invoeren. Er zijn dunne stalen trekveren met een plastic coating, maar als je veel werk moet doen is een glasfiber trekveer een uitkomst: Katimex maakt die en bijvoorbeeld hier te koop: https://www.vekto.nl/kati-blitz-compact-plus-30-meter.
  • Automatische striptang met diepteaanslag: ik kan niet genoeg benadrukken hoe belangrijk een diepteaanslag is: veel moderne klemverbindingen vereisen een specifieke striplengte. Is deze niet goed? Dan komt de draad later uit zichzelf los met alle gevolgen van dien. https://www.sandervunderi...riptang-0-2-6mm-no-5.html is voor weinig geld een mooi tangetje. Jokari en Knipex hebben ook tangen: ik gebruik zelf een Knipex omdat ik hem heel veel gebruik.
  • Buigveer voor het buigen van buizen. Binnenkabel is handig zodat je de veer als hij vast zit met enig geweld eruit kan halen. Bind een stuk touw aan de veer met aan het uiteinde een stukje buis. Zo krijg je hem er altijd weer uit, ook als de buis onverhoopt is geknikt oid. https://www.sandervunderink.nl/wymefa-buigveer.html. Let op dat je voor verschillende diameters andere veren nodig hebt.
  • Zijkniptang: uitermate handig om draden te knippen, vlak langs delen die heel moeten blijven. https://www.sandervunderi...ang-180mm-geisoleerd.html
  • Telefoontang: handig voor moeilijk bereikbare plaatsen bij het bedraden in kasten bijvoorbeeld, of als er potentieel spanning staat op omliggende delen: https://www.sandervunderi...0-mm-gepolijst-recht.html
  • Coaxstripper: voor het makkelijk insnijden van allerlei 3G en 5G kabel. Eigenlijk alleen voor coax bedoeld, maar de mesjes werken prima voor uiteenlopende doeleinden: https://www.sandervunderi...coax-secura-stripper.html. Ideaal ook om in een WCD een KNX mantel diep weg te strippen, of een 3G2.5.
  • Krimptang voor adereindhulzen: noodzakelijk als je aardlekautomaten, installatieautomaten of KNX componenten met schroefverbindingen gaat aansluiten: https://www.sandervunderink.nl/adereindhulstang-10mm2.html. Je hebt ze ook in 6kant persing, maar vierkant wordt vaker gebruikt in schroefterminals. Ik gebruik zelf 6kant ook in schroef...het is maar net wat je voorkeur heeft.
  • Megger / Doorslagspanningsmeter: eigenlijk hoor je met 500/800/1000V vooraf je netwerk te testen op een goede doorslagweerstand. Dat kan niet met een simpele Ohm meter, omdat de testspanning simpelweg te laag is. Een megger kan dit wel. Sommige multimeters kunnen dit ook, maar dit zijn wel vaak behoorlijk prijzige varianten. Leen er desgewenst één. Waarschuwing: bij het meggen mag je absoluut geen apparaten hebben aangesloten. 800V is niet goed voor de meeste apparaten.
Handige tools
  • Tool om voorbedrade flex te snijden als je geen vertrouwen hebt in je vaste hand: https://www.knipex.com/in...arentID=2619&groupID=2602. Geintje, flex in de vrije lucht snijden met een stanleymes kan ik niemand aanraden. Enige manier is: met je duim erachter kleine snee in de flex maken aan 1 kant, en daarna knikken om in te scheuren en draaien om uiteinde eraf te twisten. Voor extra stijlpunten kan je dus de knipex kopen.

Materialen

Buizen
Professioneel spul loont. De pipelife buizen met coating zijn vele malen beter voor het trekken van draad, en ze buigen veel beter. Ik zal niet zeggen makkelijker, maar bouwmarkt kwaliteit breekt in je handen in stukken.
Flexbuis: alleen als het écht niet anders kan. Flexbuizen zijn ook van binnen geribbeld en hebben en enorme weerstand bij het trekken, zeker in bochten of bij het doorvoeren van de trekveer. Daarnaast is de wanddikte dusdanig, dat je in een 19mm flexbuis nog steeds maar 4 draden kwijt mag omdat de binnendiameter zo klein is. Voor een goed netwerk, gebruik je 19mm harde buis en wat elbow-grease zoals de Engelsen zeggen.
Halogeenvrij
Vanwege de schadelijke stoffen die vrij komen bij brand zijn er halogeenvrije producten. Deze zijn doorgaans marginaal tot flink duurder t.o.v. hun halogeenhoudende producten.

Als je geen vrijkomende halogenen wil hebben bij brand, dan zal je al je materialen in halogeenvrije variant moeten nemen. Denk daarbij aan:
  • Bedrading in de kast
  • VD draad
  • Kabel (3G2.5)
  • Datakabel (KNX, UTP, Coax, etc)
  • Buis (minimaal in de meterkast, maar ook in holle wanden, en eigenlijk zelfs in volle muren omdat ze dicht onder het oppervlak zitten en ook verbranden als de brand wat langer duurt)
  • Kast (upgrade naar halogeenvrij plastic, of metaal)
  • Bevestigingsmaterialen (buisklemmen, invoerstukken etc)
Wat betreft de prijzen ligt het soms ver uit elkaar:
  • Flex bedrading in de kast is halogeenvrij doorgaans +20%
  • 3/4" halogeenvrije buis, is +600%!
Draad & kabel 230V/400V
Draaddikte
Welke draaddikte moet je gebruiken voor welke onderdelen van je systeem? Nou, dat hangt voornamelijk af van drie dingen:
  • De maximale stroomsterkte die theoretisch kan lopen over het betreffende stuk bedrading.
  • De lengte
  • De hoeveelheid draden of kabels die in één buis/bundel of goot lopen. (Deze is doorgaans minder van toepassing in een woonhuis met buizensysteem: er zijn vaste aantallen draden die je maximaal door 1 buis mag leggen)
Hier onder een tabel met minimale draaddikte bij een bepaalde maximale stroom. Let op dat je de maximale stroom bepaalt op basis van de maximale stroom die er kan lopen. Dat is *niet* zoveel als je er aan apparaten op aan denkt te gaan sluiten, maar hoeveel de automaat in de meterkast toestaat. Meestal gebruik je B16 automaten, dus de bedrading achter de groep moet geschikt zijn voor 16A. In de tabel hieronder zien we dat alleen 1,5mm2 en hoger hier voor in aanmerking komen.

Stroom AmpereAderdoorsnede mm2Langer dan 25m
0 A - 10 A1 mm21,5 mm2
10 A - 16 A1,5 mm2 2,5 mm2
16 A - 25 A2,5 mm24 mm2
25 A - 32 A4 mm26 mm2
40 A6 mm210 mm2
40 A - 63 A10 mm216 mm2


Waarom moet je met 25m of meer ineens een dikkere draad hebben? Immers...de stroom die per lengte door de draad loopt is toch hetzelfde?
  • Dit komt door de totale weerstand: door de lengte en dus totale weerstand, heb je teveel spanningsval aan het einde van je draad. Dat is voor de draad geen issue, immers, door de hogere weerstand, en lagere spanning, wordt er juist minder vermogen verbruikt en blijft de draad koeler! Toch? 16A x 230V = 3600W, maar 16A x 200V = 3200W.
  • Dit verandert helaas heel snel als je een apparaat aankoppelt wat een bepaald vermogen uit het net trekt om te kunnen werken: een kookplaat die 3600W wil leveren, zal bij een spanning van 200V, de stroom verhogen naar 18A. Nu krijgt de draad ineens 18A voor zijn kiezen. Om nog maar niet te spreken over de elektronica in het apparaat die misschien helemaal geen 18A aan kan en gaat smelten.

De oplettende kijker ziet dat 16A (maximale achter iedere woonhuisgroep) onder de 25m met 1.5mm2 mag worden aangesloten. Het punt is, dat je in een stopcontact een verlengsnoer kan steken, en dat we daarom heel makkelijk mogelijk over de 25m gaan. Daarom, moeten alle stopcontacten voorzien zijn van 2.5mm2!
Verlengsnoeren en verdeeldozen
Als je met brandveiligheids inspecteurs praat dan worden verdeel en verlengdozen altijd genoemd als veroorzakers van brand. Doorgaans wordt aangenomen dat dit komt omdat er halverwege een te dunne kabel wordt gebruikt, en dat die kabel oververhit en zal smelten. In de praktijk is dit maar zeer zelden de oorzaak. Immers, de verlengkabels liggen vaak in vrije lucht, en kunnen dus prima koelen als ze heet worden.

Een groter gevaar wordt verklaart door de tabel voor minimale draaddiktes. Door verlengsnoeren te gebruiken daalt de spanning, en gaan sommige (niet alle) aangesloten apparaten teveel stroom trekken om het gebrek aan spanning te compenseren. Dit resulteert in veel te hoge stromen, en dus overbelasting van bedrading én aangesloten apparaten. Let er op dat je de spanningsval niet simpel kan meten aan het uiteinde van de draad/verlengkabel: de spanningsval treedt pas op als het betreffende circuit zwaar belast wordt. Je zal dus een extra stekkerdoos moeten aansluiten, en de spanning onder hoge belasting moeten meten tussen fase & nul.


VD draad
Er zijn een aantal goede fabrikanten van draad zoals Donné, Nexans en Draka. Daarnaast zijn merken als TKF acceptabel. Wel is het aankopen van draad doorgaans beter via iemand die toegang heeft tot groothandels én fatsoenlijke inkoopkorting. Consumentenprijzen zijn helaas hoog voor dit soort producteen.

In de regel gebruik je overal 2.5mm2 draad voor. Let op dat geschakelde stopcontacten ook 2.5mm2 moeten hebben. Je zal dus VD 2.5 zwart moeten aankopen, terwijl de normale kanalen alleen VD 1.5 zwart verkopen. Dit is absoluut niet geschikt voor het aansluiten van een stopcontact waar je later potentieel 2100+ watt op kan aansluiten. Het gaat om de mogelijkheid, niet of je het ook echt doet.


Flexibele draad 2.5mm2
Voor in de meterkast. Ook wel fijnaderig genoemd. Noodzakelijk in je meterkast, omdat met starre VD draad het binnen no-time een onhandelbare bak koper wordt. Let op dat je H07V2-K draad nodig hebt, géén H07V-K. Die laatste smelt namelijk al bij 70 graden en dat kan bedrading met warm weer, in en semi-afgesloten meterkast, onder flinke belasting (airco!) heel makkelijk worden, met alle gevolgen van dien. H07V2-K begint pas te vloeien bij 90 graden, en ondanks dat het maar 20 graden scheelt, is dat net het stukje wat je kast een heel stuk veiliger maakt. In Nederland is het overigens verplicht in je meterkast/verdeelkast. Let op dat het in Duitsland niet verplicht is, en dus Duitse draad (vaak zelfs geadverteerd als H07V2-K) niet hittebestendig is. Voltus levert het niet eens (die zijn tenminste eerlijk).

90 graden draadtypes goedgekeurd voor in de meterkast:
  • H07V2-K - Normale K90 flexibele draad om in de meterkast te gebruiken
  • H07Z-K - Halogeenvrije K90 flexibele draad
Of halogeenvrij noodzakelijk is, ligt aan de rest van je systeem. Doorgaans neem je alles halogeenvrij als je niet wil dat er extra schadelijke stoffen vrij komen bij brand. Halogeenvrije producten (buis, kasten, kabel, bevestigingsmaterialen) zijn doorgaans 20%-600% duurder. Draad zit met +20% aan de onderkant van die range, halogeenvrije buis (direct boven je kast) is écht minimaal factor 6 duurder.
Misc
Adereindhulzen - Enkel 2.5mm2 voor schroefterminals KNX units.
Adereindhulzen - Dubbel 2.5mm2 voor het doorlussen van stroom over terminals. Let op dat je nooit(!) twee losse adereinden of adereinhulzen mag combineren in één schroefterminal. Het kan immers zo zijn dat het vast lijkt te zitten, maar later tóch verschuift en daarmee zichzelf los maakt. Daar hebben we dus de dubbele adereindhuls voor uitgevonden.

LED Verlichting voor woonhuizen

Kabeldikte LED aansluitingen
In een KNX installatie is het niet ongewoon om LED verlichting op te nemen, en de led voedingen en drivers in de centrale meterkast op te nemen. Hier door moet er vaak wel een flinke afstand worden overbrugd van driver naar led. Redenen om led drivers centraal te houden:
  • Inbouw drivers + voedingen zijn vaak duur, of zijn juist dusdanig goedkoop dat er geen kwaliteit geleverd wordt.
  • Dimmen wordt vaak gedaan met PWM. Dit kan tot hoofdpijnklachten leiden, heeft niet altijd een goed dimbereik, en is vaak instabiel.
  • Voedingen en drivers kunnen zoemen of fluiten
  • Voeding + drivers moeten hun warmte kwijt kunnen. Dit staat vaak haaks op het afgesloten/ingebouwde karakter.
Plaats je echter je drivers (doorgaans van goede kwaliteit) centraal, dan loop je tegen een nieuwe set issues aan: Door de lage spanning moet er veel stroom (gemeten in Ampere) door de draad, waardoor de warmteontwikkeling doorgaans flink toeneemt. Ook het spanningsverlies is iets waar rekening mee gehouden moet worden omdat de draadweerstand hoog kan worden.

Om te bepalen welke draad je kan gebruiken zijn er twee zaken die de beperkende factor kunnen zijn, namelijk:
  • Hoeveel warmte ontwikkelt een draad? Dit is zeer lastig te bepalen, en de grootste factor na uiteraard de stroom, is de configuratie van de draad/buis: Hoeveel aders per kabel, of draden per buis?
  • Hoeveel spanningsval/weerstand heeft de draad? Simpel te berekenen op basis van doorsnede en soortelijke weerstand van koper.
Ik heb zoals beloofd een spreadsheet gemaakt, waarmee je een redelijk goede benadering hebt van de draad die gebruikt kan worden voor led toepassing met drivers op afstand. Hij is read-only, maar je kan hem opslaan als Excel via het menu linksboven. Korte omschrijving:
Per draaddikte kan je zien wat de maximale stroom is, en hoe deze beïnvloed wordt door het aantal aders.
  • Doorgaans wordt een 10 graden temperatuur verhoging als redelijke grens gezien. Ook AWG staat er achter omdat een deel van de informatie alleen te vinden was in AWG. Ik blijf mezelf verbazen over de nutteloze eenheden die Amerikanen hebben verzonnen door de jaren heen... 8)7
  • In de rechter tabel kan je wat meer opgeven: de spanning, maximale % spanningsverlies, en de beoogde stroom naar de led of led groep.
    • Donkergroen geeft de waarden weer die begrensd zijn door warmteontwikkeling ongeacht aantal aders,
    • lichtgroen geeft waarden die begrensd kunnen zijn afhankelijk van het aantal aders,
    • oranje geeft waarden die alleen door maximaal spanningsverlies zijn beperkt,
    • uitgegrijsde waarden zijn draaddiktes/lengte die het opgegeven vermogen sowieso niet aan kunnen.
Het heeft natuurlijk voordeel om niet overal 1.5mm2 of 2.5mm2 voor led te gebruiken. Je kan met SVV kabel veel meer aders voor onafhankelijke led groepen naar één ruimte krijgen. Zo gebruik ik zelf veelvuldig 10-aders 0.8mm2, waarmee dus 5 hoog vermogen groepen kunnen worden gestuurd, of maximaal 9 laag-vermogen groepen. In dat laatste geval heb je een gezamenlijke plus (common anode) zoals ook veel voor RGBW stript wordt gebruikt.

Spanningsval
De spanningsval over de lijn kan je doorgaans tegen gaan door de voeding een iets hogere spanning te laten leveren in de meterkast. Dit werkt echter niet met alle drivers, dus let goed op. Daarnaast kan je de spanning natuurlijk alleen omhoog doen als álle strips achter één voeding voldoende spanningsval over de lijn hebben. Leds zijn doorgaans nogal gevoelig, en iets te hoge spanning kan gemakkelijk een led strip binnen enkele seconden laten doorbranden.

Ook de led strip zelf kan spanningsval hebben (omdat er te weinig diameter geleider wordt gebruikt). Dit komt voornamelijk voor bij wat goedkopere strips. Wat je kan doen is de led strip gewoon op meerdere punten voeden. Leg 2x0.8mm2 langs je led strip, en sluit beide kanten aan. De led strip zal nu veel gelijkmatiger licht geven.


Dimmen van LED

Er zijn grofweg 3 manieren om een LED te dimmen / aan te sturen, namelijk PWM, Constant Current en Constant Voltage.

Dimmen met PWM (Pulse Width Modulation)
Met een PWM dimmer wordt continue de led snel aan en uit gezet. Dat gaat doorgaans met een frequentie van 600 Hz, dus je hebt 600 blokken per seconde. Dim je nu tot bijvoorbeeld 50%, dan zal de lamp 300x aan en uit gaan in een seconde. Dim je tot 10%, dan heb je 60 keer per seconde 1 blok aan, en de opeenvolgende 9 zijn uit. Dat is dus 60Hz, en verder dimmen geeft nog lagere frequenties.



Je kan dan tegen de volgende issues aan lopen:
  • Sommig mensen zijn gevoelig voor flikkerende verlichting. De meeste mensen zijn sowieso gevoelig als ze moe zijn (flikkeren van oudere TL verlichting bijvoorbeeld). Je kan er een aanhoudende hoofdpijn aan over houden, omdat je hersens hard moeten werken om van het flikkerende licht een 'continue' beeld te maken. Doorgaans is dit alleen een issue voor je hoofdverlichting, en in iets mindere mate voor RGB verlichting, al staat of valt alles met de helderheid. Gebruik je je RGB om alles in een paarse of blauwe gloed te hullen als de hoofdverlichting uit is, dan zal je juist tegen dit issue aanlopen.
  • Dimmen tot onder de 10% is niet aan te raden, omdat je dan dusdanig lage frequenties krijgt dat het zichtbaar wordt. Dat is voor wit vaak nog wel op te lossen (door gewoon niet een brede dimming range te verwachten), maar bij RGB kan je een aantal kleuren gewoonweg niet maken, omdat het een te lage frequentie/bijmenging van bijvoorbeeld groen vergt. Kan je leven zonder wat kleuren, en zonder een brede intensiteit-range voor je verlichting, dan is het geen probleem.
  • Een PWM dimmer heeft grofweg 500 helderheid stappen die bruikbaar zijn. Voor een lange vloeiende fade is eigenlijk een nauwkeuriger sturing nodig, omdat de individuele stappen nog steeds zichtbaar zijn. Doe je geen langzame fades, dan is dit natuurlijk geen punt.
  • Laatste nadeel is dat voedingen en PWM drivers kunnen gaan janken/piepen door de frequentie. Natuurlijk stop je de driver in de meterkast, maar met 4 kanalen en allemaal andere dimniveau's frequenties, kan het even goed een flink kabaal worden in de buurt van de meterkast. En een meterkast niet goed ventileren (lucht/geluiddicht afsluiten) dat kan helaas niet, want de warmte moet je toch echt kwijt.
Constant Current driver
Een led is een halfgeleider, wat wil zeggen dat het materiaal geen constante weerstand heeft. Tot een bepaalde spanning laat de led geen stroom stroom door, daarna gaat de weerstand omlaag en kan de led licht geven. Hoe hoger de spanning, hoe lager de weerstand, hoe hoger de stroom, hoe meer licht. Echter, het verband is niet lineair: een klein beetje meer spanning, kan de weerstand dusdanig doen afnemen, dat er veel meer stroom gaat lopen, en dus ook meer licht wordt gegeven. Boven een bepaalde stroom gaat de led kapot. Het is dus zeer lastig om een led op bijna 100% vermogen te laten lopen, want een klein beetje teveel spanning blaast de led al snel op.

Veel led strips hebben om dit tegen te gaan weerstanden ingebouwd. Door de weerstanden wordt het verschil in spanning wat afgevlakt en kan je de led wat beter sturen. Weerstanden produceren echter alleen warmte...geen licht, en maken de strip dus minder efficiënt.

Hele dure strips hebben stroombeperkende IC's in plaats van weerstanden. Mooi, maar slecht te vinden en vaak erg prijzig.

Een constant current driver, past de stroom dusdanig aan, zodat de vooraf ingestelde stroom loopt door de aangesloten leds.


Constant Voltage driver
Zoals de naam al doet vermoeden, houdt deze driver de spanning op de vooraf ingestelde waarde. Doordat de spanning constant is, zal er een bepaalde stroom gaan lopen door de aangesloten leds.

LED strip is het makkelijkst aan te sluiten op dit soort drivers. Immers, de meeste led strips zijn minder gevoelig voor de exacte spanning, en door het parallele karakter van de strip, zal er gewoon meer stroom gaan lopen naar mate er meer lengte led strip is aangesloten. Dit natuurlijk wel tot het maximum wat het kanaal van de driver kan leveren aan stroom.


LED kwaliteit

Efficiëncy / energiezuinig?
Wordt gesproken over de reden om voor led te kiezen, dan is dit meestal vanwege de energiezuinigheid. Wellicht omdat dit vanuit de europese unie ook de reden is waarom we uberhaupt gedwongen worden om over led na te denken.

Hoewel dit een significant aspect kan zijn, is het een naar mijn mening vaak overbelicht onderwerp. Immers, kijk naar de totale kosten van een huis en het leven daarin, dan zijn de stroomkosten niet de grootste post daarin. Temeer omdat de verbruikskosten maar een deel zijn van de totale kosten. En al helemaal als je echt eens zou meten hoe weinig alle verlichting verbruikt, ten opzichte van vaatwassers, wasmachine, droger, elektrische boilers, heaters, quookers en (kleine)sluipverbruikers.
Lichtkwaliteit
Een aantal verschillende aspecten zijn belangrijk bij het kiezen van de juiste lichtbron. Een belangrijke die inmiddels is ingeburgerd is de kleurtemperatuur, maar ook de CRI en andere effecten kunnen zeer belangrijk zijn afhankelijk van de toepassing.
Kleurtemperatuur
Kleurweergave: CRI

[Voor 218% gewijzigd door tss68nl op 08-08-2018 10:53]

KNX Huisautomatisering - DMX Lichtsturing


Acties:
  • 0Henk 'm!
  • Pinned

  • Femme
  • Registratie: juni 1999
  • Laatst online: 09:42

Femme

Hardwareconnaisseur

Official Jony Ive fan

Ik heb overwogen om knx te gebruiken maar heb uiteindelijk gekozen voor een combinatie van een plc, 1-wire, dmx en z-wave aangestuurd vanuit een domoticaserver die op IP-Symcon draait. De plc gebruik ik voornamelijk voor digitale outputs (relais bekrachtigen) en inputs (druktoetsen en bewegingsmelders), 1-wire voor analoge input van temperatuursensoren, dmx voor het dimmen van verlichting (voornamelijk rgb-leds maar ook conventioneel halogeen) en z-wave als een draad trekken niet mogelijk is.

Ik wilde de mogelijkheid hebben om vrij tegen mijn hardware aan te programmeren in een scripttaal waarin ik snel kan ontwikkelen en dezelfde principes kan toepassen als wat ik gewend ben bij het bouwen van websites. Ik heb een framework gebouwd waarmee ik functionaliteit aanstuur die een verschillende zones voorkomt zoals verlichting, verwarming en inbraakdetectie. De logica is gelijk voor elke ruimte, de configuratie verschillend (verlichting: welke lampen moeten er aan gezet worden, welke scene en welke kleuren of dim-levels horen daar bij). De vrijheid die ik nodig heb is mijn inziens alleen mogelijk als je een centrale controller gebruikt (in theorie kan het wel decentraal maar dan worden de decentrale units nodeloos complex). Dat het hele zaakje stuk is als die centrale controller niet meer functioneert is iets dat ik voor lief neem.

Ik heb geen ervaring met het daadwerkelijk programmeren van knx-modules (ik heb wel de online cursussen gevolgd om in aanmerking te komen voor korting op een ETS-licentie). Ik heb de indruk dat het programmeren van de modules niet veel verder gaat dan een simpel regelsysteem ('als dit event gebeurt moet je dat doen' ipv 'als dit event gebeurt check je welke taken er ondernomen moet worden en haal je uit een database de configuratie die je verteld welke actoren er aangestuurd moeten worden en welke waarden daarbij horen). Je bent afhankelijk van de functionaliteit die de fabrikant in de modules stopt of je moet toch zelf iets in elkaar programmeren en dan kom je eigenlijk weer uit op een controller die een single point of failure is.

Ik kan me wel voorstellen dat het bussysteem tijd bespaard bij de aanleg. Je kunt pulsdrukkers gebruiken met een ingebouwde temperatuursensor, zodat je bijna zonder extra investering in tijd dubbele functionaliteit hebt. In mijn systeem heb ik losse kabels getrokken voor een de pulsdrukkers (aangesloten op 24V inputs van de plc) en temperatuursensoren (1-wire). De componenten zijn niet duur maar het aansluiten kost wel veel tijd. Tijd is altijd kostbaar, of je de installatie nu zelf doet of laat doen.

De nadelen van een centraal systeem heb ik ook wel ondervonden. Mijn domoticaserver is een Mac Mini en die liep niet stabiel onder Windows 8.1. Elke ~twee weken werd ik wakker met een gecrashte server. Sinds ik Windows 10 draai is het systeem gelukkig super stabiel. Zelfs z-wave lijkt aardig betrouwbaar. Ik heb ook een keer een kapotte dmx-splitter gehad waardoor de lichtsturing niet meer werkte. Inmiddels is er een professionele (maar ook erg dure) dmx-splitter voor in de plaats gekomen. Een instabiel domoticasysteem is waardeloos. Als je goede hardware en software gebruikt is het prima mogelijk een acceptabele uptime te halen. Sommige onderdelen kun je zelfs redundant of in een failover opstelling uitvoeren. Je moet echter altijd in het achterhoofd houden dat er een fataal defect kan optreden waar je een snelle oplossing voor moet bedenken. Bij een decentraal systeem zullen de gevolgen van uitval vaak minder groot zijn (als de busvoeding eruit klapt ben je ook bij een knx-systeem de sjaak, een voeding kun je echter makkelijk reserve houden).

Vendor lock-in is mijn inziens vooral een issue bij propriëtaire bussystemen zoals Niko Home Control. Bij een plc of een Loxone Miniserver (feitelijk ook een plc maar dan met gebruiksvriendelijke software erop) bestaat de sensor of actor in veel gevallen uit twee delen: de input- of outputmodule en de sensor of het relais dat hiermee verbonden is. De aansturing gaat via gestandaardiseerde methoden die over 20 jaar ook nog wel toegepast zullen worden en waar je elk omvangrijk plc-systeem onder kunt schuiven. Ik geloof ook wel dat je over 20 jaar nog (gebruikte) hardware kunt vinden voor de plc-systemen van de grote fabrikanten zoals Siemens en Wago.

Ik heb overigens nog een complete set liggen om met knx aan de slag te gaan bestaande uit een busvoeding, ethernet-interface, achtvoudige schakelactor, viervoudige dimactor en een dongle voor ETS 5 Lite. Iemand interesse? :)

Acties:
  • 0Henk 'm!
  • Pinned

  • Zoefff
  • Registratie: september 2001
  • Laatst online: 17:56

Zoefff

❤ 

Hij ligt hier klaar maar is nog niet gemonteerd. Zal er op letten zodra ‘ie hangt.


FotoblogWerkaandemuur.nlMoestuincursus.nlTwitter

Pagina: 1


Apple iPhone SE (2020) Microsoft Xbox Series X LG CX Google Pixel 4a CES 2020 Samsung Galaxy S20 4G Sony PlayStation 5 Nintendo Switch Lite

'14 '15 '16 '17 2018

Tweakers vormt samen met Hardware Info, AutoTrack, Gaspedaal.nl, Nationale Vacaturebank, Intermediair en Independer DPG Online Services B.V.
Alle rechten voorbehouden © 1998 - 2020 Hosting door True