quote:
JumpStart schreef op maandag 03 december 2007 @ 17:50:
Wavetracing, het principe van het "renderen" van geluidsgolven om het geluid te kunnen plaatsen, is niet zozeer afhankelijk van fase, maar van de vertraging, volume en echo. Geluid dat van boven lijkt te komen maak je door vertraagd en verzwakt het signaal nog een keer te laten horen om zo grondreflectie te simuleren. EAX HD doet dit, en Aureal A3D 2.0 deed dit al jaren geleden.
Een geluidsbron van rechts plaats je door volumeverschil en vertraging. Dat die vertraging (die pak 'em beet 20 cm kost 0,6 msec) tussen de oren ook nog een faseverschil met zich meebrengt doet er niet toe. Als je kunstmatig twee signalen over een koptelefoon gooit die niet verschillen in fase, maar wel in volume en timing, ervaar je nog steeds de bijbehorende plaatsing. Ook iets als pure ruis, waar nauwelijks nog sprake is van faseinformatie, valt in 3D te plaatsen.
Dolby Pro Logic, de analoge variant die 4-kanaals geluid in stereogeluid kwijt kan, is gebaseerd op fase truukjes. En juist omdat het menselijk oor niet gevoellig is voor fase hoor je geen verschil tussen een gewone opname en een Dolby Pro Logic gecodeerde opname, afgespeeld op niet-Dolby Pro Logic apparatuur.
Wat betreft ProLogic, het is een slim, maar erg simpel systeem. Daarom klinkt het op een stereo ook nog goed. Het principe werkt alsvolgt:
Links en rechts gelijk (mono geluid op 2 kanalen) -> Center speaker
Links en rechts 180 graden fase verdraaien (mono geluid in tegenfase) -> surround speakers (vandaar mono)
Links en rechts verschillend -> hoofdspeakers
Dolby ProLogic gebruikt een geavanceerd en gevoelig filter, dat met name voor het surround geluid, aan een zachte bron genoeg heeft. Deze is, in verhouding tot het normale stereogeluid, zo zacht, dat het tegenfase karakter weg valt in de rest van het geluid. Vandaar dat het niet hoorbaar is. Helaas gaan daarom bepaalde effecten overigens wel eens de fout in.
ProLogic stelt ook hoge eisen aan de mate van kanaalscheiding. Als een mono geluid iets "uit het midden" staat, dan springt het al van de center naar de hoofdspeakers. Bij ProLogic wordt hier de muziek op gemixed (de zang bijvoorbeeld pal in het midden, dus center, alle instrumenten iets uit het midden, dus hoofdspeakers). Bij analoge tv gaat het alleen nog weleens fout (tenwoordig trouwens steeds minder). in het verleden wou de stem van een presentator nog weleens heen en weer springen tussen center en de hoofdspeakers, doordat er een klein volume verschil tussen links en rechts zat. Heel irritant...
quote:
Kortom, je bent bij het 3D beeld sterk afhankelijk van vertraging en herhaling, die het gevolg zijn van akoestiek. Grondreflectie, zaalreflectie, enzovoorts. Kanaalscheiding komt er ook bij kijken, want als er teveel van links lekt naar rechts, en andersom, verlies je plaatsingsinformatie. Maar fase heeft niet primair hiermee te maken. Fase is een bijproduct/gevolg van de vertraging, maar niet nodig voor plaatsing.
Fase heeft hier primair juist heel veel mee te maken, het is namelijk de door jou zo belangrijk genoemde vertraging. De tijdsvertraging tussen beide oren is veel meer dan 20 cm. Door de anatomie van het hoofd, en nog belangrijker, de oorschelp, wordt deze afstand behoorlijk vergroot. Echter werkt het alleen goed voor frequentie tussen pak 'm beet de 200Hz en 1kHz. Daaronder zijn de geluidsgolven te lang om een verschil goed op te kunnen merken, en daarboven zo kort zat 360 graden fase verschuiving op kan treden. Vandaar dat het practisch onmogelijk is om een lage of hoge tonen bron aan te wijzen (even los van het directionele karakter van een tweeter, maar een fluitende tv is niet aan te wijzen met de ogen dicht). Maar laat die 200Hz tot 1kHz nou net het belangrijkste gebied zijn wat betreft ons gehoor. Daarin zit spraak, maar ook de geluiden die we in de natuur zouden horen. Ons gehoor is afgestemd om juist die tonen heel goed aan te kunnen wijzen. En daarbij speelt fase-verschuiving een heel belangrijke rol.
Als je een leuk experimentje daarin wil doen, dan moet je met een toongenerator een constante sinus generen van zo'n 440 Hz (de basistoon waar we het meest gevoelig voor zijn), met een fase verschil tussen links en rechts. Als je vervolgens midden tussen de speakers gaat staan, en je draait je hoofd, zul je merken dat de toon op een gegeven moment zuiver klinkt. Draai je je hoofd weer weg, dan klopt de toon niet meer. In hoeverre je dit hoort, ligt overigens sterk aan trainig. Een muzikant met een goed muzikaal gehoor (die dus ook duidelijk hoort of iets net niet zuiver is), zal dit makkelijker oppakken dan een ongetraint oor. Ik mag me tot die categorie rekenen (ik kan vaak akelig goed horen als iets net helemaal goed gestemd is).
Het feit dat de toon op een gegeven moment zuiver klinkt, komt omdat hij "in fase" is. Dit betekent kan dus of 100% in fase zijn, of met een fase verschuiving van veelvouden van 360 graden.
quote:
Dat je het verschil duidelijk hoort wanneer je een van de twee luidsprekers in tegengestelde fase laat spelen komt puur omdat je dan (veel sterker dan bij in-fase aansluiting) het nodige aan geluidsgolven aan het opheffen bent.
Dat speelt deels mee, maar geldt eigenlijk alleen voor golflengten die toevallig precies in tegen-fase vallen in de luisterruimte. Maar dat verklaard niet waarom je het ook hoort door een koptelefoon (als er dus geen uitdoving door tegen-fase kan optreden).
![[RSS]](http://tweakimg.net/g/if/v2/icons/rss_small.gif){kind=icon}
![[view]](images/icons/view.gif "Bekijk bericht"){kind=icon}
Door: 
Oja, en ze kosten 100 euro in plaats van de normale 19,95... 
Dit topic is gesloten.
