All rights reserved Fri, 05 Sep 2008 18:36:18 GMT Fri, 05 Sep 2008 18:36:18 GMT http://blogs.law.harvard.edu/tech/rss GoT - list_messages http://gathering.tweakers.net Gathering of Tweakers http://tweakimg.net/g/if/logo.gif nl-nl http://gathering.tweakers.net/rss/list_messages/1229132// [Discussie] AMD Sempron, Athlon 64 & Opteron - Deel 15 - Processors, Moederborden & Geheugen - GoT gathering@tweakers.net (Administrator) Hacku http://gathering.tweakers.net/forum/list_message/28305123?data%5Bsource%5D=rss#28305123 dummy@example.com (Hacku) woensdag 27 juni 2007 20:43 IndexIntroductie AMD's roadmap Over sockets Beschikbare moederborden Geheugen ondersteuning Uitgebreide FAQ Fabrieken Overzicht cores Drivers & Utilities LinksWie, wat, waar? De AMD K8 ofwel Hammer is de achtste-generatie processor van AMD. Wat deze processor vooral bijzonder maakt is een 64-bits uitbreiding van de IA-32 instructieset. Met deze x86-64 instructieset is de Hammer in staat om te profiteren van alle mogelijkheden van een 64-bit brede processor, terwijl backwards compatibiliteit met bestaande IA-32 software wordt behouden. De implementatie van de Hammer processor is daardoor veel minder ingrijpend dan van de 64-bit Intel Itanium, die nieuwe IA-64 software vereist om optimaal te presteren.quote:• K8 features better branch prediction algorithms and bigger TLB, which will make Athlon 64 run faster than Athlon XP working at the same clock frequency. • Integer pipeline of K8 is a little longer, which allows reaching higher clock frequencies. The integer pipeline of this processor has 12 stages altogether, while the FPU – 17 stages, against 10 and 17 stages respectively by Athlon XP. • K8 supports SSE2 instructions. This way this processor will support all existing extensions of x86 instructions set, which will allow it to work faster with applications optimized for Intel Pentium 4 processors. • K8 feature a built-in DDR SDRAM controller, so that it can communicate with the memory directly thus reducing the latencies on data requests. • The CPU and the South Bridge will be connected using a HyperTransport bus with up to 4.0GB/sec bandwidth in each direction (assuming a 1GHz HyperTransport bus). • K8 processor supports x86-64 technology, which allows it to work in special 64bit applications.Introductie • Opteron De Opteron (geïntroduceerd op 22 april 2003) is AMD's high-end 64-bit processor voor servers en workstations. De processors worden gekenmerkt door een architectuur die zich uitermate goed leent voor gebruik in servers en multi-processor workstations. De Opteron beschikt over een aantal unieke features, waaronder een geïntegreerde geheugencontroller, 'glueless' multi- processing en ondersteuning voor de AMD64-architectuur. AMD64 biedt naast een grotere geheugenadresseringsruimte en bredere 64-bit integer registers een dubbel aantal general purpose en SSE2 & SSE3-registers. Hiermee wordt een oud mankement van de x86-architectuur - het gebrek aan registers - opgelost. De Opteron kan zowel nieuwe 64-bits AMD64-software als oude 32-bits x86-applicaties draaien. Indien het besturingssysteem daarvoor ondersteuning heeft, kunnen 32-bits en 64-bits programma's gelijktijdig gedraaid worden. De AMD Opteron beschikt evenals de Athlon 64 over een geïntegreerde geheugencontroller, waarmee een lage latency tot het geheugen mogelijk is en de beschikbare geheugenbandbreedte zo optimaal mogelijk benut kan worden. De Opteron heeft de beschikking over een 128-bit brede geheugenbus waarmee bij gebruik van DDR400-geheugen in theorie een bandbreedte van 6,4GB/s gerealiseerd kan worden. De integratie van de geheugencontroller betekent dat de Opteron niet meer aan een traditionele northbridge gekoppeld hoeft te worden om toegang te krijgen tot het geheugen. In tegenstelling tot de Xeon en Athlon MP communiceren de CPU's in een multi-processor configuratie niet meer via de frontside bus met elkaar - de Opteron heeft geen FSB - maar worden directe HyperTransport-links tussen de processors gebruikt. Hiermee is zogeheten glueless multi-processing mogelijk: tot een aantal van acht processors is er geen chipset- ondersteuning nodig om de CPU's in het systeem aan elkaar te 'lijmen'. Omdat met het aantal processors ook het aantal geheugencontrollers toeneemt, is het Opteron-platform zeer schaalbaar. De Opteron telt maar liefst 940 pins en dient gecombineerd te worden met een Socket 940-moederbord. De Opteron ondersteunt diverse RAS (Reliability, Availability en Serviceability) features, waaronder ECC-foutcorrectie op de L1 cache data, L2 cache data, translation look-aside buffers (TLB's) en het DRAM-geheugen. Tevens wordt Chipkill ECC ondersteunt. Twee belangrijke verbeteringen ten opzichte van de Athlon MP zijn 'termtrip', een snelle beveiliging tegen overhitting, en het verbeterde package met geïntegreerde heatspreader. Dankzij de heatspreader wordt de core goed bescherm tegen fysieke krachten van buitenaf. Het nieuwe heatsink-bevestigingsmechanisme van de Opteron zorgt er bovendien voor dat er tijdens de plaatsing van de heatsink veel minder kracht op de processor wordt uitgeoefend. De Opteron-processor is leverbaar in drie verschillende series; de Opteron 100-serie voor single processor systemen, de 200-serie voor dual processor machines en de 800-serie voor servers met maximaal acht processors. AMD gebruikt een typeaanduiding die bestaat uit drie getallen. Het eerste getal staat voor de maximale schaalbaarheid en de laatste twee getallen geven de relatieve prestaties weer. Zo presteert een Opteron 246 beter dan een Opteron 244. De kloksnelheid is in principe niet uit de typeaanduiding te herleiden. De Opteron-processor, bedoeld voor toepassing in servers en workstations, werd op 22 april 2003 geïntroduceerd en heeft in tegenstelling tot de Athlon MP en de processors van Intel geen type-aanduiding gekregen die zijn gebaseerd op kloksnelheid of een aan kloksnelheid gerelateerde performance rating. In plaats daarvan heeft AMD gekozen voor een systeem dat de schaalbaarheid van de processor en de relatieve performance ten opzichte van andere Opteron-processors aangeeft. • Athlon 64 De introductie van de Athlon 64 en de Athlon 64 FX vond plaats op 23 September 2003. De originele Athlon 64 3200+ genoot vrijwel direct van een stevige prestatiewinst tegenover de oudere AthlonXP familie, en bleek tevens goed opgewassen tegen Intel's snellere Pentium4 processoren. De duurdere Socket 940 Athlon 64 FX-51+ met dual-channel geheugen ondersteuning (max 6.4GB/s) vond zijn plek in het duurdere segment, waar ook Intel's Pentium4 Extreme Edition een plaatsje innam. Nog geen jaar later kwam AMD met de introductie van Socket 939 voor Athlon 64 (3500+, 3800+) en Athlon 64 FX (53+) processoren, deze keer met dual-channel geheugen ondersteuning voor beide series. De overstap van single-channel Socket 754 naar dual-channel Socket 939 voor de desktop Athlon 64 bracht de nieuwe "NewCastle" core met zich mee, welke slechts 512KB L2 cache aan boord had. De Socket 939 Athlon 64 FX bleef qua specificaties vrijwel identiek aan de Socket 940 versie, met uitzondering van de verhoogde kloksnelheid. De Winchester core, qua specificaties vergelijkbaar met de NewCastle, kan gezien worden als AMD's poging om over te stappen op het 90nm procede. Qua rating deed deze core met de Athlon 64 3000+, de 3200+ en de 3500+ in eerste instantie een klein stapje terug, gezien de 200MHz hoger geklokte Athlon 64 3800+ voor Socket 939. • Turion 64 Met de Turion 64 hoopt AMD een energiezuinige processor in huis te hebben die de concurrentie met Intels mobiele platform aankan. In wezen is de Turion 64 een energiezuinige versie van AMD's Athlon 64 processor voor desktops, maar met een lagere kloksnelheid. Bovendien wordt het stroomverbruik automatisch verlaagd als de laptop niet of nauwelijks wordt gebruikt. In tegenstelling tot Intel vaart AMD met de Turion 64 een andere koers en focust zich enkel op de processor. Het bundelen met een (draadloze) chipset laat het bedrijf aan anderen over. De Turion wordt aangeboden in twee versies. De ML-lijn heeft een maximaal stroomverbruik van 35W, de MT-familie slaagt erin het stoomverbruik te beperkten tot 25 watt. Naast de Turion 64 bestaat ook de Turion 64 X2, dit is de dual core variant. Sempron / Athlon64 / Opteron prijslijst Sockets De introductie van de Opteron ging gepaard met de nieuwe socket 940 terwijl socket 754 voor de Athlon 64 gebruikt werd. Sinds de omschakeling naar dual channel geheugen heeft AMD de socket 939 in leven geroepen. Socket 754 werd toen doorgeschoven naar de Sempron en de mobiele Athlon 64 processors. • Socket 754 voor de low-end (Sempron) & mobiele cpu's • Socket 939 voor de mid-end & high-end Athlon64 & Athlon64 FX cpu's • Socket 940 voor de Opteron Tijden veranderen, zo ook processors. Voor de omschakeling naar DDR2 geheugen was een nieuwe reeks sockets nodig. AMD heeft tijdens het ontwerp echter ook rekening gehouden met de toekomst; de nieuwe sockets zullen dus een lange tijd mee kunnen. • Socket S1 (638) voor mobiele cpu's • Socket AM2 (940) voor de mid-end & high-end Athlon64 • Socket F (1207) voor de Opteron en Athlon 64 FX Socket F valt hier erg op, zo zijn de pinnetjes verhuisd van de processor naar het moederbord waardoor het duurste onderdeel, de processor, minder gevoelig is voor beschadigingen. Intel maakt al sinds de introductie van de Prescott-processor gebruik van een dergelijke LGA-processorvoet. Roadmap 2007 wordt het jaar van de quad core. De introductie van de quad core zal gepaard gaan met de volgende generatie K8 architectuur, voor velen bekend als de "K8L". AMD heeft het K8 architectuur grondig aangepast, wat volgens de huidige geruchten een performance boost tot 40% moet geven. Er is ondersteuning voor de nieuwe HyperTransportbus 3.0 ingebakken en het aantal floating point units zijn verdubbeld en beide SSE-units kunnen nu ook overweg met 128-bits SSE-instructies (in tegenstelling tot de K8 die één 128-bits SSE-instructie moet opsplitsen in twee 64-bits SSE-instructies). Verder zullen indirecte spronginstructies beter voorspeld kunnen worden en kunnen laadinstructies in een andere volgorde worden uitgevoerd. Het verhogen van de IPC betekent echter ook dat het moeilijker wordt om de processor bezig te houden. Vandaar dat de K8L twee maal zo veel bytes kan fetchen ten opzichte van de K8 (32B in plaats van 16B). De quad core zal meer prestaties per watt leveren terwijl het stroomverbruik gelijk blijft met de eerste K8 generatie. De vier cores en de 'northbridge' van de K8L zullen in tegenstelling tot de K8 allemaal op een andere spanning en klok kunnen werken. Cores die niet gebruikt worden, kunnen dus op een lagere klok en/of lager voltage werken of zelfs uitgeschakeld worden. De vier cores krijgen elk hun eigen L2-cachegeheugen en delen samen een L3-cachegeheugen. De coherency van het cache zou ook verbeterd zijn. De K8L krijgt ondersteuning voor DDR2- en DDR3-geheugen en in de toekomst zou ondersteuning voor FB-DIMM geheugen volgens AMD makkelijk toegevoegd kunnen worden. De eerste quad core processor onder codenaam Barcelona zal in het tweede kwartaal van 2007 gelanceerd worden, heel waarschijnlijk eind april (= verjaardag Opteron). De Barcelona zal ingezet worden in het Opteron segment en gebruik maken van de socket F (1207). Hier staat wat meer informatie over kloksnelheden en caches e.d. De desktop zal in het derde kwartaal volgen. De Agena core zal dienst doen voor de high-end Athlon 64 modellen maar zal ook ingezet worden voor het 4x4 platform, waardoor acht cores beschikbaar komen. Kloksnelheden zullen tussen 2,4 en 2,6Ghz bedragen en er wordt zowel 2MB L2 als L3 cache meegebakken. Het nieuwe architectuur zullen we ook in dual core varianten terug vinden. Hierovoor zal AMD de Kuma inzetten, met snelheden van 2 tot 2,8GHz. Cache groottes bedragen 1MB voor het level 2 en 2MB voor het level 3. Er staan zowel 35 / 65 / 89 W modellen op de planning. Ook de Sempron met de Rana core zal volgen, echter pas in het vierde kwartaal. Deze zal het zonder level 3 cache moeten doen. Om het nieuwe architectuur te laten profiteren van HyperTransport 3.0 zal een nieuwe socket ingezet worden, de AM2+. K8L chips zullen echter ook in de huidige socket AM2 passen, maar dan zal de tragere HyperTransportbus 2.0 gebruikt worden. Hier nog een interessant artikel over de Barcelona. Moederborden Op zoek naar een gepast moederbord? AMDboard heeft een overzicht van meer dan 400 mobo's: Socket 754 Socket 939 Socket 940 Socket AM2 Neem ook eens een kijkje @ PMG FAQ => Welke moederbord fabrikanten zijn er, en waar vind ik ze? Geheugen ondersteuning De K8 beschikt over een geïntegreerde geheugencontroller, dus de geheugencontroller zit in de cpu zelf i.p.v. in de northbridge. Dit levert een latency-verlaging op van 20 tot 30 procent en verbetert daarmee tevens de bandbreedte-efficiency. De controller heeft een 64-bit of 128-bit brede bus. Socket 754/939/940 Sempron / Athlon64 / Opteron cpu's ondersteunen maximaal DDR PC3200 geheugen, behalve de B3 Opteron revisie welke maximaal PC2700 ondersteunt. Socket S1/AM2/F Sempron / Athlon64 / Opteron cpu's ondersteunen maximaal DDR2 PC6400 geheugen behalve de Opteron 2 en 8 serie, AMD heeft voor DDR2 registered geheugen maximaal PC 5400 ingebouwd. De Opteron 2 en 8 serie werkt dus enkel met registered (buffered) geheugen. ECC geheugen wordt door zowel de Opteron als door de Athlon64 ondersteunt maar is niet vereist. Zoals je ziet loopt DDR266 (PC2100) & 333 (PC2700) niet altijd maximaal. Dat komt door de memory divider. De Athlon 64 kent geen halve multipliers en ook geen halve memory dividers. Er wordt dan de dichtstbijzijnde divider gekozen zodanig dat de DRAM frequency niet boven de 133,33MHz (PC2100) of 166,66MHz (PC2700) gaat. Voorbeeld: 2600 / 20 (memory divider) = 130,00 Als er een hogere divider zou gekozen worden (bv 21) dan draait het geheugen trager, en bij een lagere divider gaat ie sneller draaien, maar overklokken wordt standaard niet gedaan. Dus wordt de dichtstbijzijnde divider gekozen. De Athlon64 ondersteunt sinds de E revisie 4 geheugen latten op 400MHz @ T1, en 4 geheugen latten doublesided op 400MHz @ T2 Bij oudere revisies gaat het geheugen bij gebruik van 4 DDR400 geheugen latten op 333MHz werken. Hier nog even een overzichtje: Tevens wordt er sinds de E revisie DDR500 ondersteunt, maar dat is niet officieel door AMD bekend gemaakt. FAQ • Silicon-on-Insulator (SOI) SOI isoleert de transistors van het onderliggende silicium. Dit vermindert de lekkage van de elektronen die tussen de transistors heen en weer fietsen, waardoor de transistors sneller kunnen schakelen en het stroomverbruik wordt verlaagd. Volgens IBM kan SOI de performance ten opzichte van een standaard CMOS procédé met 20 tot 25 procent verbeteren, en kan het stroomverbruik met een factor 1,7 tot 3 gereduceerd worden. • Dual Stress Liner (DSL) Deze technologie wordt gebruikt sinds de E revisie van de Athlon64 / Opteron om hogere kloksnelheden te halen en is enigszins vergelijkbaar met Intel's 'strained silicon', maar biedt enkele voordelen. De technologie maakt het mogelijk dat transistors 24 procent sneller kunnen schakelen, terwijl strained silicon een verbetering laat zien tussen de 15 en 20 procent. Tevens heeft de technologie geen negatieve invloed op de yields en de productiekosten van de processors. • Pacifica Pacifica = virtualisatietechnologie, kan je vergelijken met Intel's Vanderpool. Deze extentie op de instructieset is bedoeld om het draaien van meerdere operating systemen op een machine sneller te maken. Werking: één of meerdere operating systemen draaien als 'gast' op de machine zonder zich ergens zorgen over te maken. Zodra er iets gedaan wordt (door een gast zelf of door de hardware) waardoor de stabiliteit van het systeem in gevaar komt grijpt Pacifica in. De processor draagt op zo'n moment de controle over aan de Hypervisor. Deze komt op een nieuw beveiligingsniveau te draaien dat nog boven Ring 0 ligt (waar de kernel van een operating systeem normaal op draait). De Hypervisor mag vervolgens zijn kunstje doen om te voorkomen dat het mis gaan en er daarna voor kiezen om de controle weer terug te geven aan een van de gasten. In de oude situatie zou de Hypervisor zelf alle mogelijke gevaren in de gaten moeten houden, en bovendien zelf moeten zorgen voor de wisselingen tussen de verschillende besturingssystemen. Dat kan in de toekomst dus allemaal door hardware afgehandeld worden met een Pacifica-processor, wat in veel gevallen een snelheidswinst op kan leveren. Pacifica en Vanderpool zijn niet onderling compatible. De AMD-specificatie gebruikt andere instructies en heeft bovendien enkele features die Intel niet heeft. Zo kan Pacifica inhaken op een TPM (Trusted Platform Module) om 'vertrouwde' software te draaien en virtualiseert AMD ook direct zijn geïntegreerde geheugencontroller mee. • Presidio AMD's techniek voor hardwarematige beveiliging (zoals Intel's LaGrande), hier is echter nog niks over bekend. • K8 en HyperThreading (HT) De Athlon64 ondersteunt geen HyperThreading, maar voor de dual core cpu's heeft AMD ervoor gezorgd dat software met HT ondersteuning van de 2de core kan profiteren. Door een trucje "denkt" de software dat er een HT cpu inzit: ProcessorRegisterWaardeAthlon 64EDX0x078bfbffEDX0b00000111100010111111101111111111EBX0x00000800Athlon 64 X2EDX0x178bfbffEDX0b00010111100010111111101111111111EBX0x00020800 • Opteron & PowerNow! De PowerNow!-technologie wordt door AMD al geruime tijd gebruikt om het energieverbruik van notebookprocessors te minimaliseren. Sinds begin 2005 heeft de Opteron ook ondersteuning voor deze techniek. Datacenters kampen met het energiegebruik van moderne computers wat hoge kosten met zich meebrengt doordat een stevig koelsysteem nodig is om oververhitting te voorkomen. Andere voordelen van PowerNow! voor servers die AMD noemt zijn het verlengen van de levensduur van koelsystemen (airco's) en een lagere geluidsproductie. Opteron-processors gefabriceerd in de tweede helft van 2004 zijn al uitgerust met de mogelijkheid om gebruik te maken van PowerNow!. Het zal echter nog tot begin 2005 duren voordat hier gebruik gemaakt van kan worden aangezien ondersteuning van de technologie door het BIOS en het besturingssysteem noodzakelijk is. PowerNow! wordt door elke Opteron met E revisie core ondersteunt. • Wat is Cool'n'Quiet Cool & Quiet lijkt erg op PowerNow, een energiebesparende techniek die AMD gebruikte voor zijn serie mobiele processors. Om Cool'n'Quiet aan te zetten moet onder Windows ME en 2000 een stukje software geïnstalleerd worden en is voor Windows XP een nieuwe processordriver (v1.1.0.18) nodig. Vervolgens wordt het energiebeheer op Minimal Power Management gezet. Als een Athlon 64 3200+ met een klokfrequentie van 2000MHz nu vrijwel niet belast wordt zakt de kloksnelheid naar 1000MHz en het voltage naar 1,10V. Als de processor vervolgens weer zwaarder belast wordt, stijgt de kloksnelheid met stapjes van 200MHz naar maximaal 2000MHz en wordt ook het voltage weer geleidelijk opgevoerd tot 1,40V. Bijkomend voordeel van een koelere CPU is dat de fans minder hard hoeven te draaien en dus stiller zijn. Cool'n'Quiet/Performance StatesAthlon 64 3200+Max. P-State2000MHzVcore1,4VTDP67 WattP-State #11800MHzVcore1,35VTDP56 WattMin. P-State1000MHzVcore1,1VTDP21 Watt Vanaf de C0 revisie kunnen de Athlon 64 (FX) CPU's dankzij Cool'n'Quiet in meerdere stappen terugklokken wanneer de CPU idle is. De C0 revisie verbruikt op de laagste kloksnelheid (800MHz) 1,30V. De nieuwere revisies (CG en nieuwer) springen zuiniger met stroom om, op de laagste kloksnelheid (1000MHz) verbruikt de CPU slechts 1,10V. Voor de Sempron wordt Cool'n'Quiet ondersteunt vanaf de D0 revisie maar geldt enkel voor de 3000+ en hoger. Voor de Opteron, zie PowerNow! hierboven. • Wat is HyperTransport soon • En wat is NUMA nu weer De Opteron 2xx en 8xx processoren ondersteunen NUMA (Non-Uniform Memory Architecture) om het totale beschikbare geheugen en de geheugen bandbreedte per processor te maximaliseren, zonder de negatieve effectecten van SMP te moeten voorduren (SMP eist immers dat al het geheugen in het systeem eenzelfde latentietijd heeft, relatief tot elke processor in het systeem). NUMA is in feite een type geheugen architectuur die men effectief toe kan passen indien er gebruik wordt gemaakt van twee of meerdere processoren in een computer. In een NUMA heeft elke processor toegang tot eigen geheugen (local geheugen), en daarnaast ook tot het geheugen van de andere processoren (remote geheugen). De latentietijd voor local geheugen is echter korter dan de latentietijd voor remote geheugen, omdat het aanspreken van remote geheugen via één of meerdere processoren verloopt. In het plaatje hieronder is dit nog eens goed te zien: De 2.0GHz, 8.0GB/s bi-directionele HyperTransport link (of 6.4GB/s bij 1.6GHz) tussen de processoren zorgt voor het transport voor deze aanvragen, en natuurlijk ook voor het transport van de data van en naar het geheugen. Aangezien elke processor een bandbreedte van 6.4GB/s heeft tot het local geheugen, en daarnaast ook met diezelfde snelhied remote geheugen aan kan spreken, neemt de totale geheugenbandbreedte per processor linear toe met het aantal processoren in het systeem. In een 8-way Opteron opstelling heeft elke processor dus maximaal 51.2GB/s geheugen bandbreedte. Dit wordt echter beperkt tot 22,4 GB/s, omdat er (voorlopig) niet meer door de HTT-links kan. Let wel, dit is voor 1 van de processoren en alleen als de andere CPU's niet veel te doen hebben. M.a.w. als er 1 zeer zware thread draait op het systeem dan is het voordeel van de externe geheugentoegang maximaal. Fabrieken AMD is eigenaar van verschillende fabrieken, waaronder het bekende Fab30 in Dresden, Duitsland. Hier worden de Athlon 64- en Opteron-processors geproduceerd. Vroeger bakte AMD haar processors in Fab25 - Texas - maar die hebben zel later omgebouwd voor de productie van flash geheugen (waar AMD inmiddels met gestopt is). Eind 2005 ging in Dresden een nieuwe fabriek open, Fab36 genaamd en maakt gebruik van 300mm wafers. In 2009 - 2010 wil AMD nog een derde fab openen, heel waarschijnlijk zal dit in New York zijn. In de tussentijd zal AMD nog een groot aantal verbouwen in Dresden doorvoeren. Oorspronkelijk was het de bedoeling om Fab30 niet langer dan het 90nm procédé te gebruiken, maar AMD heeft de plannen veranderd en zal de fabriek klaarstomen voor de productie van 65nm (en kleiner) cpu's op 300mm wafers. Naast deze fabs heeft AMD nog enkele assemblage fabs. Overzicht cores DDR1 cores CoreRevisieProcédéGrootteTransistors128KB256KB512KB1MBClawHammerC0 / CG130 nm193 mm²105,9MxxSledgeHammerB3 / C0 / CG130 nm193 mm²105,9MxNewcastleCG130 nm144 mm²68,5MxParisCG130 nm144 mm²68,5MxxDublinCG130 nm144 mm²68,5MxxOdessaCG130 nm144 mm²68,5MxOakvilleD090 nm84 mm²68,5MxSan DiegoE4 / E690 nm115 mm²114MxxWinchesterD090 nm84 mm²68,5MxxVeniceE3 / E690 nm84 mm²76MxPalermoD0 / E3 / E690 nm84 mm²68,5MxxNewarkE590 nm115 mm²114MxGeorgetownD090 nm84 mm²68,5xxAlbanyE690 nm84 mm²76MxxSonoraD090 nm84 mm²68,5 / 76MxxRomaE690 nm84 mm²76MxxLancasterE590 nm115 mm²114MxxToledoE690 nm199 mm²233,2MxxManchesterE490 nm147 mm²154MxVenus/Troy/AthensE490 nm114 mm²105,9M / 114MxDenmark/Italy/EgyptE690 nm205 mm²233,2Mx DDR2 cores CoreRevisieProcédéGrootteTransistors128KB256KB512KB1MBWindsorF2 / F390 nm183 / 220 mm²153,8M / 243MxxxOrleansF290 nm126 mm²129MxTaylorF290 nm147 mm²154MxTrinidadF290 nm147 mm²154MxRichmondF290 nm? mm²?MxManilaF290 nm81 mm²103MxxKeeneF290 nm147 mm²154MxxSanta AnaF290 nm220 mm²243MxSanta RosaF290 nm220 mm²243MxBrisbaneG165 nm126 mm²153,8Mx Drivers & Utilities CPU-Z CPU-Z geeft een hoop informatie met betrekking tot de gebruikte processors in je systeem. De onderdelen waarvan je informatie krijgt zijn onder andere: FSB, HTT, multiplier, L1 tot L3 cache, voltage en beperkte moederbord & geheugen gegevens. AMD Power Monitor This application is used to monitor the current frequency, voltage, utilization, and power savings of each core of each processor in a system. This application also has a system tray icon that can be used to view and select power schemes on the system. The system tray icon will show the average utilization of every core on the system. AMD CPUInfo This Windows application executes and displays the return data from the CPUID instruction set and displays Hypertransport™ information if the processor supports it. This application also shows the maximum speed of the processor. AMD Athlon64 / Turion Processor Driver 1.2.2.2 (32bit) AMD Athlon64 / Turion Processor Driver x64 1.2.2.1 (64bit) Deze driver heb je nodig om Cool & Quit te kunnen gebruiken. AMD Cool'n'Quiet / PowerNow! Dashboard Demo This utility displays a graphical dashboard showing the current voltage, frequency, power savings, and utilization of a processor running on a Cool'n'Quiet or PowerNow! enabled system. The utility can be run on Windows 2000, Windows XP, and 64-bit Windows. AMD Driver Pack, Version 2.3.0 (32bit) AMD Driver Pack, Version 2.3.0 (64bit) AMD Driver Pack is a comprehensive installation program for the AMD-8000 series chipset. The AMD Driver Pack offers customers a unified installation for device drivers for platforms based on the AMD-8000 series chipset. Using Driver Pack, it is not necessary to know which drivers in your system need to be applied. AMD Driver Pack is designed to detect the current operating system and hardware in the system. If a device in the AMD-8000 series chipsets is detected, it provides you the option to install the correct drivers. Links Benchmarks: • 9 socket 939 moederborden getest • Socket 939 Chipsets: Motherboard Performance & PCI/AGP Locks • AMD Sempron: A Fresh Take on Budget Computing • nForce4: PCI Express and SLI for Athlon 64 • .09 Athlon 64: Value, Speed and Overclocking • Xeon 3.6 GHz / 2MB vs. Opteron 252 • AMD's Sempron 3300+: 90nm Budget Computing • AMD K8 E4 Stepping: SSE3 Performance • AMD Athlon 64 FX-57: The Fastest Single Core • Athlon 64 Revision E: Unofficial DDR500 Support • AMD Athlon 64 X2 4800+ Dual-Core Processor Review • AMD Athlon 64 Processors on E3 Core: Memory Controller Peculiarities in Detail • Turion vs. Dothan: gevecht in een notebook K8 architectuur: AMD Hammer platform preview Presentatie AMD Hammer architectuur Detailed Architecture of the AMD Opteron The AMD K8 Architecture Vorige Hammer topics: Het grote AMD Hammer topic De AMD Hammer, deel 2 [discussie] [Discussie] AMD Athlon 64 & Opteron - Deel 3 [Discussie] AMD Athlon 64 & Opteron - Deel 4 [Discussie] AMD Athlon 64 & Opteron - Deel 5 [Discussie] AMD Athlon 64 & Opteron - Deel 6 [Discussie] AMD Athlon 64 & Opteron - Deel 7 [Discussie] AMD Athlon 64 & Opteron - Deel 8 [Discussie] AMD Athlon 64 & Opteron - Deel 9 [Discussie] AMD Sempron, Athlon 64 & Opteron - Deel 10 [Discussie] AMD Sempron, Athlon 64 & Opteron - Deel 11 [Discussie] AMD Sempron, Athlon 64 & Opteron - Deel 12 [Discussie] AMD Sempron, Athlon 64 & Opteron - Deel 13 [Discussie] AMD Sempron, Athlon 64 & Opteron - Deel 14

http://tweakers.net/ext/f/27458e4d4ab180bb73cf5c135cbb28a9/full.jpg

Index
Wie, wat, waar?

De AMD K8 ofwel Hammer is de achtste-generatie processor van AMD. Wat deze processor vooral bijzonder maakt is een 64-bits uitbreiding van de IA-32 instructieset. Met deze x86-64 instructieset is de Hammer in staat om te profiteren van alle mogelijkheden van een 64-bit brede processor, terwijl backwards compatibiliteit met bestaande IA-32 software wordt behouden. De implementatie van de Hammer processor is daardoor veel minder ingrijpend dan van de 64-bit Intel Itanium, die nieuwe IA-64 software vereist om optimaal te presteren.
quote:
• K8 features better branch prediction algorithms and bigger TLB, which will make Athlon 64 run faster than Athlon XP working at the same clock frequency.
• Integer pipeline of K8 is a little longer, which allows reaching higher clock frequencies. The integer pipeline of this processor has 12 stages altogether, while the FPU – 17 stages, against 10 and 17 stages respectively by Athlon XP.
• K8 supports SSE2 instructions. This way this processor will support all existing extensions of x86 instructions set, which will allow it to work faster with applications optimized for Intel Pentium 4 processors.
• K8 feature a built-in DDR SDRAM controller, so that it can communicate with the memory directly thus reducing the latencies on data requests.
• The CPU and the South Bridge will be connected using a HyperTransport bus with up to 4.0GB/sec bandwidth in each direction (assuming a 1GHz HyperTransport bus).
• K8 processor supports x86-64 technology, which allows it to work in special 64bit applications.
Introductie

http://tweakers.net/ext/f/57390/full.jpg


• Opteron

De Opteron (geïntroduceerd op 22 april 2003) is AMD's high-end 64-bit processor voor servers en workstations. De processors worden gekenmerkt door een architectuur die zich uitermate goed leent voor gebruik in servers en multi-processor workstations. De Opteron beschikt over een aantal unieke features, waaronder een geïntegreerde geheugencontroller, 'glueless' multi- processing en ondersteuning voor de AMD64-architectuur. AMD64 biedt naast een grotere geheugenadresseringsruimte en bredere 64-bit integer registers een dubbel aantal general purpose en SSE2 & SSE3-registers. Hiermee wordt een oud mankement van de x86-architectuur - het gebrek aan registers - opgelost. De Opteron kan zowel nieuwe 64-bits AMD64-software als oude 32-bits x86-applicaties draaien. Indien het besturingssysteem daarvoor ondersteuning heeft, kunnen 32-bits en 64-bits programma's gelijktijdig gedraaid worden.

De AMD Opteron beschikt evenals de Athlon 64 over een geïntegreerde geheugencontroller, waarmee een lage latency tot het geheugen mogelijk is en de beschikbare geheugenbandbreedte zo optimaal mogelijk benut kan worden. De Opteron heeft de beschikking over een 128-bit brede geheugenbus waarmee bij gebruik van DDR400-geheugen in theorie een bandbreedte van 6,4GB/s gerealiseerd kan worden. De integratie van de geheugencontroller betekent dat de Opteron niet meer aan een traditionele northbridge gekoppeld hoeft te worden om toegang te krijgen tot het geheugen. In tegenstelling tot de Xeon en Athlon MP communiceren de CPU's in een multi-processor configuratie niet meer via de frontside bus met elkaar - de Opteron heeft geen FSB - maar worden directe HyperTransport-links tussen de processors gebruikt. Hiermee is zogeheten glueless multi-processing mogelijk: tot een aantal van acht processors is er geen chipset- ondersteuning nodig om de CPU's in het systeem aan elkaar te 'lijmen'. Omdat met het aantal processors ook het aantal geheugencontrollers toeneemt, is het Opteron-platform zeer schaalbaar. De Opteron telt maar liefst 940 pins en dient gecombineerd te worden met een Socket 940-moederbord.

De Opteron ondersteunt diverse RAS (Reliability, Availability en Serviceability) features, waaronder ECC-foutcorrectie op de L1 cache data, L2 cache data, translation look-aside buffers (TLB's) en het DRAM-geheugen. Tevens wordt Chipkill ECC ondersteunt. Twee belangrijke verbeteringen ten opzichte van de Athlon MP zijn 'termtrip', een snelle beveiliging tegen overhitting, en het verbeterde package met geïntegreerde heatspreader. Dankzij de heatspreader wordt de core goed bescherm tegen fysieke krachten van buitenaf. Het nieuwe heatsink-bevestigingsmechanisme van de Opteron zorgt er bovendien voor dat er tijdens de plaatsing van de heatsink veel minder kracht op de processor wordt uitgeoefend.

De Opteron-processor is leverbaar in drie verschillende series; de Opteron 100-serie voor single processor systemen, de 200-serie voor dual processor machines en de 800-serie voor servers met maximaal acht processors. AMD gebruikt een typeaanduiding die bestaat uit drie getallen. Het eerste getal staat voor de maximale schaalbaarheid en de laatste twee getallen geven de relatieve prestaties weer. Zo presteert een Opteron 246 beter dan een Opteron 244. De kloksnelheid is in principe niet uit de typeaanduiding te herleiden.

De Opteron-processor, bedoeld voor toepassing in servers en workstations, werd op 22 april 2003 geïntroduceerd en heeft in tegenstelling tot de Athlon MP en de processors van Intel geen type-aanduiding gekregen die zijn gebaseerd op kloksnelheid of een aan kloksnelheid gerelateerde performance rating. In plaats daarvan heeft AMD gekozen voor een systeem dat de schaalbaarheid van de processor en de relatieve performance ten opzichte van andere Opteron-processors aangeeft.

http://tweakers.net/ext/f/3ab0ea0131754000576198a0d1e61fa8/full.jpg


• Athlon 64

De introductie van de Athlon 64 en de Athlon 64 FX vond plaats op 23 September 2003. De originele Athlon 64 3200+ genoot vrijwel direct van een stevige prestatiewinst tegenover de oudere AthlonXP familie, en bleek tevens goed opgewassen tegen Intel's snellere Pentium4 processoren. De duurdere Socket 940 Athlon 64 FX-51+ met dual-channel geheugen ondersteuning (max 6.4GB/s) vond zijn plek in het duurdere segment, waar ook Intel's Pentium4 Extreme Edition een plaatsje innam.

Nog geen jaar later kwam AMD met de introductie van Socket 939 voor Athlon 64 (3500+, 3800+) en Athlon 64 FX (53+) processoren, deze keer met dual-channel geheugen ondersteuning voor beide series. De overstap van single-channel Socket 754 naar dual-channel Socket 939 voor de desktop Athlon 64 bracht de nieuwe "NewCastle" core met zich mee, welke slechts 512KB L2 cache aan boord had. De Socket 939 Athlon 64 FX bleef qua specificaties vrijwel identiek aan de Socket 940 versie, met uitzondering van de verhoogde kloksnelheid. De Winchester core, qua specificaties vergelijkbaar met de NewCastle, kan gezien worden als AMD's poging om over te stappen op het 90nm procede. Qua rating deed deze core met de Athlon 64 3000+, de 3200+ en de 3500+ in eerste instantie een klein stapje terug, gezien de 200MHz hoger geklokte Athlon 64 3800+ voor Socket 939.

• Turion 64

Met de Turion 64 hoopt AMD een energiezuinige processor in huis te hebben die de concurrentie met Intels mobiele platform aankan. In wezen is de Turion 64 een energiezuinige versie van AMD's Athlon 64 processor voor desktops, maar met een lagere kloksnelheid. Bovendien wordt het stroomverbruik automatisch verlaagd als de laptop niet of nauwelijks wordt gebruikt.

In tegenstelling tot Intel vaart AMD met de Turion 64 een andere koers en focust zich enkel op de processor. Het bundelen met een (draadloze) chipset laat het bedrijf aan anderen over.

De Turion wordt aangeboden in twee versies. De ML-lijn heeft een maximaal stroomverbruik van 35W, de MT-familie slaagt erin het stoomverbruik te beperkten tot 25 watt. Naast de Turion 64 bestaat ook de Turion 64 X2, dit is de dual core variant.

http://www.tweakers.net/ext/f/53770/full.gif


Sempron / Athlon64 / Opteron prijslijst

Sockets

De introductie van de Opteron ging gepaard met de nieuwe socket 940 terwijl socket 754 voor de Athlon 64 gebruikt werd. Sinds de omschakeling naar dual channel geheugen heeft AMD de socket 939 in leven geroepen. Socket 754 werd toen doorgeschoven naar de Sempron en de mobiele Athlon 64 processors.

• Socket 754 voor de low-end (Sempron) & mobiele cpu's
• Socket 939 voor de mid-end & high-end Athlon64 & Athlon64 FX cpu's
• Socket 940 voor de Opteron

http://www.tweakers.net/ext/f/53998/full.jpg

Tijden veranderen, zo ook processors. Voor de omschakeling naar DDR2 geheugen was een nieuwe reeks sockets nodig. AMD heeft tijdens het ontwerp echter ook rekening gehouden met de toekomst; de nieuwe sockets zullen dus een lange tijd mee kunnen.

• Socket S1 (638) voor mobiele cpu's
• Socket AM2 (940) voor de mid-end & high-end Athlon64
• Socket F (1207) voor de Opteron en Athlon 64 FX

Socket F valt hier erg op, zo zijn de pinnetjes verhuisd van de processor naar het moederbord waardoor het duurste onderdeel, de processor, minder gevoelig is voor beschadigingen. Intel maakt al sinds de introductie van de Prescott-processor gebruik van een dergelijke LGA-processorvoet.

Roadmap
http://tweakers.net/ext/f/a87d325cef7f26ab5f211e6fb8ef786e/thumb.jpghttp://tweakers.net/ext/f/de62f82687eb5fb413c30865d0c595e9/thumb.jpghttp://tweakers.net/ext/f/c2f836c5742f9c86aedde1be4d1e6809/thumb.pnghttp://tweakers.net/ext/f/af05e587043b214ad270f1b723a21343/thumb.gif

2007 wordt het jaar van de quad core. De introductie van de quad core zal gepaard gaan met de volgende generatie K8 architectuur, voor velen bekend als de "K8L". AMD heeft het K8 architectuur grondig aangepast, wat volgens de huidige geruchten een performance boost tot 40% moet geven. Er is ondersteuning voor de nieuwe HyperTransportbus 3.0 ingebakken en het aantal floating point units zijn verdubbeld en beide SSE-units kunnen nu ook overweg met 128-bits SSE-instructies (in tegenstelling tot de K8 die één 128-bits SSE-instructie moet opsplitsen in twee 64-bits SSE-instructies). Verder zullen indirecte spronginstructies beter voorspeld kunnen worden en kunnen laadinstructies in een andere volgorde worden uitgevoerd. Het verhogen van de IPC betekent echter ook dat het moeilijker wordt om de processor bezig te houden. Vandaar dat de K8L twee maal zo veel bytes kan fetchen ten opzichte van de K8 (32B in plaats van 16B). De quad core zal meer prestaties per watt leveren terwijl het stroomverbruik gelijk blijft met de eerste K8 generatie.

De vier cores en de 'northbridge' van de K8L zullen in tegenstelling tot de K8 allemaal op een andere spanning en klok kunnen werken. Cores die niet gebruikt worden, kunnen dus op een lagere klok en/of lager voltage werken of zelfs uitgeschakeld worden. De vier cores krijgen elk hun eigen L2-cachegeheugen en delen samen een L3-cachegeheugen. De coherency van het cache zou ook verbeterd zijn. De K8L krijgt ondersteuning voor DDR2- en DDR3-geheugen en in de toekomst zou ondersteuning voor FB-DIMM geheugen volgens AMD makkelijk toegevoegd kunnen worden.

De eerste quad core processor onder codenaam Barcelona zal in het tweede kwartaal van 2007 gelanceerd worden, heel waarschijnlijk eind april (= verjaardag Opteron). De Barcelona zal ingezet worden in het Opteron segment en gebruik maken van de socket F (1207). Hier staat wat meer informatie over kloksnelheden en caches e.d. De desktop zal in het derde kwartaal volgen. De Agena core zal dienst doen voor de high-end Athlon 64 modellen maar zal ook ingezet worden voor het 4x4 platform, waardoor acht cores beschikbaar komen. Kloksnelheden zullen tussen 2,4 en 2,6Ghz bedragen en er wordt zowel 2MB L2 als L3 cache meegebakken.

Het nieuwe architectuur zullen we ook in dual core varianten terug vinden. Hierovoor zal AMD de Kuma inzetten, met snelheden van 2 tot 2,8GHz. Cache groottes bedragen 1MB voor het level 2 en 2MB voor het level 3. Er staan zowel 35 / 65 / 89 W modellen op de planning. Ook de Sempron met de Rana core zal volgen, echter pas in het vierde kwartaal. Deze zal het zonder level 3 cache moeten doen.

Om het nieuwe architectuur te laten profiteren van HyperTransport 3.0 zal een nieuwe socket ingezet worden, de AM2+. K8L chips zullen echter ook in de huidige socket AM2 passen, maar dan zal de tragere HyperTransportbus 2.0 gebruikt worden.

Hier nog een interessant artikel over de Barcelona.

http://tweakers.net/ext/f/36fb812ae3a79943d4ef3b94cd1a712f/full.png


http://tweakers.net/ext/f/5136440bd35f45482d1bb30556a13733/full.jpg


Moederborden

Op zoek naar een gepast moederbord? AMDboard heeft een overzicht van meer dan 400 mobo's:

Socket 754
Socket 939
Socket 940
Socket AM2

Neem ook eens een kijkje @ PMG FAQ => Welke moederbord fabrikanten zijn er, en waar vind ik ze?

Geheugen ondersteuning

De K8 beschikt over een geïntegreerde geheugencontroller, dus de geheugencontroller zit in de cpu zelf i.p.v. in de northbridge. Dit levert een latency-verlaging op van 20 tot 30 procent en verbetert daarmee tevens de bandbreedte-efficiency. De controller heeft een 64-bit of 128-bit brede bus.

http://www.tweakers.net/ext/f/63915/full.jpg


Socket 754/939/940 Sempron / Athlon64 / Opteron cpu's ondersteunen maximaal DDR PC3200 geheugen, behalve de B3 Opteron revisie welke maximaal PC2700 ondersteunt.

Socket S1/AM2/F Sempron / Athlon64 / Opteron cpu's ondersteunen maximaal DDR2 PC6400 geheugen behalve de Opteron 2 en 8 serie, AMD heeft voor DDR2 registered geheugen maximaal PC 5400 ingebouwd.

De Opteron 2 en 8 serie werkt dus enkel met registered (buffered) geheugen. ECC geheugen wordt door zowel de Opteron als door de Athlon64 ondersteunt maar is niet vereist.

http://www.tweakers.net/ext/f/54040/full.gif

Zoals je ziet loopt DDR266 (PC2100) & 333 (PC2700) niet altijd maximaal.
Dat komt door de memory divider. De Athlon 64 kent geen halve multipliers en ook geen halve memory dividers. Er wordt dan de dichtstbijzijnde divider gekozen zodanig dat de DRAM frequency niet boven de 133,33MHz (PC2100) of 166,66MHz (PC2700) gaat.

Voorbeeld:
2600 / 20 (memory divider) = 130,00
Als er een hogere divider zou gekozen worden (bv 21) dan draait het geheugen trager, en bij een lagere divider gaat ie sneller draaien, maar overklokken wordt standaard niet gedaan. Dus wordt de dichtstbijzijnde divider gekozen.

De Athlon64 ondersteunt sinds de E revisie 4 geheugen latten op 400MHz @ T1, en 4 geheugen latten doublesided op 400MHz @ T2
Bij oudere revisies gaat het geheugen bij gebruik van 4 DDR400 geheugen latten op 333MHz werken.

Hier nog even een overzichtje:

http://www.tweakers.net/ext/f/64753/full.png

Tevens wordt er sinds de E revisie DDR500 ondersteunt, maar dat is niet officieel door AMD bekend gemaakt.

FAQ

• Silicon-on-Insulator (SOI) :?

SOI isoleert de transistors van het onderliggende silicium. Dit vermindert de lekkage van de elektronen die tussen de transistors heen en weer fietsen, waardoor de transistors sneller kunnen schakelen en het stroomverbruik wordt verlaagd. Volgens IBM kan SOI de performance ten opzichte van een standaard CMOS procédé met 20 tot 25 procent verbeteren, en kan het stroomverbruik met een factor 1,7 tot 3 gereduceerd worden.

• Dual Stress Liner (DSL) :?

Deze technologie wordt gebruikt sinds de E revisie van de Athlon64 / Opteron om hogere kloksnelheden te halen en is enigszins vergelijkbaar met Intel's 'strained silicon', maar biedt enkele voordelen. De technologie maakt het mogelijk dat transistors 24 procent sneller kunnen schakelen, terwijl strained silicon een verbetering laat zien tussen de 15 en 20 procent. Tevens heeft de technologie geen negatieve invloed op de yields en de productiekosten van de processors.

• Pacifica :?

Pacifica = virtualisatietechnologie, kan je vergelijken met Intel's Vanderpool.
Deze extentie op de instructieset is bedoeld om het draaien van meerdere operating systemen op een machine sneller te maken.

Werking: één of meerdere operating systemen draaien als 'gast' op de machine zonder zich ergens zorgen over te maken. Zodra er iets gedaan wordt (door een gast zelf of door de hardware) waardoor de stabiliteit van het systeem in gevaar komt grijpt Pacifica in. De processor draagt op zo'n moment de controle over aan de Hypervisor. Deze komt op een nieuw beveiligingsniveau te draaien dat nog boven Ring 0 ligt (waar de kernel van een operating systeem normaal op draait). De Hypervisor mag vervolgens zijn kunstje doen om te voorkomen dat het mis gaan en er daarna voor kiezen om de controle weer terug te geven aan een van de gasten. In de oude situatie zou de Hypervisor zelf alle mogelijke gevaren in de gaten moeten houden, en bovendien zelf moeten zorgen voor de wisselingen tussen de verschillende besturingssystemen. Dat kan in de toekomst dus allemaal door hardware afgehandeld worden met een Pacifica-processor, wat in veel gevallen een snelheidswinst op kan leveren.

Pacifica en Vanderpool zijn niet onderling compatible. De AMD-specificatie gebruikt andere instructies en heeft bovendien enkele features die Intel niet heeft. Zo kan Pacifica inhaken op een TPM (Trusted Platform Module) om 'vertrouwde' software te draaien en virtualiseert AMD ook direct zijn geïntegreerde geheugencontroller mee.

http://www.tweakers.net/ext/f/59816/full.gif

• Presidio :?

AMD's techniek voor hardwarematige beveiliging (zoals Intel's LaGrande), hier is echter nog niks over bekend.

• K8 en HyperThreading (HT) :?

De Athlon64 ondersteunt geen HyperThreading, maar voor de dual core cpu's heeft AMD ervoor gezorgd dat software met HT ondersteuning van de 2de core kan profiteren. Door een trucje "denkt" de software dat er een HT cpu inzit:

ProcessorRegisterWaarde
Athlon 64EDX0x078bfbff
EDX0b00000111100010111111101111111111
EBX0x00000800
Athlon 64 X2EDX0x178bfbff
EDX0b00010111100010111111101111111111
EBX0x00020800


• Opteron & PowerNow! :?

De PowerNow!-technologie wordt door AMD al geruime tijd gebruikt om het energieverbruik van notebookprocessors te minimaliseren. Sinds begin 2005 heeft de Opteron ook ondersteuning voor deze techniek. Datacenters kampen met het energiegebruik van moderne computers wat hoge kosten met zich meebrengt doordat een stevig koelsysteem nodig is om oververhitting te voorkomen.

Andere voordelen van PowerNow! voor servers die AMD noemt zijn het verlengen van de levensduur van koelsystemen (airco's) en een lagere geluidsproductie. Opteron-processors gefabriceerd in de tweede helft van 2004 zijn al uitgerust met de mogelijkheid om gebruik te maken van PowerNow!. Het zal echter nog tot begin 2005 duren voordat hier gebruik gemaakt van kan worden aangezien ondersteuning van de technologie door het BIOS en het besturingssysteem noodzakelijk is.

PowerNow! wordt door elke Opteron met E revisie core ondersteunt.

• Wat is Cool'n'Quiet :?

Cool & Quiet lijkt erg op PowerNow, een energiebesparende techniek die AMD gebruikte voor zijn serie mobiele processors. Om Cool'n'Quiet aan te zetten moet onder Windows ME en 2000 een stukje software geïnstalleerd worden en is voor Windows XP een nieuwe processordriver (v1.1.0.18) nodig. Vervolgens wordt het energiebeheer op Minimal Power Management gezet.

Als een Athlon 64 3200+ met een klokfrequentie van 2000MHz nu vrijwel niet belast wordt zakt de kloksnelheid naar 1000MHz en het voltage naar 1,10V. Als de processor vervolgens weer zwaarder belast wordt, stijgt de kloksnelheid met stapjes van 200MHz naar maximaal 2000MHz en wordt ook het voltage weer geleidelijk opgevoerd tot 1,40V. Bijkomend voordeel van een koelere CPU is dat de fans minder hard hoeven te draaien en dus stiller zijn.

Cool'n'Quiet/Performance StatesAthlon 64 3200+
Max. P-State2000MHz
Vcore1,4V
TDP67 Watt
P-State #11800MHz
Vcore1,35V
TDP56 Watt
Min. P-State1000MHz
Vcore1,1V
TDP21 Watt


Vanaf de C0 revisie kunnen de Athlon 64 (FX) CPU's dankzij Cool'n'Quiet in meerdere stappen terugklokken wanneer de CPU idle is. De C0 revisie verbruikt op de laagste kloksnelheid (800MHz) 1,30V. De nieuwere revisies (CG en nieuwer) springen zuiniger met stroom om, op de laagste kloksnelheid (1000MHz) verbruikt de CPU slechts 1,10V. Voor de Sempron wordt Cool'n'Quiet ondersteunt vanaf de D0 revisie maar geldt enkel voor de 3000+ en hoger. Voor de Opteron, zie PowerNow! hierboven.

• Wat is HyperTransport :?

soon

• En wat is NUMA nu weer :?

De Opteron 2xx en 8xx processoren ondersteunen NUMA (Non-Uniform Memory Architecture) om het totale beschikbare geheugen en de geheugen bandbreedte per processor te maximaliseren, zonder de negatieve effectecten van SMP te moeten voorduren (SMP eist immers dat al het geheugen in het systeem eenzelfde latentietijd heeft, relatief tot elke processor in het systeem). NUMA is in feite een type geheugen architectuur die men effectief toe kan passen indien er gebruik wordt gemaakt van twee of meerdere processoren in een computer. In een NUMA heeft elke processor toegang tot eigen geheugen (local geheugen), en daarnaast ook tot het geheugen van de andere processoren (remote geheugen). De latentietijd voor local geheugen is echter korter dan de latentietijd voor remote geheugen, omdat het aanspreken van remote geheugen via één of meerdere processoren verloopt. In het plaatje hieronder is dit nog eens goed te zien:

http://www.tweakers.net/ext/f/53986/full.gif

De 2.0GHz, 8.0GB/s bi-directionele HyperTransport link (of 6.4GB/s bij 1.6GHz) tussen de processoren zorgt voor het transport voor deze aanvragen, en natuurlijk ook voor het transport van de data van en naar het geheugen. Aangezien elke processor een bandbreedte van 6.4GB/s heeft tot het local geheugen, en daarnaast ook met diezelfde snelhied remote geheugen aan kan spreken, neemt de totale geheugenbandbreedte per processor linear toe met het aantal processoren in het systeem. In een 8-way Opteron opstelling heeft elke processor dus maximaal 51.2GB/s geheugen bandbreedte. Dit wordt echter beperkt tot 22,4 GB/s, omdat er (voorlopig) niet meer door de HTT-links kan.
Let wel, dit is voor 1 van de processoren en alleen als de andere CPU's niet veel te doen hebben. M.a.w. als er 1 zeer zware thread draait op het systeem dan is het voordeel van de externe geheugentoegang maximaal.

Fabrieken

AMD is eigenaar van verschillende fabrieken, waaronder het bekende Fab30 in Dresden, Duitsland. Hier worden de Athlon 64- en Opteron-processors geproduceerd. Vroeger bakte AMD haar processors in Fab25 - Texas - maar die hebben zel later omgebouwd voor de productie van flash geheugen (waar AMD inmiddels met gestopt is). Eind 2005 ging in Dresden een nieuwe fabriek open, Fab36 genaamd en maakt gebruik van 300mm wafers. In 2009 - 2010 wil AMD nog een derde fab openen, heel waarschijnlijk zal dit in New York zijn. In de tussentijd zal AMD nog een groot aantal verbouwen in Dresden doorvoeren. Oorspronkelijk was het de bedoeling om Fab30 niet langer dan het 90nm procédé te gebruiken, maar AMD heeft de plannen veranderd en zal de fabriek klaarstomen voor de productie van 65nm (en kleiner) cpu's op 300mm wafers. Naast deze fabs heeft AMD nog enkele assemblage fabs.

http://tweakers.net/ext/f/87be58a9213b0bc0209d1dc944337475/thumb.jpghttp://tweakers.net/ext/f/0cb31f322b0bd61c81919a458ce25972/thumb.jpghttp://tweakers.net/ext/f/9bdf622d5310e2b80543d0028874ef16/thumb.jpg
http://tweakers.net/ext/f/0a06e77d7aa31de56de01560b6054220/thumb.jpghttp://tweakers.net/ext/f/c1fe19bd771ce5b9b74e57fc473a0967/thumb.jpghttp://tweakers.net/ext/f/ed806acb711f4e8eefd680a65f3db4d8/thumb.jpg
http://tweakers.net/ext/f/f75070e044a58ac6655dbda675d1fd85/thumb.jpghttp://tweakers.net/ext/f/6c1443d6e741f3ac85b37accd12b64ed/thumb.jpghttp://tweakers.net/ext/f/27458e4d4ab180bb73cf5c135cbb28a9/thumb.jpg
http://tweakers.net/ext/f/65891/thumb.jpghttp://tweakers.net/ext/f/65890/thumb.jpghttp://tweakers.net/ext/f/65889/thumb.jpg
http://tweakers.net/ext/f/65888/thumb.jpghttp://tweakers.net/ext/f/65887/thumb.jpghttp://tweakers.net/ext/f/65886/thumb.jpg
http://tweakers.net/ext/f/65885/thumb.jpg


Overzicht cores

DDR1 cores

CoreRevisieProcédéGrootteTransistors128KB256KB512KB1MB
ClawHammerC0 / CG130 nm193 mm²105,9Mxx
SledgeHammerB3 / C0 / CG130 nm193 mm²105,9Mx
NewcastleCG130 nm144 mm²68,5Mx
ParisCG130 nm144 mm²68,5Mxx
DublinCG130 nm144 mm²68,5Mxx
OdessaCG130 nm144 mm²68,5Mx
OakvilleD090 nm84 mm²68,5Mx
San DiegoE4 / E690 nm115 mm²114Mxx
WinchesterD090 nm84 mm²68,5Mxx
VeniceE3 / E690 nm84 mm²76Mx
PalermoD0 / E3 / E690 nm84 mm²68,5Mxx
NewarkE590 nm115 mm²114Mx
GeorgetownD090 nm84 mm²68,5xx
AlbanyE690 nm84 mm²76Mxx
SonoraD090 nm84 mm²68,5 / 76Mxx
RomaE690 nm84 mm²76Mxx
LancasterE590 nm115 mm²114Mxx
ToledoE690 nm199 mm²233,2Mxx
ManchesterE490 nm147 mm²154Mx
Venus/Troy/AthensE490 nm114 mm²105,9M / 114Mx
Denmark/Italy/EgyptE690 nm205 mm²233,2Mx

DDR2 cores

CoreRevisieProcédéGrootteTransistors128KB256KB512KB1MB
WindsorF2 / F390 nm183 / 220 mm²153,8M / 243Mxxx
OrleansF290 nm126 mm²129Mx
TaylorF290 nm147 mm²154Mx
TrinidadF290 nm147 mm²154Mx
RichmondF290 nm? mm²?Mx
ManilaF290 nm81 mm²103Mxx
KeeneF290 nm147 mm²154Mxx
Santa AnaF290 nm220 mm²243Mx
Santa RosaF290 nm220 mm²243Mx
BrisbaneG165 nm126 mm²153,8Mx

Drivers & Utilities

CPU-Z

CPU-Z geeft een hoop informatie met betrekking tot de gebruikte processors in je systeem. De onderdelen waarvan je informatie krijgt zijn onder andere: FSB, HTT, multiplier, L1 tot L3 cache, voltage en beperkte moederbord & geheugen gegevens.

AMD Power Monitor

This application is used to monitor the current frequency, voltage, utilization, and power savings of each core of each processor in a system. This application also has a system tray icon that can be used to view and select power schemes on the system. The system tray icon will show the average utilization of every core on the system.

AMD CPUInfo

This Windows application executes and displays the return data from the CPUID instruction set and displays Hypertransport™ information if the processor supports it. This application also shows the maximum speed of the processor.

AMD Athlon64 / Turion Processor Driver 1.2.2.2 (32bit)

AMD Athlon64 / Turion Processor Driver x64 1.2.2.1 (64bit)

Deze driver heb je nodig om Cool & Quit te kunnen gebruiken.

AMD Cool'n'Quiet / PowerNow! Dashboard Demo

This utility displays a graphical dashboard showing the current voltage, frequency, power savings, and utilization of a processor running on a Cool'n'Quiet or PowerNow! enabled system. The utility can be run on Windows 2000, Windows XP, and 64-bit Windows.

AMD Driver Pack, Version 2.3.0 (32bit)

AMD Driver Pack, Version 2.3.0 (64bit)

AMD Driver Pack is a comprehensive installation program for the AMD-8000 series chipset.

The AMD Driver Pack offers customers a unified installation for device drivers for platforms based on the AMD-8000 series chipset. Using Driver Pack, it is not necessary to know which drivers in your system need to be applied. AMD Driver Pack is designed to detect the current operating system and hardware in the system. If a device in the AMD-8000 series chipsets is detected, it provides you the option to install the correct drivers.

Links

Benchmarks:
• 9 socket 939 moederborden getest
• Socket 939 Chipsets: Motherboard Performance & PCI/AGP Locks
• AMD Sempron: A Fresh Take on Budget Computing
• nForce4: PCI Express and SLI for Athlon 64
• .09 Athlon 64: Value, Speed and Overclocking
• Xeon 3.6 GHz / 2MB vs. Opteron 252
• AMD's Sempron 3300+: 90nm Budget Computing
• AMD K8 E4 Stepping: SSE3 Performance
• AMD Athlon 64 FX-57: The Fastest Single Core
• Athlon 64 Revision E: Unofficial DDR500 Support
• AMD Athlon 64 X2 4800+ Dual-Core Processor Review
• AMD Athlon 64 Processors on E3 Core: Memory Controller Peculiarities in Detail
• Turion vs. Dothan: gevecht in een notebook

K8 architectuur:
AMD Hammer platform preview
Presentatie AMD Hammer architectuur
Detailed Architecture of the AMD Opteron
The AMD K8 Architecture

Vorige Hammer topics:
Het grote AMD Hammer topic
De AMD Hammer, deel 2 [discussie]
[Discussie] AMD Athlon 64 & Opteron - Deel 3
[Discussie] AMD Athlon 64 & Opteron - Deel 4
[Discussie] AMD Athlon 64 & Opteron - Deel 5
[Discussie] AMD Athlon 64 & Opteron - Deel 6
[Discussie] AMD Athlon 64 & Opteron - Deel 7
[Discussie] AMD Athlon 64 & Opteron - Deel 8
[Discussie] AMD Athlon 64 & Opteron - Deel 9
[Discussie] AMD Sempron, Athlon 64 & Opteron - Deel 10
[Discussie] AMD Sempron, Athlon 64 & Opteron - Deel 11
[Discussie] AMD Sempron, Athlon 64 & Opteron - Deel 12
[Discussie] AMD Sempron, Athlon 64 & Opteron - Deel 13
[Discussie] AMD Sempron, Athlon 64 & Opteron - Deel 14
]]> http://gathering.tweakers.net/forum/list_message/28305123#28305123 Wed, 27 Jun 2007 18:43:30 GMT leonpwner1 http://gathering.tweakers.net/forum/list_message/28305335?data%5Bsource%5D=rss#28305335 dummy@example.com (leonpwner1) woensdag 27 juni 2007 21:11 Wat betreft die post in het vorige topic over de bugs in de cache van de Core 2 Duo cpu's: ik denk niet dat dat relevant is voor AMD, ik heb namelijk nog niemand over de bug horen klagen, dus verwacht niet dat iedereen opeens massaal overstapt naar AMD oid Wat betreft die post in het vorige topic over de bugs in de cache van de Core 2 Duo cpu's: ik denk niet dat dat relevant is voor AMD, ik heb namelijk nog niemand over de bug horen klagen, dus verwacht niet dat iedereen opeens massaal overstapt naar AMD oid :P]]> http://gathering.tweakers.net/forum/list_message/28305335#28305335 Wed, 27 Jun 2007 19:11:33 GMT Dwars http://gathering.tweakers.net/forum/list_message/28305424?data%5Bsource%5D=rss#28305424 dummy@example.com (Dwars) woensdag 27 juni 2007 21:23 quote:AMD Cool'n'Quiet / PowerNow! Dashboard Demo This utility displays a graphical dashboard showing the current voltage, frequency, power savings, and utilization of a processor running on a Cool'n'Quiet or PowerNow! enabled system. The utility can be run on Windows 2000, Windows XP, and 64-bit Windows.Heb hem geinstalleerd, PC opnieuw opgestart en krijg nu de foutmelding "Could not find a valid PSS or PST, bailing." dus op 'ok' gedrukt "Failed initializing, make sure the AMDTools Driver is installed and that this system has a PSS or PST object." Dacht het op te lossen door "AMD Athlon64 / Turion Processor Driver 1.2.2.2 (32bit) " te installeren maar dat werkt niet.Heb volgens apparaatbeheer 1.3.2.0 dus zal wel daarom foutmelding geven Ik gaat eens kijken of ik mijn processor kan 'terugclocken'. Wel Cool & Quiet dus met CPU-Z draait die op 800 MhZ dus dat zit goed
quote:
AMD Cool'n'Quiet / PowerNow! Dashboard Demo

This utility displays a graphical dashboard showing the current voltage, frequency, power savings, and utilization of a processor running on a Cool'n'Quiet or PowerNow! enabled system. The utility can be run on Windows 2000, Windows XP, and 64-bit Windows.
Heb hem geinstalleerd, PC opnieuw opgestart en krijg nu de foutmelding "Could not find a valid PSS or PST, bailing."

dus op 'ok' gedrukt

"Failed initializing, make sure the AMDTools Driver is installed and that this system has a PSS or PST object."
Dacht het op te lossen door "AMD Athlon64 / Turion Processor Driver 1.2.2.2 (32bit) " te installeren maar dat werkt niet.Heb volgens apparaatbeheer 1.3.2.0 dus zal wel daarom foutmelding geven _/-\o_

Ik gaat eens kijken of ik mijn processor kan 'terugclocken'. Wel Cool & Quiet dus met CPU-Z draait die op 800 MhZ dus dat zit goed]]> http://gathering.tweakers.net/forum/list_message/28305424#28305424 Wed, 27 Jun 2007 19:23:28 GMT Help!!!! http://gathering.tweakers.net/forum/list_message/28305799?data%5Bsource%5D=rss#28305799 dummy@example.com (Help!!!!) woensdag 27 juni 2007 22:21 Nog even reagerend op een paar posts uit het vorige deel waarin aangegeven werd dat de Quadcore mega HIGH end werd en de dualcores pas ergens eind Q1 08 ofzo zouden komen. Ik maak me toch echt zorgen inmiddels. Intel heeft de Quadcores al behoorlijk betaalbaar gemaakt en op het inmiddels volwassen 65nm kunnen ze qua kloksnelheid nog wel omhoog denk ik. Tevens kunnen ze er genoeg maken. Ik vraag me af of de AMD Quadcore bij introductie sterk genoeg zal zijn om uberhaupt de dan alsdan op de markt zijnde 65nm Intel te kunnen verslaan. Laat staan een 45nm Pennrynn. Je zit dan in een situatie dat Intel de quadcores eigenlijk al als een soort massaproduct zal verkopen terwijl AMD ze als superhighend in kleine volumes moet neerzetten met navenante prijs terwijl de Intel quadcores wellicht zelfs beter presteren in grote volumes tegen lagere prijs. Tenzij AMD de kloksnelheid snel omhoog weet te krijgen of de prestaties per mhz veel beter zijn natuurlijk maar dat verwacht ik niet echt eigenlijk. Een ander nadeel is dat het intelplatform veel volwassener is. Voordat het AMD platform goed getuned is en de bugs er uit zijn ben je al gauw een jaar verder. Laten we hopen dat AMD iedereen voor de gek houdt. Nog even reagerend op een paar posts uit het vorige deel waarin aangegeven werd dat de Quadcore mega HIGH end werd en de dualcores pas ergens eind Q1 08 ofzo zouden komen.

Ik maak me toch echt zorgen inmiddels.

Intel heeft de Quadcores al behoorlijk betaalbaar gemaakt en op het inmiddels volwassen 65nm kunnen ze qua kloksnelheid nog wel omhoog denk ik. Tevens kunnen ze er genoeg maken.
Ik vraag me af of de AMD Quadcore bij introductie sterk genoeg zal zijn om uberhaupt de dan alsdan op de markt zijnde 65nm Intel te kunnen verslaan. Laat staan een 45nm Pennrynn.
Je zit dan in een situatie dat Intel de quadcores eigenlijk al als een soort massaproduct zal verkopen terwijl AMD ze als superhighend in kleine volumes moet neerzetten met navenante prijs terwijl de Intel quadcores wellicht zelfs beter presteren in grote volumes tegen lagere prijs.

Tenzij AMD de kloksnelheid snel omhoog weet te krijgen of de prestaties per mhz veel beter zijn natuurlijk maar dat verwacht ik niet echt eigenlijk.

Een ander nadeel is dat het intelplatform veel volwassener is. Voordat het AMD platform goed getuned is en de bugs er uit zijn ben je al gauw een jaar verder.

Laten we hopen dat AMD iedereen voor de gek houdt.]]> http://gathering.tweakers.net/forum/list_message/28305799#28305799 Wed, 27 Jun 2007 20:21:01 GMT Hekking http://gathering.tweakers.net/forum/list_message/28306080?data%5Bsource%5D=rss#28306080 dummy@example.com (Hekking) woensdag 27 juni 2007 23:01 FF @ The Source: Dat intel die quad cores nu voor zo weinig weg doet is niet zo'n kunst he met twee dual's maar dat snappie zelf ook wel . Een dual core kost ze niet meer dan 30 euro d8 ik. FF @ The Source: Dat intel die quad cores nu voor zo weinig weg doet is niet zo'n kunst he met twee dual's maar dat snappie zelf ook wel :P . Een dual core kost ze niet meer dan 30 euro d8 ik. 8)7]]> http://gathering.tweakers.net/forum/list_message/28306080#28306080 Wed, 27 Jun 2007 21:01:52 GMT Help!!!! http://gathering.tweakers.net/forum/list_message/28306170?data%5Bsource%5D=rss#28306170 dummy@example.com (Help!!!!) woensdag 27 juni 2007 23:15 quote:Hekking schreef op woensdag 27 juni 2007 @ 23:01: FF @ The Source: Dat intel die quad cores nu voor zo weinig weg doet is niet zo'n kunst he met twee dual's maar dat snappie zelf ook wel . Een dual core kost ze niet meer dan 30 euro d8 ik. Dat is wel zo en ik vind wat AMD nu aan het doen is met native QC ook veel mooier maar 98% van de consumenten is daar helemaal niet mee bezig. Dus als die aanelkaar geplakte shizzle van Intel - even snel of sneller is - goedkoper - de naam Intel heeft dan ben ik toch bang dat het erg zwaar zal worden voor AMD.
quote:
Hekking schreef op woensdag 27 juni 2007 @ 23:01:
FF @ The Source: Dat intel die quad cores nu voor zo weinig weg doet is niet zo'n kunst he met twee dual's maar dat snappie zelf ook wel :P . Een dual core kost ze niet meer dan 30 euro d8 ik. 8)7
Dat is wel zo en ik vind wat AMD nu aan het doen is met native QC ook veel mooier maar 98% van de consumenten is daar helemaal niet mee bezig. Dus als die aanelkaar geplakte shizzle van Intel
- even snel of sneller is
- goedkoper
- de naam Intel heeft
dan ben ik toch bang dat het erg zwaar zal worden voor AMD. :'(]]> http://gathering.tweakers.net/forum/list_message/28306170#28306170 Wed, 27 Jun 2007 21:15:52 GMT The Source http://gathering.tweakers.net/forum/list_message/28306371?data%5Bsource%5D=rss#28306371 dummy@example.com (The Source) woensdag 27 juni 2007 23:48 quote:Help!!!! schreef op woensdag 27 juni 2007 @ 23:15: [...] Dat is wel zo en ik vind wat AMD nu aan het doen is met native QC ook veel mooier maar 98% van de consumenten is daar helemaal niet mee bezig. Dus als die aanelkaar geplakte shizzle van Intel - even snel of sneller is - goedkoper - de naam Intel heeft dan ben ik toch bang dat het erg zwaar zal worden voor AMD. Ik denk zelfs 99.99% van de consumenten boeit het niet. Daarbij als jij een aanelkaar geplatkte quadcore hebt op 3.2Ghz en de concurrent komt met een TRUE quadcore op 2.5Ghz heb je nog helemaal niets te vertellen.
quote:
Help!!!! schreef op woensdag 27 juni 2007 @ 23:15:
[...]

Dat is wel zo en ik vind wat AMD nu aan het doen is met native QC ook veel mooier maar 98% van de consumenten is daar helemaal niet mee bezig. Dus als die aanelkaar geplakte shizzle van Intel
- even snel of sneller is
- goedkoper
- de naam Intel heeft
dan ben ik toch bang dat het erg zwaar zal worden voor AMD. :'(
Ik denk zelfs 99.99% van de consumenten boeit het niet.
Daarbij als jij een aanelkaar geplatkte quadcore hebt op 3.2Ghz en de concurrent komt met een TRUE quadcore op 2.5Ghz heb je nog helemaal niets te vertellen.]]> http://gathering.tweakers.net/forum/list_message/28306371#28306371 Wed, 27 Jun 2007 21:48:07 GMT Astennu http://gathering.tweakers.net/forum/list_message/28307242?data%5Bsource%5D=rss#28307242 dummy@example.com (Astennu) donderdag 28 juni 2007 09:24 quote:Help!!!! schreef op woensdag 27 juni 2007 @ 22:21: Nog even reagerend op een paar posts uit het vorige deel waarin aangegeven werd dat de Quadcore mega HIGH end werd en de dualcores pas ergens eind Q1 08 ofzo zouden komen. Ik maak me toch echt zorgen inmiddels. Intel heeft de Quadcores al behoorlijk betaalbaar gemaakt en op het inmiddels volwassen 65nm kunnen ze qua kloksnelheid nog wel omhoog denk ik. Tevens kunnen ze er genoeg maken. Ik vraag me af of de AMD Quadcore bij introductie sterk genoeg zal zijn om uberhaupt de dan alsdan op de markt zijnde 65nm Intel te kunnen verslaan. Laat staan een 45nm Pennrynn. Je zit dan in een situatie dat Intel de quadcores eigenlijk al als een soort massaproduct zal verkopen terwijl AMD ze als superhighend in kleine volumes moet neerzetten met navenante prijs terwijl de Intel quadcores wellicht zelfs beter presteren in grote volumes tegen lagere prijs. Tenzij AMD de kloksnelheid snel omhoog weet te krijgen of de prestaties per mhz veel beter zijn natuurlijk maar dat verwacht ik niet echt eigenlijk. Een ander nadeel is dat het intelplatform veel volwassener is. Voordat het AMD platform goed getuned is en de bugs er uit zijn ben je al gauw een jaar verder. Laten we hopen dat AMD iedereen voor de gek houdt.Ik ben het met je eens. AMD gaat het weer super zwaar krijgen want Intel is echt goed wakker geworden. Echt jammer want AMD heeft amper kunnen groeien. Alle winst die ze hadden zijn ze in een half jaar / jaar tijd helemaal kwijt. En het Uitstel van de Dual core verbaast me heel erg. Quad core is wel interessant voor servers. Maar niet voor de consumenten. Die willen bijna alleen maar goedkope pc's en het maakt ze niet uit of daar een singel of dual core in zit. Ze kopen vaak wat de verkoper hun aansmeert. En dual core is gewoon goedkoper. Dus het lijkt wel of AMD zich vooral op server cpu's aan het richten is. Ik vrees dat AMD weer een diepte punt gaat krijgen. En ik zie intel niet snel nog zo'n fout maken als de P4. Dus ik gok dat AMD steeds verder achter zal raken omdat ze veel minder fab's ontwerp teams en geld hebben. Daardoor lopen ze ook achter in productie proces. En kan intel nog meer winst maken omdat hun meer cpu's uit een waver halen.
quote:
Help!!!! schreef op woensdag 27 juni 2007 @ 22:21:
Nog even reagerend op een paar posts uit het vorige deel waarin aangegeven werd dat de Quadcore mega HIGH end werd en de dualcores pas ergens eind Q1 08 ofzo zouden komen.

Ik maak me toch echt zorgen inmiddels.

Intel heeft de Quadcores al behoorlijk betaalbaar gemaakt en op het inmiddels volwassen 65nm kunnen ze qua kloksnelheid nog wel omhoog denk ik. Tevens kunnen ze er genoeg maken.
Ik vraag me af of de AMD Quadcore bij introductie sterk genoeg zal zijn om uberhaupt de dan alsdan op de markt zijnde 65nm Intel te kunnen verslaan. Laat staan een 45nm Pennrynn.
Je zit dan in een situatie dat Intel de quadcores eigenlijk al als een soort massaproduct zal verkopen terwijl AMD ze als superhighend in kleine volumes moet neerzetten met navenante prijs terwijl de Intel quadcores wellicht zelfs beter presteren in grote volumes tegen lagere prijs.

Tenzij AMD de kloksnelheid snel omhoog weet te krijgen of de prestaties per mhz veel beter zijn natuurlijk maar dat verwacht ik niet echt eigenlijk.

Een ander nadeel is dat het intelplatform veel volwassener is. Voordat het AMD platform goed getuned is en de bugs er uit zijn ben je al gauw een jaar verder.

Laten we hopen dat AMD iedereen voor de gek houdt.
Ik ben het met je eens. AMD gaat het weer super zwaar krijgen want Intel is echt goed wakker geworden. Echt jammer want AMD heeft amper kunnen groeien. Alle winst die ze hadden zijn ze in een half jaar / jaar tijd helemaal kwijt.

En het Uitstel van de Dual core verbaast me heel erg. Quad core is wel interessant voor servers. Maar niet voor de consumenten. Die willen bijna alleen maar goedkope pc's en het maakt ze niet uit of daar een singel of dual core in zit. Ze kopen vaak wat de verkoper hun aansmeert. En dual core is gewoon goedkoper. Dus het lijkt wel of AMD zich vooral op server cpu's aan het richten is.

Ik vrees dat AMD weer een diepte punt gaat krijgen. En ik zie intel niet snel nog zo'n fout maken als de P4. Dus ik gok dat AMD steeds verder achter zal raken omdat ze veel minder fab's ontwerp teams en geld hebben. Daardoor lopen ze ook achter in productie proces. En kan intel nog meer winst maken omdat hun meer cpu's uit een waver halen. :'( :'( :'( :'( :'( :'( :'( :'( :'( :'( :'(]]> http://gathering.tweakers.net/forum/list_message/28307242#28307242 Thu, 28 Jun 2007 07:24:24 GMT Astennu http://gathering.tweakers.net/forum/list_message/28308085?data%5Bsource%5D=rss#28308085 dummy@example.com (Astennu) donderdag 28 juni 2007 11:31 Jaja de eerste laptop met een 65nm Turion X2: Toshiba Satellite A215-S4767: Processor Processor Type * : AMD Turion™ 64 X2 Dual-Core Mobile Technology Gold Edition Processor Number * : TL64 Operating System ** Genuine Windows Vista™ Ultimate (32-bit) Memory Size * 2048MB Display Size * 15.4" widescreen Display Type * Widescreen XGA with TruBrite® Technology Display Resolution * 1280x800 Graphics Engine * Mobility Radeon™ X1200 Graphics Memory * 128MB-319MB dynamically allocated shared graphics memory Hard Drive Size * 250GB Hard Drive Speed 4200rpm Optical Drives * DVD-SuperMulti drive (+/-R double layer) supporting up to 11 fomats Wireless LAN * ♣ Atheros® Wireless LAN (802.11b/g) Bluetooth * No Bluetooth (No Antenna) Webcam Webcam and microphone built into LCD bezel Input Devices TouchPad pointing device, CD/DVD Buttons, 86 key US keyboard Security Finger Print Reader Modem V.92 Modem LAN 10/100 Audio Standard stereo speakers, Headphone jack (stereo), Microphone jack (mono) AC Adapter 75W (19V 3.95A) Auto-sensing, 100-240V / 50-60Hz input Battery Type Li-Ion (4000mAh) PC Express Slot 1-ExpressCard™ Slot Media Port 5-in-1 Bridge Media Adapter USB Ports 4-USB (2.0) iLINK i.LINK™ IEEE-1394 S-Video TV-out (S Video) Software * TOSHIBA ConfigFree®, TOSHIBA Disc Creator, TOSHIBA Game Console, TOSHIBA Security Assist, Ulead® DVD MovieFactory® for Toshiba, Microsoft® Office Trial Home and Student 2007 Edition (60-day trial), Microsoft® Works Version 8.5 Weight Starting at 6.29lbs. Color Onyx Blue Metallic Warranty * 1-Yr Parts and Labor, 1-Year Battery Alleen jammer van die IGP. Had graag een 8600 GS of HD2600 als VGA chippie gezien De HD is trouwens ook super traag. Maar misschien volgen er nu meer. En nog het volgende:quote:DCC 2007: 300 wafers are going out AMD now has the capacities for Barcelona and other K10 processors. It can now get a lot of K10 or other 65 nanometre chips from its Fab 36. This fab produces 300 milimetre 65 nanometre processors and can produce K10 as well. This is the one that is about to save the AMD’s butt as the company need as many Barcelona as it can. This is the fab that produces these low power BE processors as well and in AMD’s case the company doesn’t have much chance to poke around, this is its only choice. Barcelona will be an important part of its production but there will be some time before K10 generation takes over K8 in capacity. The same fab is suppose to be ready for 45 nanometre in second half of 2008 and makes faster K10.5 processors possible. Jaja de eerste laptop met een 65nm Turion X2:

Toshiba Satellite A215-S4767:

Processor
Processor Type * : AMD Turion™ 64 X2 Dual-Core Mobile Technology Gold Edition Processor Number * : TL64
Operating System **
Genuine Windows Vista™ Ultimate (32-bit)
Memory Size *
2048MB
Display Size *
15.4" widescreen
Display Type *
Widescreen XGA with TruBrite® Technology
Display Resolution *
1280x800
Graphics Engine *
Mobility Radeon™ X1200
Graphics Memory *
128MB-319MB dynamically allocated shared graphics memory
Hard Drive Size *
250GB
Hard Drive Speed
4200rpm
Optical Drives *
DVD-SuperMulti drive (+/-R double layer) supporting up to 11 fomats
Wireless LAN * ♣
Atheros® Wireless LAN (802.11b/g)
Bluetooth *
No Bluetooth (No Antenna)
Webcam
Webcam and microphone built into LCD bezel
Input Devices
TouchPad pointing device, CD/DVD Buttons, 86 key US keyboard
Security
Finger Print Reader
Modem
V.92 Modem
LAN
10/100
Audio
Standard stereo speakers, Headphone jack (stereo), Microphone jack (mono)
AC Adapter
75W (19V 3.95A) Auto-sensing, 100-240V / 50-60Hz input
Battery Type
Li-Ion (4000mAh)
PC Express Slot
1-ExpressCard™ Slot
Media Port
5-in-1 Bridge Media Adapter
USB Ports
4-USB (2.0)
iLINK
i.LINK™ IEEE-1394
S-Video
TV-out (S Video)
Software *
TOSHIBA ConfigFree®, TOSHIBA Disc Creator, TOSHIBA Game Console, TOSHIBA Security Assist, Ulead® DVD MovieFactory® for Toshiba, Microsoft® Office Trial Home and Student 2007 Edition (60-day trial), Microsoft® Works Version 8.5
Weight
Starting at 6.29lbs.
Color
Onyx Blue Metallic
Warranty *
1-Yr Parts and Labor, 1-Year Battery

Alleen jammer van die IGP. Had graag een 8600 GS of HD2600 als VGA chippie gezien :P De HD is trouwens ook super traag. Maar misschien volgen er nu meer.

En nog het volgende:
quote:
DCC 2007: 300 wafers are going out


AMD now has the capacities for Barcelona and other K10 processors. It can now get a lot of K10 or other 65 nanometre chips from its Fab 36.

This fab produces 300 milimetre 65 nanometre processors and can produce K10 as well. This is the one that is about to save the AMD’s butt as the company need as many Barcelona as it can. This is the fab that produces these low power BE processors as well and in AMD’s case the company doesn’t have much chance to poke around, this is its only choice.

Barcelona will be an important part of its production but there will be some time before K10 generation takes over K8 in capacity. The same fab is suppose to be ready for 45 nanometre in second half of 2008 and makes faster K10.5 processors possible.
]]> http://gathering.tweakers.net/forum/list_message/28308085#28308085 Thu, 28 Jun 2007 09:31:13 GMT Naluh! http://gathering.tweakers.net/forum/list_message/28309911?data%5Bsource%5D=rss#28309911 dummy@example.com (Naluh!) donderdag 28 juni 2007 15:13 quote:Astennu schreef op donderdag 28 juni 2007 @ 09:24: [...] En het Uitstel van de Dual core verbaast me heel erg. Quad core is wel interessant voor servers. Maar niet voor de consumenten. Die willen bijna alleen maar goedkope pc's en het maakt ze niet uit of daar een singel of dual core in zit.Dat uitstel was voor mij ook echt het allerlaatste wat ik wou horen... Ik had namelijk een dual core Phenom voor mezelf in gedachten. Quadcores zie ik voorlopig nog niet hun potentie benutten in games, en (een tekort aan) gamingpower is voor mij nog altijd de belangrijkste reden voor upgraden. Maar ik wil geen high-high-end spul waar ik voor 2% extra prestatie 100% meer prijs moet betalen. Ik wacht nog ff af hoe het verhaal verder gaat maar ik vertik het om tot Maart/april 2008 te wachten met mijn upgrade. De laatste tijd merk ik steeds vaker dat mijn A 64 3200+ en X800 PRO het gewoon allemaal niet meer trekken in veel nieuwere games. Ik heb gewoon een nieuw binnenwerk nodig met zoveel mogelijk power voor zo weinig mogelijk geld. Om dan nog 9 maanden te moeten wachten voordat AMD eventueel een concurerende opstelling kan laten zien? Weinig kans Frans! Een intel-systeempje zo ergens in augustus is opeens van een vage gedachte in het achterhoofd plotseling de meest waarschijnlijke optie voor mij geworden. En ik wil eigenlijk helemaal geen Intel kopen, ik juich altijd voor de underdog
quote:
Astennu schreef op donderdag 28 juni 2007 @ 09:24:
[...]


En het Uitstel van de Dual core verbaast me heel erg. Quad core is wel interessant voor servers. Maar niet voor de consumenten. Die willen bijna alleen maar goedkope pc's en het maakt ze niet uit of daar een singel of dual core in zit.
Dat uitstel was voor mij ook echt het allerlaatste wat ik wou horen... Ik had namelijk een dual core Phenom voor mezelf in gedachten. Quadcores zie ik voorlopig nog niet hun potentie benutten in games, en (een tekort aan) gamingpower is voor mij nog altijd de belangrijkste reden voor upgraden. Maar ik wil geen high-high-end spul waar ik voor 2% extra prestatie 100% meer prijs moet betalen. Ik wacht nog ff af hoe het verhaal verder gaat maar ik vertik het om tot Maart/april 2008 te wachten met mijn upgrade.

De laatste tijd merk ik steeds vaker dat mijn A 64 3200+ en X800 PRO het gewoon allemaal niet meer trekken in veel nieuwere games. Ik heb gewoon een nieuw binnenwerk nodig met zoveel mogelijk power voor zo weinig mogelijk geld. Om dan nog 9 maanden te moeten wachten voordat AMD eventueel een concurerende opstelling kan laten zien? Weinig kans Frans! :N

Een intel-systeempje zo ergens in augustus is opeens van een vage gedachte in het achterhoofd plotseling de meest waarschijnlijke optie voor mij geworden.

En ik wil eigenlijk helemaal geen Intel kopen, ik juich altijd voor de underdog :'( ]]> http://gathering.tweakers.net/forum/list_message/28309911#28309911 Thu, 28 Jun 2007 13:13:17 GMT Hacku http://gathering.tweakers.net/forum/list_message/28310037?data%5Bsource%5D=rss#28310037 dummy@example.com (Hacku) donderdag 28 juni 2007 15:28 AMD gooit weer met reclame, één van onze leveranciers doet een actie: Toch maar eerst de prijsdalingen afwachten AMD gooit weer met reclame, één van onze leveranciers doet een actie:

http://nieuwsbrieven.mcdos.nl/eupdate2007/juni/images/20070620_amd3_02.jpg
http://nieuwsbrieven.mcdos.nl/eupdate2007/juni/images/20070620_amd3_03.jpg
http://nieuwsbrieven.mcdos.nl/eupdate2007/juni/images/20070620_amd3_04.jpg

Toch maar eerst de prijsdalingen afwachten ;)]]> http://gathering.tweakers.net/forum/list_message/28310037#28310037 Thu, 28 Jun 2007 13:28:16 GMT leonpwner1 http://gathering.tweakers.net/forum/list_message/28310211?data%5Bsource%5D=rss#28310211 dummy@example.com (leonpwner1) donderdag 28 juni 2007 15:49 quote:Hacku schreef op donderdag 28 juni 2007 @ 15:28: AMD gooit weer met reclame, één van onze leveranciers doet een actie: [afbeelding] [afbeelding] [afbeelding] Toch maar eerst de prijsdalingen afwachten Hehe 750 euro voor een pet..
quote:
Hacku schreef op donderdag 28 juni 2007 @ 15:28:
AMD gooit weer met reclame, één van onze leveranciers doet een actie:

[afbeelding]
[afbeelding]
[afbeelding]

Toch maar eerst de prijsdalingen afwachten ;)
Hehe 750 euro voor een pet.. :P]]> http://gathering.tweakers.net/forum/list_message/28310211#28310211 Thu, 28 Jun 2007 13:49:08 GMT The Source http://gathering.tweakers.net/forum/list_message/28312363?data%5Bsource%5D=rss#28312363 dummy@example.com (The Source) donderdag 28 juni 2007 21:49 The Source in "[Algemeen] ATi Nieuwsdiscussie Topic - D..." Heb ik ook wat lopen lullen over chipsets, de AMD onboard VGA markt, VIA zal namelijk soon de deuren sluiten. The Source in "[Algemeen] ATi Nieuwsdiscussie Topic - D..."
Heb ik ook wat lopen lullen over chipsets, de AMD onboard VGA markt, VIA zal namelijk soon de deuren sluiten.]]> http://gathering.tweakers.net/forum/list_message/28312363#28312363 Thu, 28 Jun 2007 19:49:43 GMT Hacku http://gathering.tweakers.net/forum/list_message/28314016?data%5Bsource%5D=rss#28314016 dummy@example.com (Hacku) vrijdag 29 juni 2007 09:26 Interessant stukje Ik denk overigens niet dat we AMD binnenkort terug zullen zien. De Phenom X2 naar het tweede kwartaal van 2008 is echt geen goed idee, een dik half jaar later komt Intel met Nehalem en die zal zo de grond dweilen met AMD. Ze moeten de K10 in de markt zetten en zo vlug mogelijk een nieuw architectuur ontwikkelen zodat ze het ergens in 2010 kunnen opnemen tegen de opvolger van Nehalem. Interessant stukje :)

Ik denk overigens niet dat we AMD binnenkort terug zullen zien. De Phenom X2 naar het tweede kwartaal van 2008 is echt geen goed idee, een dik half jaar later komt Intel met Nehalem en die zal zo de grond dweilen met AMD. Ze moeten de K10 in de markt zetten en zo vlug mogelijk een nieuw architectuur ontwikkelen zodat ze het ergens in 2010 kunnen opnemen tegen de opvolger van Nehalem.]]> http://gathering.tweakers.net/forum/list_message/28314016#28314016 Fri, 29 Jun 2007 07:26:45 GMT EaS http://gathering.tweakers.net/forum/list_message/28318129?data%5Bsource%5D=rss#28318129 dummy@example.com (EaS) vrijdag 29 juni 2007 19:23 AMD press-release: AMD to Ship Industry's First Native x86 Quad-Core Processors In August: De "belangrijkste" punten::AMD expects that the processors will begin shipping for revenue in August 2007 With planned availability at launch in a range of frequencies up to 2.0 Ghz Performance increase up to 70 percent on certain database applications. Performance increase up to 40 percent on certain floating point applications.En met de nadruk op: energy-efficiency, performance-per-watt leadership en low power (Meespelen in de absolute performance afdeling telt niet meer mee?) AMD press-release:

AMD to Ship Industry's First Native x86 Quad-Core Processors In August:

De "belangrijkste" punten::
  • AMD expects that the processors will begin shipping for revenue in August 2007
  • With planned availability at launch in a range of frequencies up to 2.0 Ghz
  • Performance increase up to 70 percent on certain database applications.
  • Performance increase up to 40 percent on certain floating point applications.
En met de nadruk op: energy-efficiency, performance-per-watt leadership en low power (Meespelen in de absolute performance afdeling telt niet meer mee?)]]> http://gathering.tweakers.net/forum/list_message/28318129#28318129 Fri, 29 Jun 2007 17:23:10 GMT Hacku http://gathering.tweakers.net/forum/list_message/28318208?data%5Bsource%5D=rss#28318208 dummy@example.com (Hacku) vrijdag 29 juni 2007 19:36 Jawel, maar snellere cpu's komen pas (veel) later. Jawel, maar snellere cpu's komen pas (veel) later.]]> http://gathering.tweakers.net/forum/list_message/28318208#28318208 Fri, 29 Jun 2007 17:36:01 GMT mad_max234 http://gathering.tweakers.net/forum/list_message/28318480?data%5Bsource%5D=rss#28318480 dummy@example.com (mad_max234) vrijdag 29 juni 2007 20:27 Met de info die we op dit moment hebben wel, maar er staat niks vast. Elke week verschuift de datum, en wij happen maar toe. De geruchte molen draait op volle toeren, en vaak niet in het voordeel van AMD. Die cijfers ook weer 70% en 40% van wat? van mijn fiets of mijn pentium 1? Dual core? hoeveel MHz? welke core? Met de info die we op dit moment hebben wel, maar er staat niks vast. ;) Elke week verschuift de datum, en wij happen maar toe. :P

De geruchte molen draait op volle toeren, en vaak niet in het voordeel van AMD.

Die cijfers ook weer 70% en 40% van wat? van mijn fiets of mijn pentium 1? Dual core? hoeveel MHz? welke core? :D]]> http://gathering.tweakers.net/forum/list_message/28318480#28318480 Fri, 29 Jun 2007 18:27:08 GMT Sake http://gathering.tweakers.net/forum/list_message/28319666?data%5Bsource%5D=rss#28319666 dummy@example.com (Sake) zaterdag 30 juni 2007 00:42 Van de week bij HP geweest voor test met VMware ESX voor nieuw ESX project. We hebben de huidige omgeving overgezet op gevirtualizeerde servers bij HP. Waaronder TS'ers. Na de opmerking wat hij vindt van TS'ers op ESX, begint hij over latency door RDP protocol en Virtualisatie. En vervolgens over de Barcelona en de implementatie van context switching waardoor TS'ers veel beter performen in een gevirtualizeerde omgeving met Barcelona's. Wat weten ze in de HP Labs wat wij niet weten Van de week bij HP geweest voor test met VMware ESX voor nieuw ESX project.
We hebben de huidige omgeving overgezet op gevirtualizeerde servers bij HP.
Waaronder TS'ers.

Na de opmerking wat hij vindt van TS'ers op ESX, begint hij over latency door RDP protocol en Virtualisatie. En vervolgens over de Barcelona en de implementatie van context switching waardoor TS'ers veel beter performen in een gevirtualizeerde omgeving met Barcelona's.
Wat weten ze in de HP Labs wat wij niet weten ;)]]> http://gathering.tweakers.net/forum/list_message/28319666#28319666 Fri, 29 Jun 2007 22:42:53 GMT EaS http://gathering.tweakers.net/forum/list_message/28319795?data%5Bsource%5D=rss#28319795 dummy@example.com (EaS) zaterdag 30 juni 2007 01:37 quote:Hacku schreef op vrijdag 29 juni 2007 @ 19:36: Jawel, maar snellere cpu's komen pas (veel) later.Klopt natuurlijk, maar wat ik er mee bedoel te zeggen: AMD legt niet voor niets de nadruk op performance-per-watt leadership. Als je product gegarandeerd de koning is op een groot aantal vlakken dan lijkt het me toch niet dat je het volgende zegt (Bij monde van Vice-President Randy Allen): ""Barcelona will outperform the competition for certain workloads and be very competitive across the board." (En natuurlijk niet alleen daarop gebaseerd. AMD heeft het eigenlijk al tijden niet meer in interviews over absolute performance, performance-per-watt leadership daarentegen des te meer). Mijn vertaling: Barcelona biedt ongeveer de dezelfde performance als Intel's 8 maanden oude clovertown, de uitschieters van beide maar even gladgestreken. Dus wordt het maar op het lage verbruik gegooid. Tja: Ongeveer gelijkwaardige performance bij een lager verbruik levert je inderdaad performance-per-watt leadership op. Ware het niet dat Intel daar maling aan heeft: Intel has four-core Opteron stuffer set for August: Een 2 GHz Quad-Core Xeon @ 50 Watt. Eens kijken wat een 95W 2.0GHz Barcelona daar tegen in te brengen heeft. Normaal gesproken zeggen die pre-release 'testjes' (de Barcelona benchmarkjes dus) me niet zoveel (K7@firingsquad), en natuurlijk is het ook een grandioze prestatie als AMD zelfs maar de Core performance evenaart (ik kan me nog wel het ongeloof herinneren op sommige boards bij het eerste SPECint cijfer, als AMD uberhaupt maar dezelfde performance nadert is dit uiteraard klasse). Maar of het genoeg is? Natuurlijk wacht ik af op de release datum en harde cijfers, maar voor mezelf heb ik het verwachtingspatroon al aardig wat naar beneden bijgeschroeft de afgelopen tijd. (Uiteraard hoop ik er volledig naast te zitten )
quote:
Hacku schreef op vrijdag 29 juni 2007 @ 19:36:
Jawel, maar snellere cpu's komen pas (veel) later.
Klopt natuurlijk, maar wat ik er mee bedoel te zeggen: AMD legt niet voor niets de nadruk op performance-per-watt leadership.
Als je product gegarandeerd de koning is op een groot aantal vlakken dan lijkt het me toch niet dat je het volgende zegt (Bij monde van Vice-President Randy Allen): ""Barcelona will outperform the competition for certain workloads and be very competitive across the board." (En natuurlijk niet alleen daarop gebaseerd. AMD heeft het eigenlijk al tijden niet meer in interviews over absolute performance, performance-per-watt leadership daarentegen des te meer).

Mijn vertaling: Barcelona biedt ongeveer de dezelfde performance als Intel's 8 maanden oude clovertown, de uitschieters van beide maar even gladgestreken.
Dus wordt het maar op het lage verbruik gegooid. Tja: Ongeveer gelijkwaardige performance bij een lager verbruik levert je inderdaad performance-per-watt leadership op. Ware het niet dat Intel daar maling aan heeft: Intel has four-core Opteron stuffer set for August:
Een 2 GHz Quad-Core Xeon @ 50 Watt. Eens kijken wat een 95W 2.0GHz Barcelona daar tegen in te brengen heeft.

Normaal gesproken zeggen die pre-release 'testjes' (de Barcelona benchmarkjes dus) me niet zoveel (K7@firingsquad), en natuurlijk is het ook een grandioze prestatie als AMD zelfs maar de Core performance evenaart (ik kan me nog wel het ongeloof herinneren op sommige boards bij het eerste SPECint cijfer, als AMD uberhaupt maar dezelfde performance nadert is dit uiteraard klasse).
Maar of het genoeg is? Natuurlijk wacht ik af op de release datum en harde cijfers, maar voor mezelf heb ik het verwachtingspatroon al aardig wat naar beneden bijgeschroeft de afgelopen tijd. (Uiteraard hoop ik er volledig naast te zitten :) )]]> http://gathering.tweakers.net/forum/list_message/28319795#28319795 Fri, 29 Jun 2007 23:37:05 GMT ataky http://gathering.tweakers.net/forum/list_message/28320178?data%5Bsource%5D=rss#28320178 dummy@example.com (ataky) zaterdag 30 juni 2007 17:10 de x2 met kuma core schijnen weer later te komen? als het zo doorgaat heb ik een intel aan het eind van de zomer vakantie.. de x2 met kuma core schijnen weer later te komen?
als het zo doorgaat heb ik een intel aan het eind van de zomer vakantie..]]>