Gathering of Tweakers

disco stu

dummy@example.com (disco stu) — Wed, 07 Sep 2005 11:04:27 GMT

woensdag 07 september 2005 13:04

Welkom in deel 13 van dit topic.

Het doel van dit topic, is om een brede waaier aan informatie en ervaringen te bieden, zodat je gewapend met de juiste kennis een goede en passende voeding kan kiezen voor je geliefde computer.

In eerste instantie ga ik zoveel mogelijk aspecten van een voeding proberen aan te halen, en er informatie over te verschaffen zodat de wereld van technische-voedingstermen wat duidelijker wordt voor je zoektocht naar een voeding.

Daarnaast is het de bedoeling dat in dit topic ervaringen worden gedeeld over voedingen zodat we ook iets te weten komen over hoe een voeding het in praktijk doet i.p.v het enkel te moeten stellen met de theoretische gegevens.

Verder is dit topic er ook om je verder te helpen, als je nog met een vraag zit i.v.m voedingen. Let wel: het concept van de vorige delen waarin je gewoon je systeem kan posten zonder meer, waarop dan iemand zegt hoeveel watt je je voeding moet kiezen, is in dit deel niet meer van toepassing. Met een beetje opzoekwerk en gezond verstand, kan je zelf wel uitmaken hoeveel watt je nodig hebt. Daarbij is het zo dat enkel wattage absoluut niet veelzeggend is. Er zijn tal van andere factoren die een rol spelen in de prestaties van een voeding en waar je dus ook rekening mee moet houden. Als je zelf al een beetje moeite hebt gedaan, en je zit dan nog met een vraag, zal er zeker iemand zijn die hierop een antwoord wil geven.

Form factors

Tegenwoordig word je bijna doodgegooid met de standaarden. Dit is één van de redenen dat ik hieronder eens uitleg welke form factors er zijn en wat deze allemaal inhouden.
Hierna volgt een overzicht in de vorm van twee tabellen met allerlei informatie.

Form Factors (PC/XT, AT, Baby AT, LPX)
[url][/url]	PC/XT	AT	Baby AT	LPX
Typische afmetingen	222 x 142 x 120	213 x 150 x 150	165 x 150 x 150	150 x 140 x 86
Moederbord aansluiting	AT	AT	AT	AT
Bijbehorende standaard behuizing	PC/XT	AT	Baby AT, AT, AT/ATX Comb.	LPX, sommige Baby AT, AT/ATX Comb.
Bijbehorende standaard moederbord	PC/XT	AT, Baby AT	AT, Baby AT, AT/ATX Comb.	LPX, AT, Baby AT, AT/ATX Comb.

Form Factors (ATX/NLX, SFX, WTX)
[url][/url]	ATX/NLX	SFX	WTX
Typische afmetingen	150 x 140 x 86	100 x 125 x 63,5	150 x 230 x 86 (single fan) 224 x 230 x 86 (dual fan)
Moederbord aansluiting	ATX	ATX	WTX
Bijbehorende standaard behuizing	ATX, Mini-ATX, Extended ATX, NLX, MicroATX, AT/ATX Comb.	MicroATX, FlexATX, ATX, Mini-ATX, NLX	WTX
Bijbehorende standaard moederbord	ATX, Mini-ATX, Extended ATX, NLX, MicroATX, FlexATX	MicroATX, FlexATX, ATX, Mini-ATX, NLX	WTX

Aan deze standaarden zitten verschillende afwijkingen vast. Aangezien de ATX/NLX/SFX en EPS/BTX standaarden het meeste voorkomen, heb ik hieronder twee overzichten met de afwijkingen gezet. Meer informatie over onder andere meer standaarden is te vinden op FormFactors.org (zie links).

ATX/NLX/SFX
Voltage	Afwijking	Minimale voltage	Maximale voltage
+5VDC	5%	4,750	5,250
-5VDC	10%	-4,500	-5,500
+12VDC	5%	11,400	12,600
-12VDC	10%	-10,800	-13,200
+3.3VDC	4%	3,168	3,432
+5VSB	5%	4,750	5,250

EPS/BTX
Voltage	Afwijking	Minimale voltage	Maximale voltage
+5VDC	4%	4,800	5,200
-5VDC	10%	-4,500	-5,500
+12VDC	4%	11,520	12,480
-12VDC	10%	-10,800	-13,200
+3.3VDC	4%	3,168	3,432
+5VSB	5%	4,750	5,250

Eldee

dummy@example.com (Eldee) — Thu, 08 Sep 2005 02:13:22 GMT

donderdag 08 september 2005 04:13
tussenpost

disco stu

dummy@example.com (disco stu) — Thu, 08 Sep 2005 06:47:21 GMT

donderdag 08 september 2005 08:47

Vermogen van een voeding

De belangrijkste indicatie om 'het kunnen' van een voeding, aan te weerspiegelen, is het vermogen van de voeding. Dit wordt uitgedrukt in een hoeveelheid Watt. Er zijn verschillende soorten vermogens waar je mee kan rekenen:
1) Het totale vermogen dat een voeding verbruikt, of m.a.w hoeveel vermogen de voeding van het stroomnet nodig heeft.
2) Het netto vermogen van een voeding. Het netto vermogen van een voeding is een gedeelte van het totale vermogen, met name het gedeelte dat wordt geleverd als elektrische energie, en waar de computer dus nuttig gebruik van kan maken.
3) Het gedissipeerde vermogen. Dit is het gedeelte van het totale vermogen dat wordt omgezet in warmte-energie en waarvan geen gebruik gemaakt kan worden. Dit is dan ook een ongewenst neveneffect van een voeding wat we zoveel mogelijk proberen in te perken.

Totale vermogen (elektrisch) = netto vermogen (elektrisch) + gedissipeerd vermogen (warmte)

Elke voeding krijgt een quotering van hoeveel Watt deze kan produceren. Het betreft dan het netto vermogen dat de voeding maximaal kan leveren als hij voor 100% belast wordt. Dit is ook met enige nuance, zie verder.

Efficiëntie en rendement

De efficiëntie van een voeding is al een goede indicatie voor de kwaliteit. De efficiëntie betekent, zoals het woord zelf zegt, hoe efficiënt een voeding de spanninsomzetting uitvoert. Dit houdt concreet in: hoeveel van het totale vermogen wordt omgezet naar het nettovermogen. De algemene regel is hier dus: hoe meer, hoe efficiënter, hoe beter. Beter omdat:

- minder warmte moet afgevoerd worden
- minder energie verloren gaat
- financieel aantrekkelijker: minder kostelijke elektriciteitsrekening
- gezonder voor de voeding zelf: langere levensduur
- minder verhoging van de omgevingstemperatuur
- ...

De eenheid van efficiëntie is rendement. Dit is de mate waarin een voeding efficiënt is, en concreet is dit de verhouding van het netto vermogen over het totale vermogen, uitgedrukt in procenten.

Rendement = ( netto vermogen / totaal vermogen X 100 )%

Een hoog percentage nettovermogen (kortom een hoog rendement) is dus een streefdoel. Een beetje een goede voeding zou toch een rendement van zeker 70% moeten halen bij een redelijke belasting.

De efficiëntie stijgt naarmate de belasting van de voeding zwaarder wordt, maar ook naarmate de temperatuur van de voeding oploopt. (onafhankelijk van elkaar, hoewel een hogere belasting een hogere temperatuur impliceert)

Output van een voeding

De taak van een voeding is eigenlijk heel simpel; De voeding moet gewoon netstroom (wisselspanning) transformeren naar lagere spanningen (gelijkspanning). Een voeding biedt een aantal voltages gelijkspanning, waar de computer zijn ding mee mag doen, deze zijn +3.3V, +5V, +12V, -5V en -12V. (zie ook tabelletje hierboven). Elke voeding, kan op elk van deze voltlijnen een bepaalde stroom leveren uitgedrukt in ampère (A). Het is dan ook zo, dat hoe meer vermogen een voeding heeft, hoe meer ampère hij zal kunnen leveren. Immers geldt:

Vermogen = Spanning X Stroomsterkte

Nu, een computer heeft niet op elk voltage evenveel stroom nodig! De hoeveelheid stroom die een computer nodig heeft, hangt af van welke onderdelen er in de computer zitten, hoe intensief de computer 'aan het werken' is, ofdat er een/meerdere onderdelen overklokt worden,...
Het kan dus goed zijn dat de ene computer wat meer vermogen nodig heeft op een bepaald voltage, terwijl de andere computer meer vemogen nodig heeft op een ander voltage.
Vandaar dat je niet enkel naar het wattage van een voeding mag kijken, maar ook hoeveel ampere de desbetreffende voeding kan leveren op elk appart voltage !!!
Een minimum van stroomsterkte op elke voeding is zowiezo een vereiste. Daarnaast kan je zelf proberen in te schatten hoeveel ampere je nodig hebt op elk voltage aan de hand van jou computer specifiek, met behulp van ervaringen die hier (en in de vorige delen)gepost zullen worden. Algemeen kan je met deze puntjes rekening houden:

- Een moederbord verbruikt relatief weinig van elk voltage
- Een processor verbruikt veel van de +12V lijn. Als je de CPU gaat overklokken, gaat die nog een pak meer verbruiken. Het verbruik van een CPU is recht evenredig met de frequentie en met het voltage waarop hij werkt (de Vcore).
- Een videokaart verbruikt van alles wel een beetje, maar wel veel van de +12V lijn (zeker de high-end videokaarten die een extra power-connector moeten hebben). Bij intensief gebruik en overklokken: wederom het verbruik zal stijgen.
- Harde schijven en optische stations verbruiken stroom van de +5V en de +12V lijnen. Vooral tijdens spin-ups kunnen ze nogal wat verbruiken van de +12V lijn (tot meer dan 2A per harde schijf). Optische stations verbruiken meer dan harde schijven, floppy drives minder...

Combined power : Dit is het vermogen dat 2 verschillende voltage lijnen samen in het totaal kunnen leveren. De combined power waarde, is altijd lager, dan de som van de 2 (3) vermogens die de desbetreffende voltlijnen appart kunnen leveren.
Dit is dus eigenlijk een nadeel, en je moet dan ook oppassen wanneer deze combined power waarde een héél pak lager ligt dan de som van het vemogen van de apparte voltlijnen. Het streefdoel is dan ook, dat de combined power waarde zo fel mogelijk deze som-waarde benaderd
Combined power komt altijd voor als volgt:
- Combined power tussen +3.3V en +5V
- Combined power tussen +3.3V en +5V en +12V
- Combined power tussen +12V1 en +12V2

Voorbeeldje hiervan a.d.h. van de Enermax Noisetaker 600W:

+12V1 = 18A
+12V2 = 18A
De som is dus 18A + 18A = 36A
De combined power tussen +12V1 en +12V2 = 34A
-> zoals je kan zien, bevindt de combined power waarde zich amper onder de som-waarde. Dit is dus een heel wenselijke situatie. Minder wenselijk was bijvoorbeeld geweest: 28A...

Stabiliteit van de voeding

Ook heel belangrijk is, hoe stabiel de voeding het voltage op elke lijn kan houden. In het tabelletje hierboven onder het stukje van Form Factors, zie je dat een voeding zijn voltage moet kunnen behouden binnen de marges van bepaalde procentuele afwijkingen. Voor de meeste voedingen niet echt een probleem, behalve onder zware belasting natuurlijk. Een voeding moet constant zijn voltages binnen de marges kunnen houden bij een belasting van 100% op elke lijn van het aantal ampères waavoor hij gequoteerd is. Zelfs bij piekvermogens moet een voeding binnen de marges kunnen blijven gedurende een korte tijdsspanne. Als een voeding dit niet kan aanhouden kan dit leiden tot:

- algemeen instabiel gedrag
- slechtere game-prestaties
- slechtere prestaties van de hardware die eraan hangt
- errors
- falen, dienst weigeren van schijven, gegevensverlies
- uitvallen van de pc
- in het ergste geval (bij minder kwalitatieve voedingen zonder overload beveiliging): schade aan voeding en daarbij mogelijk aan andere hardware

Te hoge voltages kunnen inderdaad ook schadelijk zijn. Dit gaat eerder leiden tot schade dan te lage voltages mits hier de pc niet zo snel gaat uitvallen als omgekeerd:

- oververhitting van alle componenten mogelijk
- doorbranden, smelten van kabels en connectoren
- schade mogelijk aan alle apparatuur, inclusief randapparatuur
- laat je fantasie maar werken...

Zo zie je dat het belangrijk is om ook voor deze reden een goede en kwalitatieve voeding te hebben. A-merk voedingen hebben ingebouwde beveiligingen die de voeding automatisch uitschakelen wanneer zich risico's voordoen. Verder gaat dit probleem zich ook eerder voordoen bij voedingen die vaak op 100% van hun kracht moeten draaien dan bij voedingen die wat reserve hebben. Als je twijfelt aan de stabiliteit van je voeding, kan je altijd de voltages eens nakijken.

Meten van voltages

Aangezien er nogal regelmatig mensen zijn die niet weten hoe zij hun voltages kunnen meten, heb ik hieronder uitgelegd hoe het werkt.

Iedere computer heeft de beschikking tot het controleren van voltages, ook al is hij al 5 jaar oud. Je kunt voltages altijd bekijken in de BIOS. Vaak staan ze daar onder het kopje 'Health Status', 'Health Monitor' of iets dergelijks.

Makkelijker is om de voltages te controleren doormiddel van speciaal geschreven programma's. Een eenvoudig programma is Speedfan, dat na het installeren zelf alle sensoren en dergelijke vindt. Ook SiSoft Sandra is zo'n programma, maar het is vele malen uitgebreider. Nog een uitgebreid programma voor het controleren van voltages is Motherboard Monitor, een leuk programma dat je naar hartelust in kan stellen zoals jij dat wilt.

Maar met deze uitleesmogelijkheden ben je nooit 100% zeker van een zuivere aflezing. Het probleem zit hem vaak in de chips die verkeerd afgesteld of brak zijn. De enige manier om een dergelijke chip te omzeilen is doormiddel van een multimeter.

Multimeter

Dit apparaat kan voltages en ampèrages uiterst nauwkeurig meten, mits je natuurlijk een goed merk hebt. Ook hier bestaat namelijk slechte apparatuur.

De zwarte draad van de multimeter laat je contact maken met de zwarte draad van een vrije molex of andere connector (de zwarte kabels komen toch bij elkaar uit). De rode draad van de multimeter laat je vervolgens contact maken met één van de volgende kleuren (afhankelijk van het te meten voltage).

Voltage	Kleur
+5VDC	Rood
-5VDC	Wit
+12VDC	Geel
-12VDC	Blauw
+3.3VDC	Oranje
+5VSB	Paars

De kleuren zijn verspreid over een aantal type connectoren te vinden, dus zoek even goed. Als je multimeter goed ingesteld is, kun je het voltage zo aflezen en opschrijven. Uiteraard moet je computer aan staan.

Stel dat je geen vrije molex of connector hebt, dan kun je er eentje vrij maken waarvan je zeker weet dat die weinig verbruikt. Een voorbeeld van een dergelijk onderdeel is een casefan.

ATX1.x - ATX1.3 - ATX2.x

Dit zijn de ATX-specificatie tot welke een voeding kan behoren. De algemen regel is: neem een voeding die aan de hoogste ATX-specificatie voldoet, maar toch nog volledig met jou huidige pc compatibel is. De belangrijkste verschillen tuusen deze 3 specificaties zijn:

- ATX1.x (lager dan 1.3) : 20pins moederbord connector - geen 4pins 12V CPU-power connector
- ATX1.3 : zelfde als ATX1.x maar daarbij nog een 4pins 12V CPU-power connector
- ATX2.x : 24pins moederbord connector (of 20+4pins) met 4pins 12V CPU-power connector en optineel 2 apparte +12V rails, LET WEL: -5V lijn niet meer verplicht

Welke specificatie moet ik nu nemen?
Om zeker te zijn, controleer je best gewoon of de voeding alle connectoren heeft die jij nodig hebt voor je moederbord, en kies je dan de voeding uit met de hoogste specificatie. Controleer zeker of je moederbord een -5V lijn nodig heeft (meestal is dit voor onboard-sound), en zo ja, kies dan een voeding die dan ook een -5V heeft!!!
Als je moederbord dit niet nodig heeft, ga dan zeker voor een ATX2.x voeding met een 20+4pins moederbord connector. Deze kan je zowel op een moederbord pluggen met een oude 20pins moederbord connector als op een nieuw moederbord dat al een 24pins moederbord connector nodig heeft. Verder heeft deze ook een 4pins 12V CPU-power connector. Controleer ook of de voeding een AUX power connector heeft indien je dit nodig hebt...

Connectoren

Welke connectoren moet de voeding hebben?
Hier zie je een overzicht van welke connectoren er doorgaans zijn op voedingen:

Even ter verduidelijking:
Rechtsonder is een 8pins EPS12V connector. Deze heb je normaal enkel nodig in dual cpu systemen. Links ervan zie je een verloopstukje van 8pins EPS12V naar 4pins 12V CPU-power. Deze 4pins connector heb je in de nieuwere Pentium4 en AMD64 systemen wel nodig. Vergis je niet tussen deze connector, en het 4pins stukje van de 20+4pins moederbord connector !!

Turn-on delay

Heel soms valt het voor, dat sommige moederborden in combinatie met sommige voedingen niet werken hoewel er niets mis is met de voeding, noch het moederbord. Ook zou de voeding met een dikke marge het systeem moeten kunnen trekken.
Wat is dan de oorzaak van het probleem?
De oorzaak van het probleem is dan te wijten aan een compatibiliteitsprobleem tussen het moederbord en de voeding met betrekking tot de 'Turn-on delay' van de voeding.

Wanneer voedingen niet ingeschakeld zijn, leveren ze toch een bepaald voltage op sommige van de voltlijnen (hier kan echter geen hoog vermogen uitgetrokken worden zolang de voeding niet aangeschakeld wordt), dit is nodig om bijvoorbeeld een signaal naar het moederbord te geven dat het moederbord op zich weer nodig heeft om het "schakel jezelf nu aan"-signaal te kunnen teruggeven aan de voeding wanneer de gebruiker de powerknop van de pc induwt. Zolang de voeding niet aangeschakeld wordt, kunnen deze voltages onstabiel zijn en nogal fel afwijken. Wanneer de voeding aangeschakeld wordt, heeft hij enige tijd nodig om de voltages te kunnen stabiliseren. De tijd die hiervoor nodig is, noemt men de 'Turn-on delay'. Wanneer de voltages vervolgens stabiel zijn, geeft de voeding een 'POWER GOOD' signaal naar het moederbord waardoor het ganse opstartproces van de computer kan beginnen.

Sommige voedingen hebben een nogal afwijkende Turn-on delay, of sommige moederborden zij hierin nogal kieskeurig en veeleisend. Als je dan net een verkeerde combinatie hebt van moederbord en voeding, kan dit dus leiden tot compatibiliteitsproblemen waardoor je pc niet meer wil opstarten. Dit betekent dus dat er niets mis is met de voeding en niets mis met het moederbord. Ze werken gewoon nu eenmaal niet met elkaar.

Er is niet echt iets wat je kan doen om dit te verhelpen. De enige optie is dus gewoon een andere voeding voorzien voor dit moederbord. Met een beetje commerciële goodwill van de winkel waar je de voeding hebt gekocht kan je dit probleem misschien aan de verkoper uitleggen, en willen ze misschien de voeding onder bijkomende kosten omruilen voor een andere. Anders heb je pech...

Dual PSU setup

Als je voeding te zwak wordt, en je hebt geen budget voor een nieuwe krachtigere maar ook duurdere voeding, kan je altijd een Dual PSU Setup overwegen. Hierbij verdeel je de belasting over 2 voedingen. 1 van de 2 voedingen is dan de master voeding en de andere is dan de slave voeding. De master is het exemplaar waar je de moederbordconnector van gebruikt. Sluit op de slave de schijven, fans, UV-verlichting, peltiers, fancontrollers of wat dan ook aan.
De enige regel die je niet uit het oog mag verliezen is: zorg ervoor dat de voedingslijnen van de ene voeding NOOIT in verbinding komen met de voedingslijnen van de andere voeding. Als je dit wel doet, gaat de voltage-bijsturing van de ene voeding interfereren met de voltage-bijsturing van de andere voeding, met als gevolg dat de voltages onvoorspelbaar worden met mogelijke schade als gevolg...
Hoe ga ik concreet te werk?
Sluit de master-voeding gewoon aan op je pc zoals je normaal zou doen. Op de slave-voeding sluit je de hierboven opgenoemde zaken aan. De moederbordconnector van de slave-voeding moet je nergens inpluggen, maar wat je wel moet doen, is pin 14 van beide voedingen met elkaar parallel doorverbinden, evenals pin 15. Dit zorgt ervoor dat de slave-voeding ook zal aanspringen wanneer je de pc aanschakelt. Zie het schema hieronder als verduidelijking:

Zorg ervoor dat er een stevig elektrisch contact wordt gemaakt, dat niet kan losschieten.

Je kan ook gewoon een tussenstukje kopen in de winkel dat deze doorverbinding standaard al heeft, bijvoorbeeld deze zit bij de Coolermaster Stacker case:

Zorg er bij een dual CPU setup ervoor dat elke voeding altijd een minimum belasting heeft op elke voltlijn, namelijk de dummy-load.

Kabelmanagement en meshing

Dit gaat over de afwerking van een voeding en heeft niets met prestaties te maken. Desalniettemin vinden sommigen dit een heel belangrijk aspect van voedingen, vandaar dat ik het ook vermeld. De meeste kwaliteitsvoedingen hebben een mesh rond de voedingskabels. Dit is een soort van netje dat alle kabeltjes die naar 1 connector bij elkaar houdt.

Deze mesh komt dan ook in verschillende uitvoering voor: verschillende kleurtjes, UV-reactief, mesh met afscherming voor elektromagnetische velden, ...
Als je hier belang aan hecht, kijk dan vooral na hoever de mesh doorloopt tot aan de connector, mits bij sommige gemeshede kabels, de mesh al in het midden ophoudt!

PFC of Power Factor Correction

Dit is een soort van extra technologie die in de meeste goede en krachtigere voedingen is ingebouwd. In Europa is dit zelfs verplicht. PFC is een technologie die er voor zorgt dat de golfvorm van de netstroom terug zo goed mogelijk wordt benadert naar het theoretische model. Dit zorgt ervoor dat voedingen op een of andere manier zuiniger gaan werken. PFC met een waarde van 1 (=100%) is het streefdoel. Er zijn 2 soorten van PFC: passieve en actieve. Passieve is eigenlijk een gewone condensator. Dit levert PFC waardes tot 0.90 op (=90%). Actieve PFC is onder de vorm van een extra IC'tje in de voeding wat op zich wel een beetje extra stroom verbruikt. Echter levert PFC bijna altijd een waarde van 0.99 (=99%) wat een hoop zuiniger gaat werken.

Je zou kunnen stellen dat een voeding met actieve PFC langer gaat kunne teren op een UPS dan een voeding zonder PFC.

Verder zijn met PFC uitgeruste apparaten die hoge vermogens hebben, minder belastend voor het stroomnet en stroomleveranciers.

Warmte - Koeling - Stilte

Het gedissipeerde vermogen van voedingen uit zich onder de vorm van warmte. Warmte heeft dan ook een nadelig effect op de levensduur van de voedingscomponeneten en er wordt dan ook getracht zoveel mogelijk deze warmte naar buiten te jagen.
Een paar zaken die nogal een grote impact hebben op de warmte van een voeding zijn:

- de mate van belasting van de voeding
- de efficiëntie van de voeding
- de airflow van de voeding en de airflow van de computer in het algemeen
- de casetemperatuur (mits de voeding vandaar de lucht aanzuigt om te koelen)

Koeling is dan ook een belangrijk aspect van de voeding. Er zijn verscheidene technieken om voedingen te koelen:

- Fanless: zonder fan, en dus ook heel stil. In deze categorie vind je niet echt hoge vermogen-voedingen omdat deze ook te veel warmte produceren. Fanless voedingen hebben meer de neiging dan gewone voedingen om te gaan zoemen. Deze voedingen zijn over het algmeen ook heel duur.
- Semi-fanless: dit zijn voedingen met een ingebouwde fan, maar onder normale omstandigheden draait deze fan niet. Wanneer echter deze voedingen zwaar belast worden en het hoofd niet meer koel kunnen houden, gaat de fan in werking treden en dus ook geluid produceren.
- Voedingen met fan: dit zijn dus de gewone voedingen met fan en dus ook geluid produceren, hier heb je nog een paar soorten in:
- 1 kleine fan outtake (80mm of 92mm)
- 1 grote 120mm fan intake
- 1 kleine fan outtake en 1 kleine fan inttake (80mm of 92mm)
De laatste 2 zijn aanzienlijk stiller dan de eerste.

Stille voedingen. Dit zijn voedingen ontworpen met het oog op zo weinig mogelijk lawaai te produceren. Deze voedingen hebben goede stille fan ingebouwd die traag draaien. Dit heeft dan ook als gevolg dat er maar weinig lucht wordt verplaatst en dat deze voedingen niet in staat zijn om de warmte van je CPU af te voeren. Extra casefans zijn dus hierbij raadzaam. De meeste van deze stille voedingen hebben fans die hun snelheid aanpassen aan, ofwel de mate van belasting van de voeding, ofwel de temperatuur van de voeding. De tweede soort is eigenlijk de beste, mits daar het probleem rechtstreeks wordt aangepakt. Bij een zware belasting hoort natuurlijk een hogere temperatuur, maar dit loopt niet perse met elkaar lineair op, dus echt ideaal is deze situatie niet.

Modular voeding vs. niet-modular voeding

Een modulaire voeding is een voeding waarvan je de kabels kan loskoppelen van de voeding zelf. De voeding is dus gewoon los zonder bekabeling en met alleen stekkertjes in de wand van de behuizing. In deze stekkertjes kan je dan de kabels inpluggen die je nodig hebt. Het andere uiteinde van de kabel plug je vervolgens dan gewoon in bijvoorbeeld de harde schijf (bij een molex-connector).

Voordeel van een modulaire tegenover een niet-modulaire voeding:
Heel simpel: De voeding is modulair of m.a.w je hoeft alleen de kabels in te pluggen die je echt nodig hebt, en de rest plug je niet in. Dit resulteerd natuurlijk in minder kabel-rommel in je computer!

Nadeel van een modulaire tegenover een niet-modulaire voeding:
De extra connectie vormt een zwak punt, zowel mechanisch (als er per ongeluk tegen gestoten wordt of te hard aan getrokken wordt) als elektrisch: de connectie is geen ideale geleider, en gaat zich als ohmse weerstand gedragen. Dit heeft als gevolg dat de connectie een bepaalde spanningsval op zich gaat nemen. Ook zijn zulke connecties voor grote stromen minder betrouwbaar dan een massieve gesoldeerde connectie...
Op zich komt het erop neer dat als je een modulaire voeding wilt kopen, je er vooral op moet letten, dat de connectie tussen de voeding en de kabels zelf er een beetje degelijk uitziet.
Wees gerust, deze voedingen zijn volledig getest en veilig gekeurd, maar persoonlijk gaat mijn voorkeur er toch zeker niet naar uit... Dit moet je natuurlijk voor jezelf uitmaken.

Redundant voedingen

Dit zijn voedingen die eigenlijk uit 2 elementen zijn opgebouwd die redundant werken of m.a.w.: beide elementen kunnen elk de pc voeden in een noodsituatie. Onder 'een noodsituatie' kan je verstaan: wanneer de andere voeding het begeeft. Dus wanneer er iets scheelt met de ene voeding, neemt de andere alle werk voor zich, en omgekeerd. Dit is om te kunnen garanderen dat je pc 24/24 kan blijven draaien en is dan ook niet voor de normale tweaker bestemd, maar voor belangrijke servers waar dit 24/24 gebruik héél belangrijk is.

Andere feiten over voedingen

Stof
Dit is de grootste boosdoener van voedingen. Door de elektrische velden (dewelke veel stof aantrekken) en de constante luchtdoorstroming van voedingen (dewelke constant stof aanvoeren) stapelt er zich in voedingen enorme hoeveelheden stof op. Niet alleen gaat dit de voeding isoleren waardoor ze oververhit gaat geraken, ook zorgt dit ervoor dat de fan gaat aanlopen, minder lucht gaat verplaatsen en lawaaieriger gaat worden. Verder kan stof ook voor geleiding gaan zorgen tussen 2 soldeerpunten. Het beste is dus om van zodra de voeding uit garantie is, ze onmiddellijk eens te openen en grondig stofvrij te maken. Vanaf dan elk jaar herhalen.

Voeding uitstoffen
hoe te werk gaan:

- Open de voeding.
- Gebruik een compressor om het stof 'op te spuiten'.
- Terwijl je dit doet hou je de slang van een draaiende stofzuiger in de buurt om het neerdwarrelende stof af te zuigen.
- Vergeet zeker de fan niet te ontstoffen, evenals de plekjes achter de fan waar je op het eerste zicht niet direct aankan.
- Monteer alles terug op de originele plek en sluit de behuizing van de voeding terug.

Fan vervangen
Je kan de fan van een voeding vervangen als je vind dat die te veel lawaai maakt door een nieuwe stille fan. (Doe dit niet in het geval van temperatuursgeregelde fans) Kies een fan uit die stiller is, maar die wel nog genoeg lucht verplaatst om de voeding nog gekoeld te krijgen.

- Open de voeding.
- Demonteer de oude voeding. Knip indien nodig de kabeltjes (die de fan zelf voeden) die naar de fan gaan over met nog genoeg overschot aan kabel aan beide zijden.
- Soldeer indien nodig de nieuwe fan aan de kabeltjes.
- Monteer de nieuwe fan stevig.
Sluit de behuizing van de voeding.

Als je een voeding opent om ze uit te stoffen, een fan te vervangen, of gewoon een kijkje te nemen hou dan rekening met de volgende puntjes.

- Ga altijd voorzichtig te werk.
- Breng jezelf en de voedingsbehuizing regelmatig in contact met de aardingspin van het stopcontact.
- Probeer geen componenten op de printplaat aan te raken. Deze kunnen nog hoge ladingen hebben, en dat kan lelijke stroomstootjes geven.
- Gebruik je gezond verstand !!!

Zorg ervoor dat een voeding altijd goed geaard is. Zowel de voedingsbehuizing als de computercase moeten goed contact maken met elkaar en met een aarding.

Links

Vorige delen

Voedingen (A-merken)

Losse links

Losse reviews

Als je een link hebt die volgens jou hier thuishoort, meldt dat dan even via een post of de mail.

Reviews op GoT
Merk	Type	Capaciteit	Reviewer
Antec	SmartPower	400 Watt	EchteDude
	TrueControl	550 Watt	sn0x0r
	[url= Dude in "Welke voeding heb ik nodig? Deel 5"]TruePower[/url]	550 Watt	EchteDude
	TruePower	430 Watt	Breepee
AOpen	AO300-12APNF	300 Watt	AttiX.SkategoaT
AOpen	AO350-12AHNF	350 Watt	martijn_tje
Asus	Atlas 36H w/P PFC	360 Watt	AttiX.SkategoaT
Chieftec	HPC-360-202	360 Watt	naps
Coba	AP 400X	370 Watt	Toink
Codegen	Codegen 400w	400 Watt	TrippleSix
CPV	LCB400ATX	400 Watt	Cyberblizzard
CWT	480ADP	480 Watt	Exigence
Enermax	EG365P-VE(FC)	350 Watt	Ghostrider
	EG651P-VE-FM(24P)	350 Watt	Wolfboy
	EG425AX-VE(G)SFMA	420 Watt	sadar
Enhance	ATX1136H	360 Watt	B_FORCE
Enhance	ATX1140H	400 Watt	ZeonBMX
Enlight	420 Watt	420 Watt	therat10430
FSP/Fortron	300-60Pn	300 Watt	djolaff
FSP/Fortron	Blue Storm	500 Watt	wwillem
Hiper	HPU-4k580-MU	580 Watt	DaOverclocker
Huntkey	400 Watt	400 Watt	jeroen-v
	LW-6400H	400 Watt	Silentgooz
	500 Watt	500 Watt	JC Ken
	LW-6500H-3	500 Watt	Hilco
Levicom	X-Alien	500 Watt	aramdin
Nexus	NX4090	400 Watt	Toink
OCZ	PowerStream	470 Watt	_Ernst_
OCZ	Modstream	450 Watt	Gaming247
Q-Tec	450 Watt Dual Fan Gold	450 Watt	RaceEend
Q-Tec	500 Watt Big Fan Low Noise PFC	500 Watt	timdeh
Seasonic	S12-430W	430 Watt	MarcelDamhuis
Tagan	TG380-UO1	380 Watt	AttiX.SkategoaT
	TG380-UO1	380 Watt	mr_a
	480 Watt	480 Watt	Eraser
	TG480-U01	480 Watt	x86-based
	480 Watt	480 Watt	aramdin
	480 Watt	480 Watt	Yofresh_750
	TG480-U01	480 Watt	wwillem
	TG430-U15 (EASYCON)	430 Watt	dev icey
Thermaltake	Silent PurePower	480 Watt	timdeh
Thermaltake	PurePower	560 Watt	amd187
ToPower	520 Watt	520 Watt	Sluuut
Yakuda	560 Watt Silent	560 Watt	Tutti-frutti
Zalman	ZM300B-APS	300 Watt	Burning_acid
	ZM400A-APF	400 Watt	_ferry_
	ZM400B-APF	400 Watt	Arjan B
	ZM400B-APS	400 Watt	Mikeyman
Heb jij ook een voeding waarvan je een review wilt maken? Post deze dan gewoon in dit topic. Iedere mening is tenslotte van belang.

Opmerkingen over de topicstart? Eender wat, laat maar weten! Met dank aan iedereen die meewerkt aan dit topic. Dank aan Eraser voor de basis waarop ik de topicstart heb kunnen uitbreiden en voor de vorige 11 delen.

Man on Fiya

dummy@example.com (Man on Fiya) — Thu, 08 Sep 2005 07:00:31 GMT

donderdag 08 september 2005 09:00
Beste mensen,
Ik ga binnenkort de volgende computer bouwen:

512MB x 2 (1GB) PC3200 DDR, CL3
AMD Athlon 64 3500+ Venice
Asus GeForce 6800 LE 128MB DDR (AGP, DVI)
Maxtor DiamondMax 10, 200GB (7200rpm)
MSI K8T Neo2-FIR, K8T800PRO
NEC ND-3540 16x (Dual-layer, Zwart)
Xitac X-gear C888K (ATX, 400W, Zwart)

Doeleinden: gamen, uptime van ±4 tot 5 uur per dag en een beetje dingen voor school

Bij de kast zit een (wellicht brakke)400W PSU met 3 fans (Back, Front, Side Air Intake)
Is dit genoeg?, vooral vanwege de processor. Opzich zou dit moeten voldoen maar omdat het nogal een goedkope kast is ga ik er maar vanuit dat hij een goed voltage geeft van ±330W. Is dit goed genoeg?

alvast bedankt

Jan_IA

dummy@example.com (Jan_IA) — Thu, 08 Sep 2005 09:03:07 GMT

donderdag 08 september 2005 11:03
Dat ligt helemaal aan de voeding, een A-merk 400W zal het wel trekken, maar als het een Sweex of een Q-Tech is, dan wordt het alweer wat lastiger.

Mocht het daadwerkelijk 330W zijn (de max. waarden moeten ergens staan, zoek die op) dan zit je krap, maar kan het wel.

Mr TweaK

dummy@example.com (Mr TweaK) — Thu, 08 Sep 2005 09:21:37 GMT

donderdag 08 september 2005 11:21
nette topicstart

disco stu

dummy@example.com (disco stu) — Thu, 08 Sep 2005 10:51:50 GMT

donderdag 08 september 2005 12:51
Stukje bijgevoegd in topicstart over de Turn-on delay.

Man on Fiya

dummy@example.com (Man on Fiya) — Thu, 08 Sep 2005 14:39:25 GMT

donderdag 08 september 2005 16:39
@ Jan
is dan de Huntkey LW-6400H goed genoeg?

Jan_IA

dummy@example.com (Jan_IA) — Thu, 08 Sep 2005 15:50:27 GMT

donderdag 08 september 2005 17:50

quote:
Builder N00b schreef op donderdag 08 september 2005 @ 16:39:
@ Jan
is dan de Huntkey LW-6400H goed genoeg?

Nadeel van die voeding is dat de 12V lijn erg zwak is, hij is dus eigenlijk gemaakt voor oudere systemen. hij levert 15A, dat is net zoveel als de AOpen 300W die een paar jaar terug in mijn HQ08 zat, niet echt bij de tijd dus.
Aangezien je Huntkey aanvoert, neem ik aan dat je budget niet al te groot is. Kijk eens of je de Cooler Master Extreme Power kunt vinden, met de 380W moet je al vooruit kunnen, die staat voor minder dan 30 euro in de pricewatch.
Je kunt ook de LW-6400H V2 nemen, de ATX2 variant van de voeding die je aanhaalt, die wel twee 12V lijnen heeft die vergelijkbaar zijn met die van de Cooler Master.

AttiX

dummy@example.com (AttiX) — Thu, 08 Sep 2005 21:08:33 GMT

donderdag 08 september 2005 23:08

Asus Atlas 36H w/PPFC

Algemeen/levering:

De voeding wordt geleverd inclusief netsnoer, manual, zwarte schroefjes en in een mooie retail doos met handvat. De voeding zelf is erg mooi afgewerkt en goed zwaar. De kleur is erg apart: nickel plated. In de voeding zitten twee transparant blauwe fans die erg stil werken. De fans zijn afgewerkt met zwarte fanguards.

Specs:
12V 18A
5V 35A
3.3V 28A
-12 0.8A
-5 0.5A
+5VSB 2A

Lavalys zegt:
12V 12.04V
5V 4.87V
3.3V 3.25V
-12 -11.95V
-5 -4.45V
+5VSB 4.95V

Kabels/aansluitingen:

De ATX-kabel is niet gemeshed en 20pins, dit is wel een minpuntje. Maar de prijs van deze voeding maakt dat zeker weer goed. De kabels zijn van normale lengte.

Aansluitingen:
6xhdd
2xsata
2xfdd
1x12V 4pins
1x20pins ATX
1x6pins P4 stekker

Oordeel/links

Voor 36.95 gekocht bij de Vobis. Toen ik het doosje oppakte wist ik al dat het veel meer waarde voor je geld is dan een niet veel goedkopere sweex voeding. Zware doos . Asus bied met dit product een goedkoop en kwalitatief alternatief voor al die baggervoedingen die er zijn. (sweex, q-tec etc).

Nadelen zijn de 20pins ATX stekker. Die zal de opvolger waarschijnlijk wel hebben.

Hongaarse? review met veel foto's

DaOverclocker

dummy@example.com (DaOverclocker) — Thu, 08 Sep 2005 22:10:11 GMT

vrijdag 09 september 2005 00:10
Die Aus voeding leverd dan ook maar 18A op de 12v lijn. Dat is volgens mij niet eens genoeg voor ATX2.02.
Maar ik ben wel benieuwd hoeveel A deze voeding in de praktijk kan leveren. De Fortron Source voedingen zijn ook erg zwaar, en preseteren vaan boven de specs uit. (iig met oude <350w versies.) De nieuwste versies zijn iets minder goed als ik me goed herinner uit de hardwareinfo review.

AttiX

dummy@example.com (AttiX) — Thu, 08 Sep 2005 23:07:55 GMT

vrijdag 09 september 2005 01:07
Het is dan ook een ATX 1.03 compliant voeding, staat op de doos. Maar voor een wat oudere PC is dit echt wel het overwegen waard. Bekijk er eens 1 in het echt. Voor dit geld is dit echt netjes vind ik.

Eldee

dummy@example.com (Eldee) — Fri, 09 Sep 2005 03:14:31 GMT

vrijdag 09 september 2005 05:14
post deleted

disco stu

dummy@example.com (disco stu) — Fri, 09 Sep 2005 06:14:38 GMT

vrijdag 09 september 2005 08:14
@AttiX.SkateGoat
mag deze bij tussen het lijstje?
...moet wel nog een exact uitzoeken hoe ik dit moet doen, maarja...

DaOverclocker

dummy@example.com (DaOverclocker) — Fri, 09 Sep 2005 09:07:44 GMT

vrijdag 09 september 2005 11:07

quote:
AttiX.SkategoaT schreef op vrijdag 09 september 2005 @ 01:07:
Het is dan ook een ATX 1.03 compliant voeding, staat op de doos. Maar voor een wat oudere PC is dit echt wel het overwegen waard. Bekijk er eens 1 in het echt. Voor dit geld is dit echt netjes vind ik.

Cker, hier heb je helemaal gelijk in!

AttiX

dummy@example.com (AttiX) — Fri, 09 Sep 2005 09:19:41 GMT

vrijdag 09 september 2005 11:19

quote:
disco stu schreef op vrijdag 09 september 2005 @ 08:14:
@AttiX.SkateGoat
mag deze bij tussen het lijstje?
...moet wel nog een exact uitzoeken hoe ik dit moet doen, maarja...

Tuurlijk, er staan er ookal 2 van mij in. Waar is Erazer trouwens?

disco stu

dummy@example.com (disco stu) — Fri, 09 Sep 2005 09:36:41 GMT

vrijdag 09 september 2005 11:36
Doeme, ik zit met een probleem. Wou de review erbij doen, maar dan krijg ik een boodschap dat het maximaal aantal karkaters per post, zijnde 65,654 karakters, worden overschreden. Wat nu gedaan? Iemand raad? Eraser?

EDIT> opgelost, voorlopig toch (maar de topicstart zit dus boemvol met karakters)
Verder nog mensen die willen nalezen op fouten?

Jan_IA

dummy@example.com (Jan_IA) — Fri, 09 Sep 2005 11:24:41 GMT

vrijdag 09 september 2005 13:24

quote:
Eldee schreef op vrijdag 09 september 2005 @ 05:14:
[...]

Dank voor je tips. Ik met de multimeter gekeken naar de 12V lijn, en die zakt van 11.87 bij maximale belasting tot 11.79, da's nog niet eens 1%, dus daar kan 't niet aan liggen. Dit is overigens met de Chieftec 450, die Antec heb ik nog niet binnen. Verder blijft alles bij het overklokken uiterst stabiel, zelfs tot FSB 260. alleen die NVidia Sentinel blijft af en toe klagen. Ik heb al eens de NVidia drivers verwijderd, en de laatste (78.01) versie geïnstalleerd, maar ook dat hielp niet.

Ik zou zeggen smijt die NVidia tool eraf
Dit soor tooltjes zorgen alleen maar voor ellende, wat de max is van je hardware kun je toch echt beter zelf bepalen. De auto-overclock zorgt ook vrijwel altijd voor spontane reboots en dergelijke. Ik zie werkelijk niet in waarom deze tool handig zou zijn.

quote:
AttiX.SkategoaT schreef op vrijdag 09 september 2005 @ 11:19:
[...]

Tuurlijk, er staan er ookal 2 van mij in. Waar is Erazer trouwens?

Eraser is er na ruim 12 delen mee gestopt.
Voorlopig doen disco stu en ik zoveel we kunnen. Zie ook Eraser in "Welke voeding heb ik nodig? Deel 12"

quote:
disco stu schreef op vrijdag 09 september 2005 @ 11:36:
Doeme, ik zit met een probleem. Wou de review erbij doen, maar dan krijg ik een boodschap dat het maximaal aantal karkaters per post, zijnde 65,654 karakters, worden overschreden. Wat nu gedaan? Iemand raad? Eraser?

EDIT> opgelost, voorlopig toch (maar de topicstart zit dus boemvol met karakters)
Verder nog mensen die willen nalezen op fouten?

Limiet van het 16-bits systeem. Voor het volgende deel, maak meteen na de startpost nog een post, dan kun je daar de rest ingooien als de eerste volraakt.

Eldee

dummy@example.com (Eldee) — Fri, 09 Sep 2005 13:40:37 GMT

vrijdag 09 september 2005 15:40

quote:
Jan schreef op vrijdag 09 september 2005 @ 13:24:
[...]
Ik zou zeggen smijt die NVidia tool eraf
Dit soor tooltjes zorgen alleen maar voor ellende, wat de max is van je hardware kun je toch echt beter zelf bepalen. De auto-overclock zorgt ook vrijwel altijd voor spontane reboots en dergelijke. Ik zie werkelijk niet in waarom deze tool handig zou zijn.

Dat zou ik graag willen doen, maar het lijkt een integraal onderdeel van de driver te zijn.
Maar aangezien dit teveel off-topic wordt ga, ik hierover wel verder in een andere / nieuwe topic.

Resistance_NL

dummy@example.com (Resistance_NL) — Sat, 10 Sep 2005 10:01:55 GMT

zaterdag 10 september 2005 12:01
Dag beste mensen,

Ik ben op zoek naar een voeding voor het volgende systeem:

AMD Athlon XP 2000+ (S-A, 1,67GHz, 256KB, 266MHz FSB, Boxed)
Jetway V266B, KT266A
512MB PC2700 DDR
ATi Radeon 9800 Pro 128MB (AGP)
Promise SATA150 TX2plus (2x SATA150, 1x ATA133, PCI32/66)
Maxtor DiamondMax Plus 9, 80GB (7200rpm, SATA, 8MB)
Atapi DVD-ROM 16x Max
E IDE-CD-ROM 52x
Creative SoundBlaster 5.1 Digital (Bulk)
Bridgecom Fast Ethernet Adapter 10/100
Iiyama Vision Master Pro 455 MM904UT 19"

Met behulp van de vorige topics heb ik uitgerekend dat 380W ruim voldoende is voor mijn systeem. Ik ben dus op zoek naar een voeding van max 400W. Na wat research denk ik voor een van de volgende modellen te gaan. Deze zal ik opsommen, met voor- en nadelen (voor mij).

Tagan TG380-UO1 380 W @ ¤ 58,-
Dit is wat mij betreft de beste keuze, ik ken verschillende mensen met deze voeding en heb verschillende reviews gelezen (o.a. in de startpost) en iedereen is er positief over.
Zalman ZM400B-APS 400 W @ ¤ 72,-
Ik heb gehoord dat dit een goede voeding is, die redelijk stabiele waardes aangeeft. Ook een aantal verkopers hebben mij al op deze voeding gewezen. Er zijn echter twee nadelen, voor mijn systeem vind ik hem stevig aan de prijs en bovendien staat in vrijwel elke review dat de fan nogal luidruchtig is.
Cooler Master RS-380-PMSP eXtreme Power 380 W @ ¤ 29,-
Tja... ik weet totaal niet wat ik hiervan kan verwachten, hij was me eerlijk gezegd nog niet eens opgevallen, voordat Jan het erover had. Van deze voeding vraag ik me af, of hij geschikt is voor mijn systeem en wat de voor- en nadelen ervan zijn. Overigens kom ik zelf wel op een voordeel; de hele lage prijs.

Tussen deze drie voedingen zit ik nu te dubben. Trouwens, zijn er (betere) alternatieven?
alvast

MensionXL

dummy@example.com (MensionXL) — Sat, 10 Sep 2005 10:16:48 GMT

zaterdag 10 september 2005 12:16
Ik wil graag een X700pro AGP kopen maar ben er niet zeker van of mijn 300watt voeding FSP Group genoeg stroom zal leveren. In mijn systeem zit nu:

P4 3.0 Ghz HT
1024Mb ram (2x512)
1x 250gb
1x 160gb
Dvd speler
Dvd brande
Radeon 9600 256MB < die er dus uit gaat als ik de x700pro heb

Alvast bedankt,

Colan

dummy@example.com (Colan) — Sat, 10 Sep 2005 10:29:51 GMT

zaterdag 10 september 2005 12:29
is de X700 serie dan ook in agp uitgevoerd? nog nooit eentje gezien

anyway

ik denk dat je het wel kunt proberen, als de huidige setup goed stabiel loopt...

dev icey

dummy@example.com (dev icey) — Sat, 10 Sep 2005 10:35:00 GMT

zaterdag 10 september 2005 12:35
Mooie topicstart, maar misschien nog even handig de volgende 2 links toe te voegen:
dev icey in "Welke voeding heb ik nodig? Deel 12" mijn review over de tagan U15 voeding en een linkje naar deel 12: Welke voeding heb ik nodig? Deel 12

MensionXL

dummy@example.com (MensionXL) — Sat, 10 Sep 2005 10:38:52 GMT

zaterdag 10 september 2005 12:38
Oke bedankt, ik ga hem binnenkort halen.

http:/home.wanadoo.nl/r.pack/agp.JPG

Jan_IA

dummy@example.com (Jan_IA) — Sat, 10 Sep 2005 10:59:26 GMT

zaterdag 10 september 2005 12:59

quote:
MensionXL schreef op zaterdag 10 september 2005 @ 12:16:
Ik wil graag een X700pro AGP kopen maar ben er niet zeker van of mijn 300watt voeding FSP Group genoeg stroom zal leveren. In mijn systeem zit nu:

P4 3.0 Ghz HT
1024Mb ram (2x512)
1x 250gb
1x 160gb
Dvd speler
Dvd brande
Radeon 9600 256MB < die er dus uit gaat als ik de x700pro heb

Alvast bedankt,

Een X700 slurpt zo'n 30W meer dan die 9600.
Je zit nu al een beetje aan de krappe kant, of ie het gaat trekken weet ik niet. Dat hangt af van hoe het vermogen verdeeld is over de verschillende voltages. Je kunt het altijd proberen, als je met je nieuwe kaart vastlopers krijgt dan weet je meteen de reden.